ମାସମେକଂ ଖରେ କାକେ ସ୍ଥାନତ୍ଯାଗାନ୍ନ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଗଧା କିମ୍ବା କାଉ ନିମନ୍ତେ ଏକ ମାସ, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥାନ ବଦଳିବାରୁ କେବେ ନୁହେଁ।
ତ୍ରିରାତ୍ରମପି ମାର୍ଜାରେ ନକୁଲେ ମୂଷକେ ଖରେ
ବିଲେଇ, ନେଉଳ, ଉଁଦର କିମ୍ବା ଗଧା ପାଇଁ ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଅଧ୍ଯାପଯେଦ୍ଗୁରୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଞାନିନଂ ଧାର୍ମିକଂ ଶୁଚିମ୍
ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ପୁଅ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ ଓ ପବିତ୍ରକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଧ୍ଯାତ୍ମାଧ୍ଯାପଯେଦେଭ୍ଯଃ ଶଠଂ ପାପହରଂ ଦ୍ଵିଷମ୍ 2.1.8.
ଏହିମାନଙ୍କୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଠକ, ପାପୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁକୁ ନୁହେଁ।
ନିରର୍ଥକଂ ମଂଥରଂ ଚ ଵିଶୁଶ୍ରୂଷୁମଯାଜକମ୍
ଯିଏ କାମ ନାହିଁ, ଧୀର, ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେନି କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରେନି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନିଂଦକଂ ଚାଵିଧିଜ୍ଞଂ ଚ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଯିଏ ନିନ୍ଦା କରେ କିମ୍ବା ନିୟମ ଜାଣେନି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵିଦ୍ଯଯା ସହ ମର୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଜନେ
ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ଅଜଣା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ମା ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତିହୀନାଯ ଦୁର୍ଜନାଯ ଦୁରାତ୍ମନେ
ଯିଏ ଭକ୍ତିହୀନ, ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଦୁରାତ୍ମା, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ସାର୍ଥକାଯ ଵିଧିଜ୍ଞାଯ ସାଧଵେ ଦେହି ସତ୍ତମ
ଯିଏ ଯୋଗ୍ୟ, ନିୟମ ଜାଣେ ଓ ସାଧୁ, ତାଙ୍କୁ ଏହା ଦିଅ, ହେ ଉତ୍ତମ।
ତଯୋରେକତରୋ ଗଚ୍ଛେଦଚିରେଣ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଶୀଘ୍ର ଯମଲୋକକୁ ଯିବ।
ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ଵିଦ୍ଯାଵର୍ଜ୍ଯଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ; ସେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମାନମାଦୌ ପ୍ରଣମ୍ଯାଥ ତତୋଽଧୀଯୀତ ସୁଵ୍ରତଃ
ଆଦିରେ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ଶିଷ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଚୂତଭୋଗସମଭ୍ଯାସାଦ୍ଦରିଦ୍ରଶ୍ଚାଭିଜାଯତେ
ଆମ୍ବ ଖାଇବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ ଦରିଦ୍ରତା ଆସେ।
ନିଧିଭାଗସମଭ୍ଯାସାଜ୍ଜାଯତେ ନାରକେ କୁଲେ 2.1.8.
ଧନ ବାଣ୍ଟିବାର ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ ନରକୀୟ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ମ୍ଲେଚ୍ଛୋକ୍ତାନି ମହିମ୍ନାନି ନାଭ୍ଯସେଦ୍ଦୂରତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍
ବିଦେଶୀମାନେ କହିଥିବା ଶିକ୍ଷା ଓ ମହିମାକୁ ଆପଣ ଦୂରରୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ସେଗୁଡିକୁ ନିକଟକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଵର୍ତଯିତ୍ଵା ସ ଗୁରୁର୍ଭଵେଜ୍ଜାନପ୍ରଦଃ ପିତା
ଯେ ଶିକ୍ଷକ ଏହାର ଆରମ୍ଭ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ବାପାଙ୍କ ପରି ହୁଏ।
ନିଗମାନାଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଣାଂ ଵେଦାନାଂ ନାଟକସ୍ଯ ଚ
ବେଦ, ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର, ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଓ ନାଟକ ମଧ୍ୟରେ,
ଵେଦାନାଂ ଧର୍ଭଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପୁରାଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ବେଦ, ଦର୍ଭ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି,
ଭାଗାଵସାନେ କଥିତଃ ପୁରାଣାଧ୍ଯାଯ ଏଵ ଚ
ଅଂଶର ଶେଷରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ପୁରାଣ ଅଧ୍ୟାୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି।
ଵ୍ଯଵହାରଶ୍ଚାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରମଶ୍ଵଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚୈଵ ହି
ବ୍ୟବହାର, ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଘୋଡ଼ା ବିଷୟର ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ,
ତତ୍ସଂଗ୍ରହେପି କଵିନା ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯଃ ସ ଏଵ ହି
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂଗ୍ରହ କରିବାରେ, କବି ଯେଉଁ ଜଣକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେଠି ସେ ଏକମାତ୍ର ହେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ତଦକ୍ଷରସଖ୍ଯାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାନ୍ନ ତଚ୍ଚ୍ଯୁତିଃ
ସେହି ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ କେବେ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ।
ମୋହାତ୍କୃତ୍ଵା ହୋମଧେନୁଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୂଢ଼ତାରେ ହୋମ ଗାଈ ଦେଇ କରିଲେ ଏବଂ ଦାନ କଲେ, ଶୁଦ୍ଧି ହେବ।
କଲୌ ଯଃ ସଂଗ୍ରହଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରସୁପ୍ତେ ଚୈଵ କେଶଵେ ।। 2.1.8.
କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁଠି କେଶବ ଶୁଏ, ସେଠି ଯିଏ ସଂଗ୍ରହ କରେ—
ଯାଵତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ଲୋକସ୍ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତ ଚାଲିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସେ ମାନ୍ୟତା ପାଏ।
ପ୍ରାତଃକାଲେ ନ କୁର୍ଵୀତ୍ ତଥା ମଧ୍ଯଂଦିନେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ପ୍ରଭାତବେଳେ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ମଲମାସେ ଵିଶେଷେଣ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଜନେ
ବିଶେଷକରି ମଳିନ ମାସରେ, କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ବିଳମ୍ବ ହେଲେ,
ପୂତଂ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଵିପ୍ରାଶ୍ଚତୁଃ ପଂଚାକ୍ଷରେଣ ଵା
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଚାରି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ପବିତ୍ର ହୁଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ମାଯାଵିଭଵଵିନ୍ଯସ୍ତେ ମହାପାପକଲେଵରେ
ମାୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଦେହଟି ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ,
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ନିଂଦିତୋ ଵାପି ମ୍ଲେଚ୍ଛୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ସ ଗର୍ଦଭୀଂ ଖରୀଂ ଯୋନିଂ ପ୍ରଵିଶେନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଅପମାନିତ, କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଗଧିରାଣୀ କିମ୍ବା ଖରିରାଣୀର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।