ଅଵିଧୌ କୂପଵାପ୍ଯାଦୌ ଖନନେ ସୂଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ଲଭଂତେ ନ ଫଲଂ ତେଷାମିହ ଚାଭ୍ଯେତ୍ଯଧୋଗତିମ୍
ଯଦି ଏହାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଯେପରିକି କୁଆଁ, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଖୋଦା ଗଡ଼ିରେ ରୋପାଯାଏ, କେବେ କେବେ ଗଛ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ତଳକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ନଦୀତୀରେ ଶ୍ମଶାନେ ଚ ସ୍ଵଗୃହସ୍ଯ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ
ନଦୀ କୂଳରେ, ଶ୍ମଶାନରେ କିମ୍ବା ନିଜ ଘରର ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ—
ପତ୍ରପୁଷ୍ପଫଲାନାଂ ଚ ରଜୋରେଣୁସମାଗମାଃ
ଯେତେବେଳେ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧୂଳି କିମ୍ବା ରେଣୁ ସହିତ ମିଶିଯାଏ—
ଯସ୍ତୁ ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରକୁରୁତେ ଛାଯାପୁଷ୍ପଫଲୋପଗମ୍ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ଯଭ୍ଯେତି ଶୁଭଂ ଫଲମ୍
ଯେଉଁଠି ଗଛ ଛାୟା, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏପରି ଗଛ ରୋପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଅତୀତାନାଗତାଶ୍ଚାତଃ ପିତୄନ୍ସ ସ୍ଵର୍ଗତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଗତ ଓ ଆଗାମୀ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ହି ପୁତ୍ରତ୍ତ୍ଵଂ ପାଦପା ଇହ କୁର୍ଵତେ
ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଗଛମାନେ ପୁଅ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି।
ଶତୈଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣାମେକ ଏଵ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଶତ, ସହସ୍ର ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଛ ଏକଟି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମୁକ୍ତିହେତୁଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ଲକ୍ଷକୋଟୀନି ଯାନି ଚ
ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର କାରଣ ହେଉଛି ଏକ ଗଛ।
ପ୍ଲକ୍ଷୋ ଭାର୍ଯାପ୍ରଦଶ୍ଚୈଵ ବିଲ୍ଵ ଆଯୁଷ୍ଯଦଃ ସ୍ମୃତଃ 2.1.10.
ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ଭଲ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଦେଇଥାଏ, ବିଲ୍ୱ ଗଛ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ତିଂଦୁକାତ୍କୁଲଵୃଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦାଡିମୀ କାମିନୀପ୍ରଦଃ
ତିମ୍ଦୁକ ଗଛରୁ କୁଳର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଦାଡିମ୍ବ ଗଛ ଆକର୍ଷଣ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରଦା ଧାତକୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵଟୋ ମୋକ୍ଷପ୍ରଦାଯକଃ
ଧାତକୀ ଗଛ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ବଟ ଗଛ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵଶସ୍ଯଂ ବଲବଲେ ମଧୁକେ ଚାର୍ଜୁନେ ତଥା
ମଧୁକ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ସମସ୍ତ ଶସ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଜୀଵଂତ୍ଯା ରୋଗଶାଂତିଃ ସ୍ଯାତ୍କେଶରଃ ଶତ୍ରୁମର୍ଦନଃ
ଜୀବନ୍ତୀ ଗଛ ରୋଗ ଶାନ୍ତି କରେ, କେଶର ଗଛ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ।
ପନସେ ମଂଦବୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍କଲି ଵୃକ୍ଷଃ ଶ୍ରିଯଂ ହରେତ୍
ପନସ ଗଛ ରୋପିଲେ ବୁଦ୍ଧି ମନ୍ଦ ହୁଏ, କଳି ଗଛ ଧନ-ସମ୍ପଦ ହରାଇଦିଏ।
ତଥା ଚ ମର୍କଟୀନୀପରୋପଣାତ୍ସଂତତିକ୍ଷଯଃ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷଂ କିଂଶୁକଂ ଚୈଵ ରୋପଣାତ୍ସ୍ଵର୍ଗମାଦିଶେତ୍
ମର୍କଟିନୀ ଗଛ ରୋପିଲେ ସନ୍ତାନ ହ୍ରାସ ହୁଏ, ଶ୍ରୀ ଓ କିଂଶୁକ ଗଛ ରୋପିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ମଂଦାରେ କୁଲହାନିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛାଲ୍ମଲେ ଶୁକବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ମନ୍ଦାର ଗଛ ରୋପିଲେ କୁଳ ହାନି ହୁଏ, ଶାଲ୍ମଳି ଗଛ ରୋପିଲେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଉତ୍ପନ୍ନେ କୁଲପାତଃ ସ୍ଯା ତ୍ପଶୋରେଵ କ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପରିବାରର ନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀଙ୍କର ତପ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ।
ଵିନା କ୍ରତୌ ଵିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ନ ସିଂହଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ 2.1.10.
