ପୂର୍ତନିର୍ଣଯଵର୍ଣନମ୍ ବହିର୍ଵେଦଂ ତଥୈଵୋକ୍ତଂ ଶସ୍ତଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାପରେ କଲୌ
ପୂର୍ତ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିବରଣା: ବେଦର ଅତିରିକ୍ତ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳିଯୁଗରେ ଏହା ପ୍ରଶଂସିତ।
ଜ୍ଞାନସାଧ୍ଯଂ ତୁ ଯତ୍କର୍ମ ଅଂତର୍ଵେଦୀତି କଥ୍ଯତେ
ଯେ କର୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସାଧିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ଆନ୍ତରିକ ବେଦ' ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରପାପୂର୍ତାଦିକଂ ଚୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତୋଷଣମ୍
କୁଆଁ, ପୋକରି ତିଆରି କରିବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା।
ଅକାମେନ କୃତଂ କର୍ମ କର୍ମ ଚ ଵ୍ଯସନାଦିକମ୍
ଅଇଛାରେ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଏବଂ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କର୍ମ।
ଧର୍ମସ୍ଯ କାରଣଂ ରାଜା ଧର୍ମମେତଦ୍ଭଵେନ୍ନୃପଃ
ଧର୍ମର କାରଣ ରାଜା; ରାଜନ୍, ଏହି ଧର୍ମ।
ସପ୍ତାଶୀତିର୍ବହିର୍ଵେଦୀ ସାରମେଷାଂ ତୃତୀଯକମ୍
ବେଦର ବାହ୍ୟ କ୍ରିୟା ଏକାଉଁଅଠି ଅଛି; ସାର ମେଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ।
ତଡାଗକରଣଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯଂ ନ ଚତୁର୍ଥକମ୍
ପୋକରି ତିଆରି କରିବା ମଧ୍ୟ ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ ନୁହେଁ।
ଅଧିଵାସଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚ ଦେଵତାନାମଵିକ୍ରିଯା
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଅଧିବାସ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭାବ।
ତ୍ରିଵିଧା ସା ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଉତ୍ତମା ଚାଥ ମଧ୍ଯମା
ଏହାକୁ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି: ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ମଧ୍ୟମ।
ତ୍ରିଧା ଭଵତି ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦିଵିଧିର୍ମତଃ 2.1.9.
ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ରିୟା ସବୁଠି ତିନି ପ୍ରକାରରେ ମନାଯାଏ।
ତ୍ର୍ଯହସାଧ୍ଯଵିଧାନେନ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିଦେଵତାଃ
ତିନି ଦିନ ଧରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଅଠାଇଶି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଜାପକାସ୍ତତ୍ର ଷୋଡଶ
ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଷୋଳ ଜପକ ଅଛନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରୋ ଯାଜକାସ୍ତତ୍ର ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଦେଵତାଃ
ସେଠାରେ ଚାରି ଯାଜକ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଠି ଏକୋଇଶି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଏକାହେନୈଵ ପୂଜା ଚ ମଧ୍ଯମଃ କଥିତୋ ଵିଧିଃ
ଏକ ଦିନରେ ଯେଉଁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟମ ବିଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପୂଜ୍ଯତେ ଯତ୍ର କନିଷ୍ଠୋଽସୌ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଏହାକୁ କନିଷ୍ଠ ବିଧି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ନଲିନୀଦୀର୍ଘିକାଗର୍ତଵାପୀମଲପ୍ରପାଦିକମ୍
ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀଣୀ, ଗଭୀର ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ ଓ ପାଦ ଧୋଇବା ସ୍ଥାନ—
ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିଵିସ୍ତରମ୍
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଵାପ୍ଯାଦେଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ କ୍ଷିପେଦ୍ଗଂଗାଜଲଂ ତତଃ
ବାପୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ।
ସେତୁପ୍ରାସାଦଵାପୀନାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ନୈଵ କାରଯେତ୍
ସେତୁ, ରାଜମହଳ କିମ୍ବା ବାପୀ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଣୈଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର୍ହା ଜୀର୍ଣାନାଂ ତୁ ସମୁଦ୍ଗତାଃ 2.1.9.
ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ପୁନଃ ପୁନଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ବାହାରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ତସ୍ମାନ୍ମାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମାନଂ ଯାଦୃଶଂ ଫଲମ୍
ଏହିପରି ମୁଁ ମାପ ଓ ଏହାର ଫଳ କେମିତି ମିଳେ, ସେଥିରେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କହିବି।
ଏକଷଷ୍ଟିହସ୍ତମିତଂ ପ୍ରାସାଦଂ ଚୋତ୍ତମଂ ଵିଦୁଃ
ଏକଷଷ୍ଠି ହସ୍ତ ମାପର ରାଜମହଳକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଅଥ ଵା ଦେଵମାନେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ନାହିଁଲେ, ଯିଏ ଶ୍ରୀ ଚାହେଁ, ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ମାପ ଅନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଂ କୁଲଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ପୁନଃ ପୁନଶ୍ଚ ସଂସ୍କାର୍ଯୋ ଲଭତେ ମୌକ୍ତିକଂ ଫଲମ୍
ପୁନଃ ପୁନଃ ସଂସ୍କାର କଲେ, ମୁକ୍ତା ପରି ଫଳ ମିଳେ।
ଦ୍ଵିଶତେନ ଶତେନାପି ପ୍ରାସାଦସ୍ଯୈଷ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ରାଜମହଳ ପାଇଁ, ଦୁଇଶ ନାହିଁଲେ ଏକଶ ମାପରେ ହେଉ।
ତଡାଗଂ ତଂ ଵିଜାନୀଯାତ୍ପ୍ରଥମଂ ମାନମୀରିତମ୍
ଏହି ପ୍ରଥମ ମାପ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ତାଳାବକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠଂ ତ୍ରିଶତଂ ଚୈଵ ପ୍ରସ୍ଥେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଂଶହୀନକମ୍
କନିଷ୍ଠ ମାପ ହେଉଛି ତିନିଶ ଯାହା ପ୍ରସ୍ଥରେ କୁଡି କମ।
ତଡାଗମାନଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ତ୍ରିଵର୍ଗଫଲଦାଯକମ୍
ଏକ ତାଳାବର ମାପ ଜଣାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନର ତିନିଟି ଲକ୍ଷ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ ।
ତଡାଗେ ଦ୍ଵିଗୁଣା ନେମୀ ମାନାର୍ଧେ ଗର୍ତମୀରିତମ୍ 2.1.9.
ତାଳାବର ବ୍ୟାସ ଦୁଇ ଗୁଣ ହେଉଛି ପରିଧି, ଏବଂ ଗଭୀରତା ହେଉଛି ମାପର ଅର୍ଧ ।