ଭକ୍ତସ୍ଥାନଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଦେଵୋ ହି ଭଗଵାନ୍ରଵିଃ ରାଶିଚକ୍ରେ ଚ ଭ୍ରମତି ମେରୋରୁପରି ସତ୍ତମାଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି, ଏଠି ଦେବତା ଭଗବାନ ରବି ରାଶି ଚକ୍ରରେ ମେରୁ ଉପରେ ଘୁଡ଼ିବା କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
. ବିଂବଷଟ୍କେଦ୍ରିନାଭୌ ଚ ରଥଚକ୍ରଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ଛଅ ଶଳା ଚକ୍ରର ନାଭିରେ ରଥ ଚକ୍ର ଦିନ ରାତି ଚଳିଥାଏ।
ଦିକ୍ପାଲାଦ୍ଯା ଗ୍ରହାସ୍ତତ୍ର ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍ତରାଯଣମ୍
ଏଠି ଦିଗପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ରଵିଣା ଲଂଘିତୋ ମାସଶ୍ଚାଂଦ୍ରଃ ଖ୍ଯାତୋ ମଲିମ୍ଲୁଚଃ
ମାଲିମ୍ଲୁଚ ନାମକ ମାସକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ତାରାମଯଗତଂ ଵିଭୁମ୍
ତିନି ଦିନ ରାତି ହେବା ପରେ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତାରାମୟ ପଥକୁ ଯାଉଥାଏ।
ଦିଵା ଚରତି ଯଃ ସୂର୍ଯୋ ରାତ୍ରୌ ଚରତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳିଥାଏ, ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିଥାଏ।
ଦେଶାନ୍ନଂ ଚାଵଗମନଂ ଯତ୍ର ତସ୍ମାଦିଵାଭଵତ୍ 2.1.4.
ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଆସିବା-ଯିବା ଅଛି, ସେଠାରୁ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ରାତ୍ରିଂଦିଵଂ ଵିଜାନୀଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଜ୍ଵଳନ ଚକ୍ରରେ ଥିବା ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ଯୋ ଦେଶଃ ସ ତେଷାମୁଦଯଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ସେଠି ତାହାର ଉଦୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ତଦା କାଲେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଭାର୍ଗଵାସ୍ତାଦିକୀ କ୍ରିଯା
ସେ ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା ଦିଗ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଯନମାସ୍ଥାଯ ଯଦା ଚରତି ରଶ୍ମିମାନ୍
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ପଥକୁ ଧରି ଯେତେବେଳେ ରଶ୍ମିମାନ ଚଳିଥାଏ,
ଵିସ୍ତୀର୍ଣମଂଡଲଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵେ ଚରତେ ଶଶୀ
ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ର କରି, ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିଥାଏ।
ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯୋ ବୁଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ବୁଧାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଭାର୍ଗଵଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ବୁଧ ଅଛି, ବୁଧଠାରୁ ଉପରେ ଭାର୍ଗବ ଅଛି।
ତସ୍ମାଚ୍ଛନୈଶ୍ଚରାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତତଃ ସପ୍ତର୍ଷିମଂଡଲମ୍
ତେଣୁ ଶନିଠାରୁ ଉପରେ ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଅଛି।
କାଲଚକ୍ରମଯେ ଚକ୍ରେ ସୂର୍ଯୋ ଭଵତି ସର୍ଵଦା
କାଳଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ତଂଭତେ ଚରତେ ଶୀଘ୍ରଂ ହ୍ରାସେ ଚାପି ଦିନକ୍ଷଯଃ
ସେ ଥିଲେ ଥିଲେ ରହନ୍ତି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳନ୍ତି, ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କମିଯାଏ।
ପାଦାସ୍ତେ ପକ୍ଷମାତ୍ରଂ ସ୍ଯାନ୍ମହାସ୍ତେ ଯାମମାତ୍ରକମ୍ 2.1.4.
ତାଙ୍କର ପାଦ ଅର୍ଧ ମାସ ଦୀର୍ଘ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ହାତ ଏକ ଯାମ ସମୟ ଦୀର୍ଘ।
ନ ଗଣ୍ଯତେ ଦେଶଭେଦେ ନକ୍ଷତ୍ରେଣ ଚ ଗଣ୍ଯତେ
ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହା ଗଣନା ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଣାଯାଏ।
ବାଲ୍ଯଵାର୍ଦ୍ଧ୍ଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ନ ଗଣ୍ଯେତେ ସଦା ବୁଧୈଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କେବେ ଏହା ଗଣନା କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଶେଷାର୍ଧଂ ଭାର୍ଗଵାସ୍ତସ୍ଯ ଶୂଦ୍ରାଣାମଥ ଗର୍ହିତମ୍
ଅବଶିଷ୍ଟର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଭାର୍ଗବମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଏହା ନିନ୍ଦିତ।
ଵର୍ଜଯେଦ୍ଵାସରାନ୍ସପ୍ତ ଇତି ଚାଥର୍ଵଣୀ ଶ୍ରୁତିଃ
ସାତ ଦିନ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଅଥର୍ବଣ ଶ୍ରୁତି କହିଛି।
କର୍ମାନୁସାରଵ୍ଯକ୍ତିନିର୍ଧାରଣଵର୍ଣନମ୍ ସଂସୃଷ୍ଟା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପୂର୍ଵଂ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତପସ୍ୟା କରି, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ହଵ୍ଯାନାମିହ କଵ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵସ୍ଯାପି ଚ ଗୁପ୍ତଯେ
ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ନିବେଦନର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ।
କଵ୍ଯାନି ଚୈଵ ପିତରଃ କିଂ ଭୂତମଧିକଂ ତତଃ
ପିତୃମାନେ ହେଉଛନ୍ତି କାବ୍ୟ; ତେବେ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ଅଛି କି?
ସ୍ଵକୀଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୁଂକ୍ତେ ଵିଦଧାତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଓ ଦାନ କରନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ନ ସଂଦେହସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଭାଵାଯ ଵୈ ଭଵେତ୍
ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ।
ଗର୍ଭାଧାନାଦଯଶ୍ଚେହ ସଂସ୍କାରା ଯସ୍ଯ ସତ୍ତମାଃ ସ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵେନ ସଂଯୁତଃ
ଯାହାଙ୍କର ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି ଉତ୍ତମ ସଂସ୍କାର ଏଠାରେ ହୋଇଥାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମର ପଦ ପାଉଛନ୍ତି।
ସଂସ୍କାରପୂତଃ ପ୍ରଥମୋ ଵେଦପୂତୋ ଦ୍ଵିତୀଯକଃ
ପ୍ରଥମ ଜଣେ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣେ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର।
କ୍ଷେତ୍ରପୂତଂ ପ୍ରଵିଜ୍ଞାଯ ଵିପୂତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ
କ୍ଷେତ୍ରର ପବିତ୍ରତା ବୁଝି, ପବିତ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
ପୂତାନାଂ ପରମଃ ପୂତୋ ଗୁରୂଣାଂ ପରମୋ ଗୁରୁଃ
ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ଗୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।