ଯଦି ବିଧି ବିନା କିଛି କରାଯାଏ କିମ୍ବା ବିରୋଧ କରାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସିଂହ ନାହିଁ।
ସହକାରସହସ୍ରାତ୍ତୁ ଵରିଷ୍ଠଂ ଧାତକୀଦ୍ଵଯମ୍
ହଜାର ଟି ସହକାର ଗଛ ଭିତରୁ ଦୁଇଟି ଧାତକୀ ଗଛ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ।
ପାଟଲାନାଂ ଶତାତ୍ପଶ୍ଚାଦେକରକ୍ତଵଟୋ ଭଵେତ୍
ଶତ ଟି ପାଟଳ ଗଛ ପରେ ଗୋଟିଏ ରକ୍ତବଟ ଗଛ ରହିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵରିଷ୍ଠଃ ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷୋ ଜଂବୂଵୃକ୍ଷଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀବୃକ୍ଷ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଜାମୁ ଗଛ ପ୍ରଶଂସିତ।
ତିଂଦୁକସ୍ଯ ତ୍ରଯଶ୍ଚୈଵ ଜଂବୂଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ପଂଚକମ୍ ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା କାରଯେତ୍କୀଦୃଶଂ ବଲମ୍
ତିନିଟି ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଜାମୁ ଗଛ—ଏପରି କହି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏପରି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି କଲ୍ପକୋଟିଶତାନି ଚ
କଳ୍ପର କୋଟି କୋଟି ହଜାର ଏବଂ କଳ୍ପର ଶତ କୋଟି—
ଜନ୍ମତ୍ରଯାଦିକଂ ପାପଂ ଵିନାଶ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗମାଦିଶେତ୍
ତିନି ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ନଶ୍ଟ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ତୁଲସୀରୋପଣାଚ୍ଚୈତ୍ର ଆଧିଵ୍ଯାଧିଯୁତୋ ଭଵେତ୍
ଚୈତ୍ର ମାସରେ ତୁଳସୀ ଗଛ ଲଗାଇଲେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ଆସେ।
ଆଷାଢେ କୀର୍ତିମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଵଣେ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ତୁଲସୀ ତ୍ରିଵିଧା ଲୋକେ କୃତେ ଶ୍ଵେତା ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଆଷାଢ଼ ମାସରେ କୀର୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ। ତୁଳସୀର ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛି; କୃତଯୁଗରେ ଧଳା ତୁଳସୀ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ।
କିଂଚିଚ୍ଛେଦଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ଵଟସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ କିମ୍ବା ବଟ ଗଛକୁ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ କଟାଯାଏ—
ମୂଲଚ୍ଛେଦେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ କୁଲପାତୋ ଭଵେଦନୁ ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚ ଘର୍ମାଂତେ ଶୀତକାଲେ ଦିନାଂତରେ ।। 2.1.10.
ମୂଳ କଟିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିବାରର ନାଶ ହୁଏ। ସନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ, ଶୀତ ଋତୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦିନରେ—
ଫଲମାମକୁଲତ୍ଥଶ୍ଚ ମାଷୋ ମୁଦ୍ଗାସ୍ତିଲା ଯଵାଃ
ଆମ୍ବ, କୁଳଥି, ବିରି, ମୁଗ, ତିଳ ଓ ଯବର ଫଳ—
ଅଵିକାକସକୃଚ୍ଚୂର୍ଣଂ ଯଵଚୂର୍ଣାନି ଯାନି ଚ
ମେଷ ଛାଗର ମଳର ଚୁରୁଣ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଯବ ଚୁରୁଣ ଅଛି—