ଯସ୍ମାଦ୍ଵିଜଯତେ ଲୋକସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯାହାଠାରୁ ଜଗତ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେଠାରୁ ଧର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଯା କୁକ୍ଷିଵିଵରେ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷତି ସର୍ଵତଃ
ଯିଏ ଗର୍ଭରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସ୍ବୟଂ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥାନ୍ତି—
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜଗଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ମାତର୍ନିତ୍ଯଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। 2.1.6.
ମାଆ, ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିପାରିଛି; ତୁମକୁ ଚିରକାଳ ନମସ୍କାର।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ସାଗରାଦୀନି ସର୍ଵଶଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସାଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମିଳି,
ଗୁରୁଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଲବ୍ଧା ଵିଦ୍ଯା ଯଶସ୍କରୀ
ଶିକ୍ଷକ ଓ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ମାନ୍ୟତା ଓ କୀର୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଵେଦ ଵେଦାଂଗଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜଗତାଂ ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ପରମଂ ଯତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ରତା।
ପିତାମହଂ ଚ ପ୍ରଣମେତ୍ସର୍ଵାଦୌ ମାତରଂ ଗୁରୁମ୍
ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମେ ପିତାମା, ମାଆ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ମାତୃମଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରଣମେଦ୍ଭକ୍ତିଭାଵତଃ
ମାଆଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟେ ଚ ସ ଗୁରୁର୍ଗୁରୁର୍ମାତା ତଥା ଗୁରୁଃ
ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବାକୁ ନମିଳୁଥିବା, ଗୁରୁ ସେଇ ଗୁରୁ; ମାଆ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ।
ମଂତ୍ରଦାତା ଗୁରୁଃ ଖ୍ଯାତସ୍ସପ୍ତମଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିବା ଗୁରୁ ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦୃଷ୍ଟଦେଵଂ ଚ ଯୋ ହିତ୍ଵା ଅଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ନିଷେଵତେ
ଯିଏ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ଦେବତାକୁ ଛାଡି ଦେଖିବାକୁ ନମିଳୁଥିବାକୁ ସେବା କରେ,
ଯଥା ପିତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠପିତା କନୀଯାଂଶ୍ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ 2.1.6.
ଯେପରିକି ପିତା, ବଡ଼ ପିତା ଓ ଛୋଟ ପିତା, ସେପରି ଦ୍ୱିଜ ମାନେ।
ଆଚାର୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୂର୍ତିଃ ପିତା ମୂର୍ତିଃ ପ୍ରଜାପତେଃ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ରୂପ; ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ରୂପ।
ପିତା ମେରୁର୍ଵ ଶିଷ୍ଠଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମମୂର୍ତିଃ ସନାତନଃ
ପିତା ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ; ସେ ଚିରଯୁଗର ଧର୍ମର ରୂପ।
ପିତାମହଂ ଚ ପିତ୍ରଗ୍ରେ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ତର୍ପଯେତ୍
ପିତାପାଇଁ ଆଗରେ ପିତାମାଙ୍କୁ, ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ପାଦୋଦକସ୍ନାନାଦ୍ଗଂଗା ନାର୍ହତି କେଵଲମ୍
ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂ ଶତ୍କୁଂଡକଶିଲାସ୍ପର୍ଶନେ ଯାଦୃଶଂ ଫଲମ୍
ବତ୍ତିଶିଟି ପବିତ୍ର ପଥରକୁ ଛୁଇବାରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ଶତମାତୃଵରିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ପିତାମହ୍ଯାଶ୍ଚ ପୋଷଣେ
ଶତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଆ ଓ ପିତାମାଙ୍କ ପୋଷଣରେ ମିଳିଥିବା ଫଳ,
ଗୁରୁଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରଵଣେପି ଚ ଧର୍ମାତ୍ମଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଯନ୍ମଯା ପୁରା
ଗୁରୁର ବର୍ଣ୍ନନା: ଧର୍ମ ସଂପର୍କରେ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି, ସେଥିରେ ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପୃଷ୍ଟୋଵୋଚନ୍ମହାତେଜା ଵିରିଂଚୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିରିଂଚି ଭଗବାନ କହିଲେ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ହେ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିଥିଲେ,
ସାଯଂ ପ୍ରାତସ୍ତଥା ରାତ୍ରୌ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଶୃଣୋତି ଯଃ
ଯିଏ ଶୁଚି ଶରୀରରେ ସାନ୍ଧ୍ୟା, ପ୍ରଭାତ ଓ ରାତିରେ ଏହିଗୁଡିକୁ ଶୁଣେ,
ପ୍ରତ୍ଯୂଷେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଦିନାଂତେ ତୁଷ୍ଯତେ ହରିଃ
ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଦିନ ଶେଷରେ ହରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରଧରଶ୍ଚୈଵ ଚୈଲାଜିନକୁଶୋତ୍ତରଃ
ଶୁକ୍ଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚେଲା, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ଉପରେ ରଖି,
ଦିକ୍ପତିଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଊଁକାରାଧିଷ୍ଠିତାନପି
ଦିଗପାଳମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଉ-କାର ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ,
ପୁସ୍ତକଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଧର୍ମାଧିଷ୍ଠାନଶାଶ୍ଵତମ୍
ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ପୁସ୍ତକ, ଯାହା ଧର୍ମର ଆଧାର ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ରଖିବା ଉଚିତ।
ଜାମଲାନାଂ ଗଣପତିର୍ଡାମରାଣାଂ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଜାମଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣପତି; ଡାମରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ମାଧଵୋ ରାମକେଶଵୌ ।। 2.1.7.
ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁଦେବ; ମାଧବ ଓ ରାମକେଶବ ମଧ୍ୟ।
ଵନମାଲୀ ମହାଦେଵଃ ସପ୍ତାନାଂ ସପ୍ତପର୍ଵସୁ ଅଥ ଚାଦିପୁରାଣସ୍ଯ ଵିରିଂଚିଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ
ବନମାଳୀ ମହାଦେବ ସପ୍ତ ଭାଗରେ ସପ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ଆଦିପୁରାଣର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ବିରିଂଚି ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।