ଉତ୍ପନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଦେହେଷୁ ଭୂଯଃ କାଲେନ ପୀଡଯେତ୍
ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସମୟ ପରେ ପୁନି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ପାତାଲଵର୍ଣନମ୍ କଲ୍ପାଭିକରଣେ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ
ପାତାଳର ବର୍ଣ୍ନନା: କଳ୍ପ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଜନଲୋକୋ ମହର୍ଲୋକାତ୍ତଥା କୋଟିଦ୍ଵଯାତ୍ମକଃ
ଜନଲୋକ ମହର୍ଲୋକର ପରେ ଅଛି, ଦୁଇ କୋଟି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ।
ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକଃ କୋଟିତ୍ରଯସମନ୍ଵିତଃ
ଜନଲୋକ ପରେ ତପୋଲୋକ ଅଛି, ତିନି କୋଟି ସହିତ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାତ୍ତୁ ଭୂର୍ଲୋକଃ କୋଟିଷଟ୍କେନ ସଂଯୁତଃ
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟରୁ ଭୂର୍ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛି, ଛଅ କୋଟି ସହିତ।
ତତ୍ର ଲୋକେ ଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ
ସେ ଲୋକରେ ଗୁରୁ ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁଖ।
ଗାଯଂତି ଯତଯୋ ଗାଥା ହ୍ଯାସ୍ତିକା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଏଠାରେ ଯତିମାନେ ଗାଥା ଗାଇଥାନ୍ତି—ଯେମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହନ୍ତି।
ଦ୍ଵାରଂ ତୁ ଯୋଗିନାମେକଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ୱାର ଅଛି।
ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ପୁରଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାସଦମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ନଗର ଅଛି, ଦଶ ମିଳିଅନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ଯାଁକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ।
ତତ୍ର ନାରାଯଣସ୍ଯାପି ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରେ
ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କର ନିବାସ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର ନଗର ଭିତରେ ଅଛି।
ସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲୋକକଥିତଃ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତଃ 2.1.3.
ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଲୋକମାନେ କଥା କରନ୍ତି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ରୁହିତ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାସନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯଂ ଶୁଭମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆସନ ଉପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତିମୟ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଜଗତ ଅଛି।
ଦେଵ୍ଯା ସହ ମହାଦେଵଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯମାନୋ ମନୀଷିଭିଃ
ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ତେ ଯାଂତି ନିଯତା ଦ୍ଵିଜା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବିଷୟରେ କଥା କରନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଯାଆନ୍ତି।
ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରାଃ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାର ରହିତ, ଆଶା ଓ କ୍ରୋଧ ରୁହିତ।
ଏତେ ସପ୍ତ ମହର୍ଲୋକାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ଏହି ସାତି ମହାଲୋକ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ମହାତଲଂ ହୈମତଲଂ ସର୍ଵଵର୍ଣୋପଶୋଭିତମ୍
ମହାତଳ ଓ ହେମତଳ, ସମସ୍ତ ଜାତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଅନଂତେନ ସମାଯୁକ୍ତଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦେନ ଧୀମତା
ଅନନ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ସହିତ ଏହି ତଳ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖିଛି।
ଶୈଲଂ ରସାତଲଂ ଵିପ୍ରାଃ ଶାଂକରଂ ହି ରସାତଲମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରସାତଳ ଏକ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ରସାତଳ।
ସିତଂ ହି ଵିତଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଲଂ ଚୈଵ ସିତେତରମ୍
ଭିତଳ ସ୍ଫଟିକ ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଫଟିକ ତଳ ଅଛି।
ରସାତଲମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ 2.1.3.
ରସାତଳ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଶଂକୁକର୍ଣେନ ସଂଭିନ୍ନଂ ତଥା ନମୁଚିପୂର୍ଵକମ୍
ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗାଯାଇଛି, ଏବଂ ନମୁଚି ପୂର୍ବକ।
ତେଷାମଧସ୍ତାନ୍ନରକା ରୌରଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ କୋଟଯଃ
ସେମାନଙ୍କ ତଳେ ଅନେକ ନରକ ଅଛି, ରୌରବ ଆଦି ଆରମ୍ଭରୁ।
ପାତାଲା ନାମଧଶ୍ଚାଂତେ ଶେଷାଖ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତନୁଃ
ସେଠି ତଳେ ଶେଷ ନାମକ ପାତାଳ ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ଦେହ ଅଛି।
ଯୋଽନଂତଃ ପଠ୍ଯତେ ଦେଵୋ ନାଗରୂପୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ଯିଏ ଅନନ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନାଗ ଆକାରରେ ଜନାର୍ଦନ ଦେବ।
ତମାଵିଶ୍ଯ ମହାଯୋଗୀ କାଲସ୍ତଦ୍ଵଦନାନଲଃ
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହାଯୋଗୀ, କାଳ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାରଣ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତାମସୀ ଶାଂଭଵୀ ମୂର୍ତିଃ କାଲାତ୍ମା ପରମେଶ୍ଵରଃ
ତାମସୀ ଶାଂଭବ ମୂର୍ତି, କାଳର ସ୍ୱରୂପ, ପରମେଶ୍ୱର।
ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ଣନମ୍ ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୂର୍ଲୋକସ୍ଯ ଵିନିର୍ଣଯମ୍
ଏବେ ଆଲୋକ ଚକ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା। ଏବେ ମୁଁ ଭୂଲୋକର ନିର୍ଣୟ କହିବି।
ତଦ୍ଦ୍ଵୀପପ୍ରଧାନୋ ଜଂବୂଃ ପ୍ଲକ୍ଷଃ ଶାଲ୍ମଲ ଏଵ ଚ
ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ବୁ ଦ୍ୱୀପ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଧାନ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଶାଲମଳା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଏତେ ସପ୍ତ ମହାଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈଃ ସପ୍ତଭିର୍ଵୃତାଃ
ଏହି ସପ୍ତ ମହାଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା।