ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମୋହନାର୍ଥଂ ତତଃ ଶଂଭୁସ୍ତୁ ତେଜସା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଵ୍ଯାମୋହଯିତ୍ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେଜସାଽମୋହଯଜ୍ଜଗତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି, ସାରା ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵେତାଵୁଦ୍ଭୂତୌ ଭଗଵତ୍ସୁତୌ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ — ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଉପସଂହରତେ ଚୈଵ ନାନାଭୂତାନି ସର୍ଵଶଃ 2.1.2.
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଜୀବକୁ ସଂହାର କରି ନେଇଥାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶ ତୁ ତାନ୍ଯେଵଂ କଲ୍ପ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଚଉଦ ଅଂଶକୁ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ମାସଶ୍ଚ ଵର୍ଷଶ୍ଚ ତଥା ଚାଷ୍ଟଶତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ମାସ, ବର୍ଷ ଏବଂ ଏଠି ଅଷ୍ଟଶତ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତଂବପର୍ଯଂତଂ ନିମେଷଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଵୈ
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ନେଇ ଷ୍ଟମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଏକ ନିମେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଭୂର୍ଲୋକୋଽଥ ଭୁଵର୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଭୂର୍ଲୋକ, ତାପରେ ଭୁଵର୍ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ କୁହାଯାଏ।
ପାତାଲଂ ଵିତଲଂ ତଦ୍ଧି ଅତଲଂ ତଲମେଵ ଚ
ପାତାଳ, ବିତଳ, ଏହିପରି ଅତଳ ଓ ତଳ।
ଏତେଷୁ ସପ୍ତଵିଖ୍ଯାତା ଅଧଃପାତାଲଵାସିନଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାତଟି ପାତାଳ ତଳ ଭିତରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗ୍ରସତେ ଜାଯତେ ଲୋକାନ୍କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର ଖେଳ ଲାଗି ଜଗତକୁ ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ପୃଥିଵୀଂ ଚାଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶସ୍ତଥା
ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ଦିଗ ଏବଂ ଉପଦିଗମାନେ।
ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ପ୍ରମାଣଂ ଚ ତତଃ ଶୃଣୁ
ସମୁଦ୍ରର ବିସ୍ତାର ଏବଂ ମାପ ନେଇ ଏବେ ଶୁଣ।
ଚତୁଷ୍ପଦାନାଂ ଦ୍ଵିପଦାଂ ତଥା ଧର୍ମୈକଭାଷିଣାମ୍ 2.1.2.
ଚାରିପାଦ ଜନ୍ତୁ, ଦୁଇପାଦ ଜୀବ ଏବଂ କେବଳ ଧର୍ମ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ସହସ୍ରଗୁଣଶୀଲାଶ୍ଚ ଇତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ମୁନିଃ
ଭଗବାନ ମୁନି କହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ହଜାରଗୁଣ ଅଧିକ।
ତସ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକୃତ୍ଯାସ୍ତୁ ଉତ୍ପନ୍ନଃ ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା
ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂଭୁଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସମକଲ୍ପଯତ୍
ସ୍ୱୟଂଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଚତୁର୍ଥ ପାଦହୀନାଂଶ୍ଚ ଆଚାରେଷୁ ବହିଷ୍କୃତାନ୍
ଯେମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପାଦରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ଆଚରଣରୁ ବାହାରି ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି।
ଲୋକାଲୋକସ୍ଯ ସଂସ୍ଥା ଚ ଦ୍ଵୀପାନାମୁଦଧେସ୍ତଥା
ଲୋକାଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ।
ମେଘସ୍ତନିତନିର୍ଘୋଷରୋହିତେଂଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ
ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଓ ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମଧ୍ୟ।
ଉତ୍ପନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଦେହେଷୁ ଭୂଯଃ କାଲେନ ପୀଡଯେତ୍
ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସମୟ ପରେ ପୁନି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ପାତାଲଵର୍ଣନମ୍ କଲ୍ପାଭିକରଣେ ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ
ପାତାଳର ବର୍ଣ୍ନନା: କଳ୍ପ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଜନଲୋକୋ ମହର୍ଲୋକାତ୍ତଥା କୋଟିଦ୍ଵଯାତ୍ମକଃ
ଜନଲୋକ ମହର୍ଲୋକର ପରେ ଅଛି, ଦୁଇ କୋଟି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ।
ଜନଲୋକାତ୍ତପୋଲୋକଃ କୋଟିତ୍ରଯସମନ୍ଵିତଃ
ଜନଲୋକ ପରେ ତପୋଲୋକ ଅଛି, ତିନି କୋଟି ସହିତ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯାତ୍ତୁ ଭୂର୍ଲୋକଃ କୋଟିଷଟ୍କେନ ସଂଯୁତଃ
ପ୍ରାଜାପତ୍ୟରୁ ଭୂର୍ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛି, ଛଅ କୋଟି ସହିତ।
ତତ୍ର ଲୋକେ ଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ
ସେ ଲୋକରେ ଗୁରୁ ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁଖ।
ଗାଯଂତି ଯତଯୋ ଗାଥା ହ୍ଯାସ୍ତିକା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଏଠାରେ ଯତିମାନେ ଗାଥା ଗାଇଥାନ୍ତି—ଯେମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କଥା କହନ୍ତି।
ଦ୍ଵାରଂ ତୁ ଯୋଗିନାମେକଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯୋଗୀମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ଦ୍ୱାର ଅଛି।
ସୂର୍ଯକୋଟିପ୍ରତୀକାଶଂ ପୁରଂ ତସ୍ଯ ଦୁରାସଦମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ନଗର ଅଛି, ଦଶ ମିଳିଅନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ଯାଁକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ।
ତତ୍ର ନାରାଯଣସ୍ଯାପି ଭଵନଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁରେ
ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କର ନିବାସ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର ନଗର ଭିତରେ ଅଛି।