ଅଷ୍ଟାଶୀତି ସହସ୍ରାଣାଂ ମୁନୀନାମୂର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍
ଅଷ୍ଟାଶୀହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ—
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ତୁ ଯତ୍ସ୍ଥାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ତଦ୍ଵୈ ଵନୌକସାମ୍
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯତୀନାଂ ଯତଚିତ୍ତାନାଂ ତଦେଵ ଵନଵାସିନାମ୍
ଯେଉଁ ଯତିମାନେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ସ୍ଥାନ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ।
ଯୋଗିନାମମୃତଂ ସ୍ଥାନଂ ଵ୍ଯୋମାଖ୍ଯଂ ପରମାକରମ୍
ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରତ୍ୱର ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଆକାଶ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ।
ସୃଷ୍ଟିଵର୍ଣନମ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଲ୍ପାନୁସାରେଣ ମନ୍ଵତରଶତାନୁଗମ୍
ମୁଁ କଳ୍ପ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଶତଶଖ୍ୟ ମନ୍ବନ୍ତର ଅନୁସାରେ ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ନନ କରିବି।
ଆସୀତ୍ତମୋମଯଂ ସର୍ଵମପ୍ରଜ୍ଞାତମଲକ୍ଷଣମ୍
ସମସ୍ତ କିଛି ତମସାରେ ଢାକା ଥିଲା, ଅପ୍ରକାଶିତ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ବିନା।
ଆତ୍ମନା ସ୍ଵଯମାତ୍ମାନଂ ସଞ୍ଚିତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଵିଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜକୁ ଏକତ୍ର କରି, ନିଜେ ଅବିର୍ଭାବ ହେଲେ।
ଅହଂକାରାତ୍ପ୍ରଜାନାତି ମହାଭୂତାନି ପଞ୍ଚ ଚ
ତାଙ୍କର ଅହଂକାରରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଶବ୍ଦଃ ସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ରସୋ ଗଂଧସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ ଏବଂ ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ଗୁଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ତ୍ରଯଃ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜଃ ଏବଂ ତମଃ — ଏହି ତିନିଟି ଗୁଣ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମୋହନାର୍ଥଂ ତତଃ ଶଂଭୁସ୍ତୁ ତେଜସା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଵ୍ଯାମୋହଯିତ୍ଵା ତତ୍ସର୍ଵଂ ତେଜସାଽମୋହଯଜ୍ଜଗତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି, ସାରା ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵେତାଵୁଦ୍ଭୂତୌ ଭଗଵତ୍ସୁତୌ
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ — ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଉପସଂହରତେ ଚୈଵ ନାନାଭୂତାନି ସର୍ଵଶଃ 2.1.2.
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଜୀବକୁ ସଂହାର କରି ନେଇଥାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶ ତୁ ତାନ୍ଯେଵଂ କଲ୍ପ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହି ଚଉଦ ଅଂଶକୁ କଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ମାସଶ୍ଚ ଵର୍ଷଶ୍ଚ ତଥା ଚାଷ୍ଟଶତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ମାସ, ବର୍ଷ ଏବଂ ଏଠି ଅଷ୍ଟଶତ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱିଜମାନେ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତଂବପର୍ଯଂତଂ ନିମେଷଶ୍ଚ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ଵୈ
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ନେଇ ଷ୍ଟମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଏକ ନିମେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଭୂର୍ଲୋକୋଽଥ ଭୁଵର୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଭୂର୍ଲୋକ, ତାପରେ ଭୁଵର୍ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ କୁହାଯାଏ।
ପାତାଲଂ ଵିତଲଂ ତଦ୍ଧି ଅତଲଂ ତଲମେଵ ଚ
ପାତାଳ, ବିତଳ, ଏହିପରି ଅତଳ ଓ ତଳ।
ଏତେଷୁ ସପ୍ତଵିଖ୍ଯାତା ଅଧଃପାତାଲଵାସିନଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାତଟି ପାତାଳ ତଳ ଭିତରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗ୍ରସତେ ଜାଯତେ ଲୋକାନ୍କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ତୁ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର ଖେଳ ଲାଗି ଜଗତକୁ ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି ଓ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ପୃଥିଵୀଂ ଚାଂତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦିଶଶ୍ଚ ଵିଦିଶସ୍ତଥା
ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ଦିଗ ଏବଂ ଉପଦିଗମାନେ।
ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଚ ଵିସ୍ତାରଂ ପ୍ରମାଣଂ ଚ ତତଃ ଶୃଣୁ
ସମୁଦ୍ରର ବିସ୍ତାର ଏବଂ ମାପ ନେଇ ଏବେ ଶୁଣ।
ଚତୁଷ୍ପଦାନାଂ ଦ୍ଵିପଦାଂ ତଥା ଧର୍ମୈକଭାଷିଣାମ୍ 2.1.2.
ଚାରିପାଦ ଜନ୍ତୁ, ଦୁଇପାଦ ଜୀବ ଏବଂ କେବଳ ଧର୍ମ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ସହସ୍ରଗୁଣଶୀଲାଶ୍ଚ ଇତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ମୁନିଃ
ଭଗବାନ ମୁନି କହିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ହଜାରଗୁଣ ଅଧିକ।
ତସ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକୃତ୍ଯାସ୍ତୁ ଉତ୍ପନ୍ନଃ ସହ ଵିଷ୍ଣୁନା
ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂଭୁଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସମକଲ୍ପଯତ୍
ସ୍ୱୟଂଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଚତୁର୍ଥ ପାଦହୀନାଂଶ୍ଚ ଆଚାରେଷୁ ବହିଷ୍କୃତାନ୍
ଯେମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପାଦରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ଆଚରଣରୁ ବାହାରି ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି।
ଲୋକାଲୋକସ୍ଯ ସଂସ୍ଥା ଚ ଦ୍ଵୀପାନାମୁଦଧେସ୍ତଥା
ଲୋକାଲୋକର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ।
ମେଘସ୍ତନିତନିର୍ଘୋଷରୋହିତେଂଦ୍ରଧନୂଂଷି ଚ
ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଓ ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମଧ୍ୟ।