ମୋକ୍ଷଚିନ୍ତାମତିକ୍ରମ୍ଯ ଯୋଽନ୍ଯଚିନ୍ତାପରିଶ୍ରମଃ 2.1.5.
ଯିଏ ମୋକ୍ଷ ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କଥାରେ ଦୁଃଖ କରେ—
ପ୍ରଯାଗେ ଵିଦ୍ଯମାନେଽପି ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ପ୍ରୟାଗ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ସ୍ନାନ କରେ—
ଆଯୁଷସ୍ତୁ କ୍ଷଯାର୍ଥାଯ ଶାସ୍ତ୍ରେଯମୃଷିସଂମତଃ
ଏହା ଆୟୁଷ୍ୟ କମିବା ପାଇଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଛନ୍ତି ।
ବହୂନି ପୁସ୍ତକାନୀହ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଏଠି ବହୁ ପୁସ୍ତକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଛି ।
ବଲେନ ଚ୍ଛଲଛଦ୍ମେନ ଉପାଯେନ ପ୍ରବଂଧନମ୍
ଶକ୍ତି, ଚତୁରତା, ଉପାୟ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କାମ କରାଯାଏ ।
ମଧୁରାନ୍ନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି
ଦେବତା ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ—
କୃପଣଃ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗୀ ନ ଚ ମୋକ୍ଷଭାକ୍
ସେ କଞ୍ଜୁସ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଉନାହିଁ ।
ସ ଏଵ କୃପଣଃ ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ସେଇ କଞ୍ଜୁସ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାର ହୋଇଯାଏ, ସେଇପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ପିତୃମାତୃଗୁରୁତ୍ଯାଗୀ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତଃ
ପିତା, ମାତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଇଥିବା, ଶୁଚିତା ଓ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଅଭାବ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଜୀଵତ୍ପିତୃପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ସୁତଂ ସେଵନ୍ନ ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ଜେତେବେଳେ ପିତାମାତା ଜୀବନ୍ତ, ସେ ସନ୍ତାନକୁ ଅନଦେଖା କରେ, ସେ ଚାହେଁ ସେବା କରୁନ୍ଥିବା କିମ୍ବା ନକରୁନ୍ଥିବା, କେବେ ମଧ୍ୟ।
ସାଧ୍ଵାଚାରଂ ଚ ପ୍ରଚ୍ଛାଯ ସେଵନଂ ଚାପି ଦର୍ଶଯେତ୍ 2.1.5.
ସଦା ଭଲ ଆଚରଣ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯଥାଯଥି ଭାବରେ ସେବା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ।
ଜୀଵେଦ୍ଦେଵଲଵୃତ୍ତିର୍ଯଃ ଭାର୍ଯାଵିପଣଜୀଵକଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବଳୟରେ କାମ କରି ଜୀବନ ଚାଲାଇଥାଏ କିମ୍ବା ଜନାନୀକୁ ବେଚି ଜୀବିକା କରେ।
ଷଡେଵ ନଷ୍ଟାଃ ଶାସ୍ତ୍ରେ ଚ ନ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷଭାଗିନଃ
ଏହି ଛଅଜଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଷ୍ଟଃ ପଂଚଵିଧୋଦିତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଭୃକୁଟି ଚିହ୍ନିତ, ବାକ୍ର ମୁହଁ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର କ୍ରୋଧରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ନିଦ୍ରାଲୁର୍ଵ୍ଯସନାସକ୍ତୋ ମଦ୍ଯପଃ ସ୍ର୍ତ୍ରୀନିଷେଵକଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅତିରିକ୍ତ ଘୁମରେ ଆସକ୍ତ, ଦୁର୍ବ୍ୟସନରେ ଲିପ୍ତ, ମଦପାନ କରେ ଓ ନାରୀସଙ୍ଗରେ ଲାଗିଥାଏ।
ଏକାକୀ ମିଷ୍ଟମଶ୍ନାତି ଵଂଚକଃ ସାଧୁନିଂଦକଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଏକା ଖାଏ, ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ।
ନିଗମାଗମତଂତ୍ରାଣି ନାଧ୍ଯାପଯତି ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ନିଗମ, ଆଗମ ଓ ତନ୍ତ୍ର ପାଠ ଶିଖାଇନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ନଯନେ ଦ୍ଵେ ଵିନିର୍ମିତେ
ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଚକ୍ଷୁ ଭଳି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଵିଵାଦଃ ସୋଦରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପିତ୍ରୋରପ୍ରିଯକୃଦ୍ଵଦେତ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଭାଇମାନେ ସହିତ ବିବାଦ କରେ ଓ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହେ।
ପିଶୁନୋ ରାଜଗାମୀ ଚ ଶୂଦ୍ରସେଵକ ଏଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟଙ୍କ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଏ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରେ।
ପକ୍ଵାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରଗେହେ ଚ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ସକୃଦେଵ ଵା ।। 2.1.5.
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଶୂଦ୍ର ଘରେ ପକା ଖାଦ୍ୟ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଖାଏ।
ଅଷ୍ଟକୁଷ୍ଠାନ୍ଵିତଃ କୁଷ୍ଠୀ ତ୍ରିକୁଷ୍ଠୀ ଶାସ୍ତ୍ରନିନ୍ଦିତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଠ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠରେ ପୀଡିତ, କୁଷ୍ଠୀ, ତିନି ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଥିବା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ।
କୀଟଵଦ୍ଭ୍ରମଣଂ ଯସ୍ଯ କୁଵ୍ଯାପାରୀ କୁପଂଡିତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ପୋକା ଭଳି ଘୁରିଫିରେ, ଭୁଲ ଚାଲିବାରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଭୁଲ ପଣ୍ଡିତ।
ଅଵିମୁକ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯୋଽନ୍ଯଦେଶେ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥାଏ।
କପୋଲେନ ହି ସଂଯୁକ୍ତୋ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲାନନଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଫୁଲା ଗାଲ ଓ ଭୃକୁଟି ଚିହ୍ନିତ ବାକ୍ର ମୁହଁ ଥିବା।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂ କୃତ୍ଵା ନୃପଦେଵ ସ୍ଵମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା, ଦେବତା କିମ୍ବା ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ।
ସଂତର୍ପଯତି ଯୋଽଶ୍ନାତି ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ।
ଅକ୍ଷରାଭ୍ଯାସନିରତଃ ପଠତ୍ଯେଵ ନ ବୁଧ୍ଯତେ
ଯିଏ କେବଳ ଅକ୍ଷର ପଠିବାରେ ଲଗିଥାଏ, ସେ ପଢିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରେନି।
ଵଦତ୍ଯନ୍ଯତ୍କରୋତ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଗୁରୁଦେଵାଗ୍ରତୋ ଯତଃ
ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକଥା କହି ଅନ୍ୟ କାମ କରେ।
ଷଡ୍ଗୁଣାଲଂକୃତେଃ ସାଧୋର୍ଦୋଷାନ୍ମୃଗଯତେ ଖଲଃ
ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ, ସେ ଛଅ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଖୋଜେ।