ଅନଭିଵାଦିନାଂ ଵିପ୍ରେ ଦ୍ଵେଷାଦଶ୍ରଦ୍ଧଯାପି ଚ । 2.1.5.
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ଆଯୁର୍ଵୃଦ୍ଧିର୍ଯଶୋର୍ଵୃଦ୍ଧିର୍ଵୃଦ୍ଧିର୍ଵିଦ୍ଯାଧନସ୍ଯ ଚ
ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନ ସବୁ କମିଯାଏ ।
ନ ଵିପ୍ରପାଦୋଦକକର୍ଦମାନି ନ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପ୍ରତିଗର୍ଜିତାନି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦଉଦକର କାଦ ନାହିଁ, ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗର୍ଜନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ,
ଷଦ୍ଵିଂଶତିଦୋଷମାହୁର୍ନରା ନରକଭୀରଵଃ
ନରକକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଣିଛନ୍ତି ଯେ, ମଣିଷରେ ଛବିଶି ଦୋଷ ଅଛି ।
ତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ପିତୃଲୋକେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ
ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ପିତୃଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି,
ଅନ୍ଯଥା ନ ଵସେଦ୍ଵାସସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ତେଯୀ ନ ପାଲଯେତ୍
ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଥା କେହି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିକାରଣରୁ ଚୋରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
ପାପିଷ୍ଠୋ ନଷ୍ଟକଷ୍ଟୌ ଚ ରୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ମୁକ୍ତକଃ
ଅତି ପାପୀ, ନଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖିତ, କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ,
ଚଣ୍ଡଃ ଖଣ୍ଡଶ୍ଚ ଵକ୍ତା ଚ ଦତ୍ତସ୍ଯାପହରସ୍ତଥା
କ୍ରୂର, ଭଙ୍ଗ, କଥା କହୁଥିବା ଓ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ନେଇଥିବା,
ମଲୀମସଶ୍ଚ ତେ ଦୋଷାଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତିରମୀ ମତାଃ
ଏବଂ ଅପବିତ୍ର—ଏହି ଛବିଶି ଦୋଷ ମନ୍ୟ ହୋଇଛି ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶାସ୍ତ୍ରେସ୍ମିନ୍ବ୍ରୁଵତଃ କ୍ରମାତ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଅନୁକ୍ରମରେ କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣ ।
ପଶୁଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧଶ୍ଚୈଵ କୃପଣୋପି ହି ଵୈ ଦ୍ଵିଧା 2.1.5.
ପଶୁ ଚାରି ପ୍ରକାରର, ଏବଂ କଞ୍ଜୁସ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ ।
କଷ୍ଟଃ ସ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଧା ଜ୍ଞେଯୋ ରୁଷ୍ଟୋପି ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଧା ଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ଦୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଯାତ୍ଷଡ୍ଵିଧୋ ଜ୍ଞେଯଃ ପୁଷ୍ଟଶ୍ଚୈଵ ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିଧା
କଠିନ ଲୋକ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ହୁଏ, କ୍ରୋଧୀ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଦୁଷ୍ଟ ଛଅ ପ୍ରକାରର ଓ ପୁଷ୍ଟ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ ।
ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚାଷ୍ଟଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କୁଣ୍ଠଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିଧୋଦିତଃ
ଖୁସି ଆଠ ପ୍ରକାରର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ମନ୍ଦ ତିନି ପ୍ରକାରର ହୁଏ ।
ଦ୍ଵୌ ଚଣ୍ଡୌ ଚପଲଶ୍ଚୈକାଵଣ୍ଡଚଣ୍ଡୋ ଦ୍ଵିଗୁର୍ଭଵେତ୍
