ପକ୍ଵାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରଗେହେ ଚ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ସକୃଦେଵ ଵା ।। 2.1.5.
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଶୂଦ୍ର ଘରେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଖାଏ।
ଅଷ୍ଟକୁଷ୍ଠାନ୍ଵିତଃ କୁଷ୍ଠୀ ତ୍ରିକୁଷ୍ଠୀ ଶାସ୍ତ୍ରନିନ୍ଦିତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଠ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରେ ପୀଡିତ, କୁଷ୍ଠୀ, ତିନି ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଥିବା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ।
କୀଟଵଦ୍ଭ୍ରମଣଂ ଯସ୍ଯ କୁଵ୍ଯାପାରୀ କୁପଂଡିତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ପୋକା ଭଳି ଘୁରିଫିରେ, ଭୁଲ ଚାଲିବାରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଭୁଲ ପଣ୍ଡିତ।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋଽନ୍ଯଦେଶେ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥାଏ।
କପୋଲେନ ହି ସଂଯୁକ୍ତୋ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଫୁଲା ଗାଲ ଓ ଭୃକୁଟି ଚିହ୍ନିତ ବାକ୍ର ମୁହଁ ଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂ କୃତ୍ଵା ନୃପଦେଵ ସ୍ଵମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା, ଦେବତା କିମ୍ବା ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ।
ସଂତର୍ପଯତି ଯୋଽଶ୍ନାତି ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।
ଅକ୍ଷରାଭ୍ଯାସନିରତଃ ପଠତ୍ଯେଵ ନ ବୁଧ୍ଯତେ
ଯିଏ କେବଳ ଅକ୍ଷର ପଠିବାରେ ଲଗିଥାଏ, ସେ ପଢିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରେନି।
ଵଦତ୍ଯନ୍ଯତ୍କରୋତ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଗୁରୁଦେଵାଗ୍ରତୋ ଯତଃ
ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକଥା କହି ଅନ୍ୟ କାମ କରେ।
ଷଡ୍ଗୁଣାଲଂକୃତେଃ ସାଧୋର୍ଦୋଷାନ୍ମୃଗଯତେ ଖଲଃ
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ, ସେ ଛଅ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଖୋଜେ।
ଦୈଵେନ ଚ ଵିହୀନୋ ଯଃ କୁସଂଭାଷାଂ ଵଦେତ୍ତୁ ଯଃ 2.1.5.
ଯିଏ ଭାଗ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିତ, କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା କହେ—
ଚାଂଡାଲୈଃ ସହ ଆଲାପଃ ପକ୍ଷିଣାଂ ପୋଷଣେ ରତଃ
ଯିଏ ଚାଣ୍ଡାଳମାନେ ସହ କଥା ହୁଏ, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ—
ତୃଣଚ୍ଛେଦୀ ଲୋଷ୍ଟମଦୀ ଵୃଥା ମାଂସାଶନଶ୍ଚ ଯଃ
ଯିଏ ଗାହି କାଟେ, ମାଟି ଗୁଡିକୁ ଭଲପାଏ, କିମ୍ବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ମାଂସ ଖାଏ—
ନିତ୍ଯକ୍ରିଯା ଅକୁର୍ଵାଣୋ ନିତ୍ଯଂ ସ ଚ ମଲୀମସଃ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ କରେନି, ସେ ସଦା ଅଶୁଦ୍ଧ ରହେ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ଗୃହଂ ଵିଂଦେଦନ୍ଯାଯେନ ଗୃହାନ୍ଧନମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଘର କିମ୍ବା ଧନ ଅर्जନ କରେ—
ଦେଵପୁସ୍ତକରତ୍ନାନି ମଣିମୁକ୍ତାଶ୍ଵମେଵ ଚ
ଦେବତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ, ରତ୍ନ, ମୁକ୍ତା, ଏବଂ ଘୋଡା ମଧ୍ୟ—
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଭାଵନା କାର୍ଯା ସ ସ୍ତେଯୀ ଯୋ ନ ଭାଵଯେତ୍
ପରସ୍ପର ଭଲ ଭାବ ଧରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଯିଏ ଏହା କରେନି, ସେ ଚୋର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଗୁରୋଃ ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜଯତି ପିତ୍ରୋଶ୍ଚାପି ପ୍ରସାଦତଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟାରେ ଓ ପିତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଜୟ ଲଭିତାଯି।
ନ ପୋଷଯତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସ ସ୍ତେଯୀ ଚାପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବାଳକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେନି, ସେ ମଧ୍ୟ ଚୋର ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଉପକାରିଜନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ କରୋତି ପରିଷ୍କ୍ରିଯାମ୍
ଉପକାରୀ ଲୋକକୁ ମିଳିଲାପରେ ଯିଏ ସେଠାରେ ସେବା କରେନି—
ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ସଵର୍ଣାନାଂ ଧର୍ମତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରଭୁଃ 2.1.5.
ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ଜାତି ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାୟକ।
ପ୍ରଜାପତେର୍ମୁଖୋଦ୍ଭୂତୋ ହୋରାତଂତ୍ରେ ଯଥୋଦିତମ୍
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହୋରାତନ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଲେଖାଯାଇଛି—
ଗଂଗାହୀନୋ ହତୋ ଦେଶୋ ଵିପ୍ରହୀନା ଯଥା କ୍ରିଯା
ଗଙ୍ଗା ବିନା ଦେଶ ନଷ୍ଟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିନା କ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ।
ଅପ୍ରଦୀପା ଯଥା ରାତ୍ରିରନାଦିତ୍ଯଂ ଯଥା ନଭଃ
ଅନ୍ଧାରି ରାତି ପ୍ରଦୀପ ବିନା, ଆକାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଯେପରି।
ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଧର୍ମତୋ ଵିପ୍ରଂ ଭାଵଯେତ୍କର୍ମଵୃଦ୍ଧଯେ
ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ସଦ୍କର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ପ୍ରଦର୍ଶନାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ରିଦିନଂ କଲ୍ମଷାପହମ୍
ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଇଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏବଂ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ନ ଵ୍ରାତ୍ଯତ୍ଵଂ ସୂର୍ଯଵିପ୍ରେ ପୂଜଯେଦ୍ଯଜ୍ଞସିଦ୍ଧଯେ
ସୂର୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଅପବିତ୍ରତା ନାହିଁ; ଯଜ୍ଞ ସଫଳତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଜାତିଭେଦାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଭୋଜକଃ କଥକସ୍ତଥା
ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜାତିଭେଦ ଅଛି: ଭୋଜକ, କଥକ ଏବଂ ଏହିପରି—
କଥକୋ ମଧ୍ଯମସ୍ତେଷାଂ ସୂର୍ଯଵିପ୍ରସ୍ତଥୋତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥକ ମଧ୍ୟମ ଶ୍ରେଣୀର, ଏବଂ ସୂର୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ।
ସୂର୍ଯଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵୈଦ୍ଯସ୍ଯ ଚ ନୃପସ୍ଯ ଚ ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ରାଜା ରାଜ୍ଯେନ ପାଲଯେତ୍
ସୂର୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଦ୍ୟ ଏବଂ ରାଜା—ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।