ମେରୋଶ୍ଚତୁର୍ଦିଶସ୍ତତ୍ର ନଵସାହସ୍ରଵିଷ୍କୃତମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଚାରି ଦିଗରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନବ ହଜାର ପ୍ରସ୍ତରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଵିଷ୍କଂଭା ରଚିତା ମେରୋର୍ଯୋଜନାଯୁତମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଭିତ୍ତିଗୁଡିକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ତିଆରି।
ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ
ବିପୁଳ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଅଛି, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛି।
ଜଂବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସା ଜଂବୂର୍ନାମହେତୋର୍ମହର୍ଷଯଃ
ମହର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନାମ ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।
ପତଂତି ଭୂଭୃତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଶୀର୍ଯମାଣାନି ସର୍ଵଶଃ
ପର୍ବତମାନେ ଏହାର ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ି ଭଙ୍ଗ ହେଉଛନ୍ତି।
ସରିତ୍ତୁ ଵର୍ତତେ ସାପି ପୀଯତେ ତତ୍ର ଵାସିଭିଃ ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛମନସୋ ନରାସ୍ତତ୍ର ଭଵନ୍ତି ଵୈ
ଏଠାରେ ଏକ ନଦୀ ବହିଯାଉଛି, ସେଥିରେ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ପାନ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ମନ ଥାନ୍ତି।
ତୀରସୂତ୍ରଂ ସମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାଯୁନା ଚ ଵିଶୋଷିତମ୍ 2.1.4.
ସମତଳ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପବନରେ ଶୁଖି ଯାଇଛି।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଃ ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ମେରୋଃ କେତୁମାଲଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ମେରୁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଅଛି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କେତୁମାଳ ଅଛି।
ମେରୋରୁପରି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମୁତ୍ତମମ୍
ମେରୁ ଉପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ଅଛି।
ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଲୋକୋ ଦୁଗାର୍ଲୋକସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵତଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକ ଅଛି, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଲୋକ ଅଛି।
ଭକ୍ତସ୍ଥାନଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଦେଵୋ ହି ଭଗଵାନ୍ରଵିଃ ରାଶିଚକ୍ରେ ଚ ଭ୍ରମତି ମେରୋରୁପରି ସତ୍ତମାଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି, ଏଠି ଦେବତା ଭଗବାନ ରବି ରାଶି ଚକ୍ରରେ ମେରୁ ଉପରେ ଘୁଡ଼ିବା କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
. ବିଂବଷଟ୍କେଦ୍ରିନାଭୌ ଚ ରଥଚକ୍ରଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ଛଅ ଶଳା ଚକ୍ରର ନାଭିରେ ରଥ ଚକ୍ର ଦିନ ରାତି ଚଳିଥାଏ।
ଦିକ୍ପାଲାଦ୍ଯା ଗ୍ରହାସ୍ତତ୍ର ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍ତରାଯଣମ୍
ଏଠି ଦିଗପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ରଵିଣା ଲଂଘିତୋ ମାସଶ୍ଚାଂଦ୍ରଃ ଖ୍ଯାତୋ ମଲିମ୍ଲୁଚଃ
ମାଲିମ୍ଲୁଚ ନାମକ ମାସକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ତାରାମଯଗତଂ ଵିଭୁମ୍
ତିନି ଦିନ ରାତି ହେବା ପରେ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତାରାମୟ ପଥକୁ ଯାଉଥାଏ।
ଦିଵା ଚରତି ଯଃ ସୂର୍ଯୋ ରାତ୍ରୌ ଚରତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳିଥାଏ, ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିଥାଏ।
ଦେଶାନ୍ନଂ ଚାଵଗମନଂ ଯତ୍ର ତସ୍ମାଦିଵାଭଵତ୍ 2.1.4.
ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଆସିବା-ଯିବା ଅଛି, ସେଠାରୁ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ରାତ୍ରିଂଦିଵଂ ଵିଜାନୀଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଜ୍ଵଳନ ଚକ୍ରରେ ଥିବା ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ଯୋ ଦେଶଃ ସ ତେଷାମୁଦଯଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ସେଠି ତାହାର ଉଦୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ତଦା କାଲେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଭାର୍ଗଵାସ୍ତାଦିକୀ କ୍ରିଯା
ସେ ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା ଦିଗ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଯନମାସ୍ଥାଯ ଯଦା ଚରତି ରଶ୍ମିମାନ୍
ଦକ୍ଷିଣାୟନ ପଥକୁ ଧରି ଯେତେବେଳେ ରଶ୍ମିମାନ ଚଳିଥାଏ,
ଵିସ୍ତୀର୍ଣମଂଡଲଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵେ ଚରତେ ଶଶୀ
ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ର କରି, ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିଥାଏ।
ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯୋ ବୁଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ବୁଧାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଭାର୍ଗଵଃ
ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ବୁଧ ଅଛି, ବୁଧଠାରୁ ଉପରେ ଭାର୍ଗବ ଅଛି।
ତସ୍ମାଚ୍ଛନୈଶ୍ଚରାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତତଃ ସପ୍ତର୍ଷିମଂଡଲମ୍
ତେଣୁ ଶନିଠାରୁ ଉପରେ ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଅଛି।
କାଲଚକ୍ରମଯେ ଚକ୍ରେ ସୂର୍ଯୋ ଭଵତି ସର୍ଵଦା
କାଳଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ତଂଭତେ ଚରତେ ଶୀଘ୍ରଂ ହ୍ରାସେ ଚାପି ଦିନକ୍ଷଯଃ
ସେ ଥିଲେ ଥିଲେ ରହନ୍ତି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳନ୍ତି, ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କମିଯାଏ।
ପାଦାସ୍ତେ ପକ୍ଷମାତ୍ରଂ ସ୍ଯାନ୍ମହାସ୍ତେ ଯାମମାତ୍ରକମ୍ 2.1.4.
ତାଙ୍କର ପାଦ ଅର୍ଧ ମାସ ଦୀର୍ଘ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ହାତ ଏକ ଯାମ ସମୟ ଦୀର୍ଘ।
ନ ଗଣ୍ଯତେ ଦେଶଭେଦେ ନକ୍ଷତ୍ରେଣ ଚ ଗଣ୍ଯତେ
ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହା ଗଣନା ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଣାଯାଏ।
ବାଲ୍ଯଵାର୍ଦ୍ଧ୍ଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ନ ଗଣ୍ଯେତେ ସଦା ବୁଧୈଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କେବେ ଏହା ଗଣନା କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଶେଷାର୍ଧଂ ଭାର୍ଗଵାସ୍ତସ୍ଯ ଶୂଦ୍ରାଣାମଥ ଗର୍ହିତମ୍
ଅବଶିଷ୍ଟର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଭାର୍ଗବମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଏହା ନିନ୍ଦିତ।