ତ୍ର୍ଯହସାଧ୍ଯଵିଧାନେନ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିଦେଵତାଃ
ତିନି ଦିନ ଧରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଅଠାଇଶି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଜାପକାସ୍ତତ୍ର ଷୋଡଶ
ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଷୋଳ ଜପକ ଅଛନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରୋ ଯାଜକାସ୍ତତ୍ର ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ଚାରି ଯାଜକ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଠି ଏକୋଇଶି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଏକାହେନୈଵ ପୂଜା ଚ ମଧ୍ଯମଃ କଥିତୋ ଵିଧିଃ
ଏକ ଦିନରେ ଯେଉଁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟମ ବିଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପୂଜ୍ଯତେ ଯତ୍ର କନିଷ୍ଠୋଽସୌ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଏହାକୁ କନିଷ୍ଠ ବିଧି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ନଲିନୀଦୀର୍ଘିକାଗର୍ତଵାପୀମଲପ୍ରପାଦିକମ୍
ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀଣୀ, ଗଭୀର ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ ଓ ପାଦ ଧୋଇବା ସ୍ଥାନ—
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିଵିସ୍ତରମ୍
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵାପ୍ଯାଦେଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ କ୍ଷିପେଦ୍ଗଂଗାଜଲଂ ତତଃ
ବାପୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ।
ସେତୁପ୍ରାସାଦଵାପୀନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ନୈଵ କାରଯେତ୍
ସେତୁ, ରାଜମହଳ କିମ୍ବା ବାପୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଣୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ହା ଜୀର୍ଣାନାଂ ତୁ ସମୁଦ୍ଗତାଃ 2.1.9.
ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ବାହାରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ତସ୍ମାନ୍ମାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମାନଂ ଯାଦୃଶଂ ଫଲମ୍
ଏହିପରି ମୁଁ ମାପ ଓ ଏହାର ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ସେଥିରେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କହିବି।
ଏକଷଷ୍ଟିହସ୍ତମିତଂ ପ୍ରାସାଦଂ ଚୋତ୍ତମଂ ଵିଦୁଃ
ଏକଷଷ୍ଠି ହସ୍ତ ମାପର ରାଜମହଳକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଅଥ ଵା ଦେଵମାନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ନାହିଁଲେ, ଯିଏ ଶ୍ରୀ ଚାହେଁ, ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ମାପ ଅନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଂ କୁଲଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚ ସଂସ୍କାର୍ଯୋ ଲଭତେ ମୌକ୍ତିକଂ ଫଲମ୍
ପୁନଃ ପୁନଃ ସଂସ୍କାର କଲେ, ମୁକ୍ତା ପରି ଫଳ ମିଳେ।
ଦ୍ଵିଶତେନ ଶତେନାପି ପ୍ରାସାଦସ୍ଯୈଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ରାଜମହଳ ପାଇଁ, ଦୁଇଶ ନାହିଁଲେ ଏକଶ ମାପରେ ହେଉ।
ତଡାଗଂ ତଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍ପ୍ରଥମଂ ମାନମୀରିତମ୍
ଏହି ପ୍ରଥମ ମାପ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ତାଳାବକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠଂ ତ୍ରିଶତଂ ଚୈଵ ପ୍ରସ୍ଥେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଂଶହୀନକମ୍
କନିଷ୍ଠ ମାପ ହେଉଛି ତିନିଶ ଯାହା ପ୍ରସ୍ଥରେ କୁଡି କମ।
ତଡାଗମାନଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲଦାଯକମ୍
ଏକ ତାଳାବର ମାପ ଜଣାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନର ତିନିଟି ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ ।
ତଡାଗେ ଦ୍ଵିଗୁଣା ନେମୀ ମାନାର୍ଧେ ଗର୍ତମୀରିତମ୍ 2.1.9.
ତାଳାବର ବ୍ୟାସ ଦୁଇ ଗୁଣ ହେଉଛି ପରିଧି, ଏବଂ ଗଭୀରତା ହେଉଛି ମାପର ଅର୍ଧ ।
ଚତୁର୍ଥଂ ଚୈଵ ଗାଂଧର୍ଵଂ ପୈଶାଚଂ ପଂଚମଂ ଵିଦୁଃ
ଚତୁର୍ଥଟିକୁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ବୋଲାଯାଏ, ପଞ୍ଚମଟିକୁ ପୈଶାଚ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ଅଶୀତିହସ୍ତମାନେନ ନଲିନ୍ଯା ମଣିରୁଚ୍ଯତେ
ଅସୀଟି ହସ୍ତ ମାପର ଏକ ପଦ୍ମପୋଖରୀକୁ 'ମଣି' ବୋଲାଯାଏ ।
ଷଷ୍ଟିହସ୍ତେନ ନଲିନୀ ପ୍ରସ୍ତାଵେ ତୁର୍ଯହୀନକମ୍
ଷଷ୍ଟି ହସ୍ତ ମାପର ପଦ୍ମପୋଖରୀକୁ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ନଥିବା ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା କରାଯାଏ ।
ତୁର୍ଯହୀନଂ ଚ ପ୍ରସ୍ତାଵେ ଗର୍ତେ ମାନଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ପୋଖରୀରେ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଗର୍ତ୍ତର ମାପରେ ଗଣାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଅଗ୍ନୌ ରୋଗୋ ବଂଧୁନାଶଶ୍ଚ ଯାମ୍ଯାଂ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚୋଗ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ରାକ୍ଷସେ ଚ
ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ ରୋଗ, ବନ୍ଧୁ ହାରାଇବା, ଯମ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଫଳ ମିଳେ ।
ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ ଦେଵତାନାଂ ସମାଜେ ମେରୁସ୍ଥାନେ ଯତ୍ର ତତ୍ରୈଵ କୁର୍ଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠି ମେରୁ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିଥିବା ସମ୍ମିଳନ ଅଛି, ସେଠି ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ ।
ଯଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ନ କରୋତି ମୂଢଃ ପ୍ରାସାଦଵାପ୍ଯାଦିଷୁ ପାପଚେତାଃ
ଯେଉଁ ମୂଢ଼ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ଦିର, ପୋଖରୀ ଓ ଏହିପରି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେନାହିଁ—
ଯଦା ତୁ ଦୀର୍ଘାସରସୀତଡାଗପ୍ରାସାଦକୂପାଦିଷୁ ନିର୍ମିତାନି
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ଝିଲି, ନଦୀ, ପୋଖରୀ, ମନ୍ଦିର, କୂଆଁ ଓ ଏହିପରି ସ୍ଥାନ ତିଆରି ହୁଏ—
ଯଦପ୍ରତିଷ୍ଠେଷୁ ନିପାନକେଷୁ ପ୍ରାସାଦକୂପେଷୁ ଵନାଦିକେଷୁ
ଯେଉଁ ପାନୀୟ ସ୍ଥାନ, ମନ୍ଦିର କୂଆଁ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଏହିପରି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇନାହିଁ—
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଵିଧିନା ଜଲାଦେଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥେଷ୍ଟଂ ପ୍ରଯତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ 2.1.9.
ସେହିପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ ।