କ୍ଷୀରୋଦେକ୍ଷୁରସୋଦୋଽଥ କ୍ଷାରୋଦଶ୍ଚ ଘୃତୋଦକଃ
ସମୁଦ୍ରଗୁଡିକ ଦୁଧ, ଇଖର ରସ, ଲୁଣ ଜଳ ଓ ଘିର ଜଳ ଅଟେ।
ପଂଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତୀର୍ଣା ସମୁଦ୍ରଵଲଯା ସ୍ମୃତା
ସମୁଦ୍ର ଚକ୍ରଗୁଡିକ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପଞ୍ଚାଶତ କୋଟି ପ୍ରସ୍ତରେ ଅଛି।
ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଃ ସମସ୍ତାନାଂ ଦ୍ଵୀପାନାଂ ମଧ୍ଯତଃ ଶୁଭଃ
ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଛି ଓ ଶୁଭ।
ଚତୁରାଶୀତିସାହସ୍ରଯୋଜନୈରସ୍ଯ ଚୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉଁଠି ଅଠାଉଁ ହଜାର ଯୋଜନ।
ମୂଲେ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ଵିସ୍ତାରସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ତଳଭାଗରେ ଏହାର ପ୍ରସ୍ତ ସବୁଦିକୁ ଶୋଳ ହଜାର।
ହିମଵାନ୍ହିମକୂଟଶ୍ଚ ନିଷଧସ୍ତ ସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ
ହିମବାନ, ହିମକୁଟ ଓ ନିଷଧ ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଛି।
ଲକ୍ଷପ୍ରମାଣୌ ଦ୍ଵୌ ମଧ୍ଯେ ଦଶହୀନାସ୍ତଥାପରେ ।।2.1.4.
ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ଲକ୍ଷ ପ୍ରମାଣରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟଗୁଡିକ ଦଶ ଅଉ ଅପେକ୍ଷା କମ।
ଭାରତଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଵର୍ଷଂ ତତଃ କିଂପୁରୁଷଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଭାରତ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗ ଅଟେ, ତାପରେ କିମ୍ପୁରୁଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଚଂପକଂ ଚୋତ୍ତରଂ ଵର୍ଷଂ ତଥୈଵାଶ୍ଵହିରଣ୍ମଯମ୍
ଚମ୍ପକ ଉତ୍ତର ଭାଗ ଅଟେ, ଏହିପରି ଅଶ୍ୱହିରଣ୍ମୟ ମଧ୍ୟ।
ନଵସାହସ୍ରମେକୈକମେତେଷାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ସମସ୍ତର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନବ ହଜାର ପ୍ରସ୍ତରେ ଅଛି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ।
ମେରୋଶ୍ଚତୁର୍ଦିଶସ୍ତତ୍ର ନଵସାହସ୍ରଵିଷ୍କୃତମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଚାରି ଦିଗରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନବ ହଜାର ପ୍ରସ୍ତରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଵିଷ୍କଂଭା ରଚିତା ମେରୋର୍ଯୋଜନାଯୁତମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଭିତ୍ତିଗୁଡିକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ତିଆରି।
ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ଭାଗେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ଥିତଃ
ବିପୁଳ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଅଛି, ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛି।
ଜଂବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସା ଜଂବୂର୍ନାମହେତୋର୍ମହର୍ଷଯଃ
ମହର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନାମ ଜମ୍ବୁ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।
ପତଂତି ଭୂଭୃତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଶୀର୍ଯମାଣାନି ସର୍ଵଶଃ
ପର୍ବତମାନେ ଏହାର ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ି ଭଙ୍ଗ ହେଉଛନ୍ତି।
ସରିତ୍ତୁ ଵର୍ତତେ ସାପି ପୀଯତେ ତତ୍ର ଵାସିଭିଃ ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ସ୍ଵଚ୍ଛମନସୋ ନରାସ୍ତତ୍ର ଭଵନ୍ତି ଵୈ
ଏଠାରେ ଏକ ନଦୀ ବହିଯାଉଛି, ସେଥିରେ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ପାନ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ମନ ଥାନ୍ତି।
ତୀରସୂତ୍ରଂ ସମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାଯୁନା ଚ ଵିଶୋଷିତମ୍ 2.1.4.
ସମତଳ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପବନରେ ଶୁଖି ଯାଇଛି।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଃ ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ମେରୋଃ କେତୁମାଲଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ମେରୁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଅଛି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କେତୁମାଳ ଅଛି।
ମେରୋରୁପରି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମୁତ୍ତମମ୍
ମେରୁ ଉପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନିବାସ ଅଛି।
ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଲୋକୋ ଦୁଗାର୍ଲୋକସ୍ତଦୂର୍ଧ୍ଵତଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକ ଅଛି, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କର ଲୋକ ଅଛି।
ଭକ୍ତସ୍ଥାନଂ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଦେଵୋ ହି ଭଗଵାନ୍ରଵିଃ ରାଶିଚକ୍ରେ ଚ ଭ୍ରମତି ମେରୋରୁପରି ସତ୍ତମାଃ
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି, ଏଠି ଦେବତା ଭଗବାନ ରବି ରାଶି ଚକ୍ରରେ ମେରୁ ଉପରେ ଘୁଡ଼ିବା କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
. ବିଂବଷଟ୍କେଦ୍ରିନାଭୌ ଚ ରଥଚକ୍ରଂ ଦିଵାନିଶମ୍
ଛଅ ଶଳା ଚକ୍ରର ନାଭିରେ ରଥ ଚକ୍ର ଦିନ ରାତି ଚଳିଥାଏ।
ଦିକ୍ପାଲାଦ୍ଯା ଗ୍ରହାସ୍ତତ୍ର ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍ତରାଯଣମ୍
ଏଠି ଦିଗପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ରଵିଣା ଲଂଘିତୋ ମାସଶ୍ଚାଂଦ୍ରଃ ଖ୍ଯାତୋ ମଲିମ୍ଲୁଚଃ
ମାଲିମ୍ଲୁଚ ନାମକ ମାସକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ତାରାମଯଗତଂ ଵିଭୁମ୍
ତିନି ଦିନ ରାତି ହେବା ପରେ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ତାରାମୟ ପଥକୁ ଯାଉଥାଏ।
ଦିଵା ଚରତି ଯଃ ସୂର୍ଯୋ ରାତ୍ରୌ ଚରତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚଳିଥାଏ, ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଳିଥାଏ।
ଦେଶାନ୍ନଂ ଚାଵଗମନଂ ଯତ୍ର ତସ୍ମାଦିଵାଭଵତ୍ 2.1.4.
ଯେଉଁଠାରେ ଦେଶ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଆସିବା-ଯିବା ଅଛି, ସେଠାରୁ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ରାତ୍ରିଂଦିଵଂ ଵିଜାନୀଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ଜ୍ଵଳନ ଚକ୍ରରେ ଥିବା ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ଯନ୍ନକ୍ଷତ୍ରେ ଚ ଯୋ ଦେଶଃ ସ ତେଷାମୁଦଯଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ସେଠି ତାହାର ଉଦୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ତଦା କାଲେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯା ଭାର୍ଗଵାସ୍ତାଦିକୀ କ୍ରିଯା
ସେ ସମୟରେ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା ଦିଗ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।