ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଦଗୁଲୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୁସ୍ତକୋତ୍ତମମ୍
ବତିସ ଯୋଡ଼ି ଥିବା ପୁସ୍ତକକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁସ୍ତକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଚତୁଵିଶାଂଗୁଲଂ ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ଵୈ ସ୍ଵଧନମୁଚ୍ଯତେ
ଚବିଶି ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପ ଥିବା ଯାହା, ସେଠାରେ ତାହାକୁ ନିଜ ସମ୍ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଷ୍ଟାଂଗୁଲଂ ଭଵେଦ୍ଯଚ୍ଚ ତତ୍କନିଷ୍ଠମିହୋଚ୍ଯତେ
ଆଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାପ ଥିବା ଯାହା, ଏଠାରେ ତାହାକୁ ନିମ୍ନ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ।
ତାଡିତା ଜଲପତ୍ରେ ଚ ଅଥ ଵା ଚାଗୁରୁତ୍ଵଚି
ପାଣିପତ୍ର ଉପରେ କିମ୍ବା ଅଗୁରୁ ଚାମ୍ର ଉପରେ ମାଡ଼ି ତିଆରି,
ଦ୍ଵାଦଶାଂଗୁଲକଂ ଯଚ୍ଚ ଭୂର୍ଜତୈଡାଦିନିର୍ମିତମ୍
ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଯାହା, ଭୂର୍ଜ କିମ୍ବା ଏହା ସଦୃଶ ଜିନିଷରେ ତିଆରି,
ହସ୍ତସଂସ୍ଥାପିତେ ତସ୍ଯ ତେନାଯୁଷ୍ଯକରଂ ଭଵେତ୍
ହାତରେ ଧରିଲେ, ଏହା ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗସ୍ଯ ଗମନେ ଭାରତେ ଚ ତଦର୍ଧକମ୍
ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥରେ, ଭାରତରେ ଏହାର ଅର୍ଧ ମାପ ହୁଏ।
ଯୁଗେଯୁଗେ ପାଦହୀନଂ ଧର୍ମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାରୁଚି
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ଯଦି ଧର୍ମରେ କିଛି ଅଂଶ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଇପାରେ।
ଜୈମିନିଂ ଚ ତତୋ ଵ୍ଯାସଂ ଶଂକରଂ ଚ ତଥା ହରିମ୍ । 2.1.7.
ତାପରେ ଜୈମିନି, ବ୍ୟାସ, ଶଙ୍କର ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଵାଚଯେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ
ତାପରେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।
ଅସଂଯୁକ୍ତାକ୍ଷରପଦଂ ସ୍ପଷ୍ଟଭାଗସମନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଅସଂଯୁକ୍ତ ଅକ୍ଷର ଓ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ଅର୍ଥ ଥିବା ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ସାମଗାଥାଃ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଗଯୁକ୍ତାଂତରଂ ପଠେତ୍
ସାମଗାନ ଭିତିରେ ଯଥାଯଥ ରାଗ ଦେଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀରାଗଶ୍ଚୈଵ ହିଲ୍ଲୋଲରାଗୋ ଵାଜାଵିକସ୍ତଥା
ଶ୍ରୀରାଗ, ହିଲ୍ଲୋଳ ରାଗ ଓ ବାଜାବିକ ରାଗ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚାପି ଵିଶେଷତଃ ପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵୈର୍ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଵିଂଦତି
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ପୁରତୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵୈଶ୍ଯାନାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ପରଃ
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବୈଶ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି।
ନ ଶୂଦ୍ରଃ କଥଯେଦ୍ଧର୍ମାଂସ୍ତପଅଧ୍ଯାପନେ ତଥା
ଶୂଦ୍ର ଧର୍ମ ଶିଖାଇବା, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ପାଠ ପଢ଼ାଇବା କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୂଦ୍ରେଣାଧିଗତଂ ନାସ୍ତି ଵିଶେଷାଚ୍ଛବ୍ଦଲକ୍ଷଣମ୍
ଶୂଦ୍ର ଶିଖିଥିବା ଶବ୍ଦର ବିଶେଷ ଅଧିକାର ନାହିଁ।
ଶ୍ଵଶୃଗାଲଖରୀକ୍ଷୀରମପେଯଂ ହି ଯଥା ଭଵେତ୍
ଯେପରି କୁକୁର, ଶିଆଳ କିମ୍ବା ଗଧାର ଦୁଧ ପିଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ,
ଅମେଧ୍ଯଂ ଶୁଧ୍ଯତେ ତୋଯୈଃ ଶୂଦ୍ରଃ ଶ୍ରୋତା ହି ଶୁଧ୍ଯତି 2.1.7.
ଅଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତୁ ପାଣିରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଏହିପରି, ଶୂଦ୍ର ଶୁଣିଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଃ ଶୂଦ୍ର ଉଦ୍ଦିଶେଦ୍ଧର୍ମଂ ତଥା ଚାଗମଵୈଦିକମ୍
ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଧର୍ମ କିମ୍ବା ବେଦ ଓ ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇବେ,
ବୁଧ୍ଯମାନଃ ସଦା ହ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ କୃତ୍ସ୍ନମେଵ ଚ
ସେ ସଦା ଅର୍ଥ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଵସେତ୍ସ ପତ୍ତନେ ଗ୍ରାମେ ପୁଣ୍ଯେ ଦେଶେ ସ କୀର୍ତିତଃ ଵସଂତି ପତ୍ତନେ ତସ୍ମିନ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଯତ୍ର ସଂଵସେତ୍
ସେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସହର, ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନକାର ରହନ୍ତି, ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ।
ଯଥାର୍କହୀନଂ ଦିଵସଶ୍ଚଂଦ୍ରହୀନା ଯଥା ନିଶା
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଦିନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ,
ଯଦ୍ଗୃହେ ନୈଵ ଶିଶଵୋ ନ ରରାଜ ଗୃହଂ କ୍ଵଚିତ୍ ତଥୈଵ ସୋଦର ଗେହେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଷ୍କରଦର୍ଶନମ୍
ଯେଉଁ ଘରରେ ଶିଶୁ ନାହିଁ, ସେଠି ଘର କେବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏନି; ଏଭଳି, ଭାଇର ଘରରେ ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ।
ଅଙ୍କମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାତ୍ପୁରୁଷୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ଅଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା: ଏହା ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ତୃତୀଯଂ ଶୈଵମାଖ୍ଯାତଂ ତତୋ ଭାଗଵତଂ ପରମ୍
ତୃତୀୟ ଟିଏ ଶୈବ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ତାପରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାଗବତ।
ଅସାମର୍ଥ୍ଯେ ଚ ମାତ୍ସ୍ଯୋକ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯକମ୍
ଯେତେବେଳେ କିଛି କରିବାର ସମର୍ଥ୍ୟ ନଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ସ୍ୟ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପରାଶରମତଂ ଗୃହ୍ଯଂ ଗୋଭିଲୋକ୍ତାନି ଯାନି ଚ
ପରାଶରଙ୍କ ମତ ଓ ଗୋଭିଲଙ୍କ କହିଥିବା ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂତରେଣାଗତେ ମର୍ତ୍ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନାଧ୍ଯାପଯେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
କେବଳ ଲୋକ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ଛାଡି, କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ମଂଡୂକେ ପଂଚରାତ୍ରଂ ତୁ ସର୍ପେ ରାତ୍ରିଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ବାଙ୍ଗ ନିମନ୍ତେ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଓ ସାପ ନିମନ୍ତେ ଚାରି ରାତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।