ଦୁଇ ଜଣ ଭୟଙ୍କର ଅଛନ୍ତି, ଏକ ଚଞ୍ଚଳ ଅଛି; ଅନ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୁଏ ।
ଵାଚାଲଶ୍ଚ କଦର୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରମାତ୍ତ୍ରିଭିରୁଦାହୃତଃ
ବହୁ କଥା କହୁଥିବା ଓ କଞ୍ଜୁସ ତିନି ପ୍ରକାରର ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଦ୍ଵାଵେକୌ ଚତୁରଶ୍ଚୈଵ ସ୍ତେଯୀ ଚୈକଵିଧୋ ଭଵେତ୍
ଦୁଇ ଜଣ ଏକ ପ୍ରକାରର, ଚାରି ଜଣ ଚାରି ପ୍ରକାରର; ଚୋର ଏକ ପ୍ରକାରର ହୁଏ ।
ସମ୍ଯଗ୍ଯସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାନଂ ନରୋ ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ସଠିକ୍ ବୁଝିବାକୁ ଶିଖିଥାଏ, ସେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ଉଚ୍ଚାସନଂ ଗୁରୋରଗ୍ରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସେ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରେ—
ନିମଜ୍ଜ୍ଯ ତୀର୍ଥେ ଵିଧିଵଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯଧର୍ମେଣ ଵର୍ତଯନ୍
ବିଧିମତେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ସାଧାରଣ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ—
ଵାଚୈଵ ମଧୁରା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ହୃଦି ହାଲାହଲଂ ଵିଷମ୍
ମୁଁହରେ ମିଠା ଓ ମୃଦୁ କଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହୃଦୟରେ ହାଳାହଳ ବିଷ ରହିଥାଏ ।
ମୋକ୍ଷଚିନ୍ତାମତିକ୍ରମ୍ଯ ଯୋଽନ୍ଯଚିନ୍ତାପରିଶ୍ରମଃ 2.1.5.
ଯିଏ ମୋକ୍ଷ ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କଥାରେ ଦୁଃଖ କରେ—
ପ୍ରଯାଗେ ଵିଦ୍ଯମାନେଽପି ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ସ୍ନାନମାଚରେତ୍
ପ୍ରୟାଗ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ସ୍ନାନ କରେ—
ଆଯୁଷସ୍ତୁ କ୍ଷଯାର୍ଥାଯ ଶାସ୍ତ୍ରେଯମୃଷିସଂମତଃ
ଏହା ଆୟୁଷ୍ୟ କମିବା ପାଇଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଛନ୍ତି ।
ବହୂନି ପୁସ୍ତକାନୀହ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଏଠି ବହୁ ପୁସ୍ତକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଛି ।
ବଲେନ ଚ୍ଛଲଛଦ୍ମେନ ଉପାଯେନ ପ୍ରବଂଧନମ୍
ଶକ୍ତି, ଚତୁରତା, ଉପାୟ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କାମ କରାଯାଏ ।
ମଧୁରାନ୍ନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି
ଦେବତା ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ—
କୃପଣଃ ସ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନ ସ୍ଵର୍ଗୀ ନ ଚ ମୋକ୍ଷଭାକ୍
ସେ କଞ୍ଜୁସ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଉଚିତ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଉନାହିଁ ।
ସ ଏଵ କୃପଣଃ ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମବହିଷ୍କୃତଃ
ସେଇ କଞ୍ଜୁସ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାର ହୋଇଯାଏ, ସେଇପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ପିତୃମାତୃଗୁରୁତ୍ଯାଗୀ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତଃ
ପିତା, ମାତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଇଥିବା, ଶୁଚିତା ଓ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଅଭାବ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଜୀଵତ୍ପିତୃପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ସୁତଂ ସେଵନ୍ନ ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ଜେତେବେଳେ ପିତାମାତା ଜୀବନ୍ତ, ସେ ସନ୍ତାନକୁ ଅନଦେଖା କରେ, ସେ ଚାହେଁ ସେବା କରୁନ୍ଥିବା କିମ୍ବା ନକରୁନ୍ଥିବା, କେବେ ମଧ୍ୟ।