ଵରାହକର୍ଣୀଂ ଗଜପିପ୍ପଲୀଂ ଚ ଗାଂଧାରିକାଂ ପିପ୍ପଲଦେଵଦାରୁ
ବରାହକର୍ଣ୍ଣୀ, ଗଜପିପ୍ପଳୀ, ଗାନ୍ଧାରିକା, ପିପ୍ପଳ ଏବଂ ଦେବଦାରୁ।
ଲକ୍ଷଣଂ ସର୍ଵୈନାଗାନାଂ ରୂପଵର୍ଣୌ ଵିଷଂ ତଥା ॥ 1.36.
ସମସ୍ତ ନାଗମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ, ରୂପ, ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଷ।
ତସ୍ମାତ୍ସଂପୂଜଯେନ୍ନାଗାନ୍ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ
ଏହି କାରଣରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ପଂଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ନରା ଧିପ । ଦ୍ଵାରସ୍ଯୋଭଯତୋ ଲେଖ୍ଯା ଗୋମଯେନ ଵିଷୋଲ୍ବଣାଃ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ପୁରୁଷମାନେ ଦୁଇ ପଟି ଦ୍ୱାରରେ ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ଚିତ୍ରାଇବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯେଦ୍ଵିଧିଵଦ୍ଦ୍ଵାରଂ ଦଧିଦୂର୍ଵାକ୍ଷତୈଃ କୁଶୈଃ । ଗଂଧପୁଷ୍ପୋପହାରୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ
ବେଳା ଦ୍ୱାରକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଦହି, ଦୁର୍ବା ଗ୍ରାସ, ଚାଉଳ, କୁଶା ଗ୍ରାସ, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ ଓ ଉପହାର ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି କରାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ତ୍ଵସ୍ଯାଂ ପୂଜଂତୀହ ନାଗାନ୍ଭକ୍ତିପୁରଃସରାଃ।। ନ ତେଷାଂ ସର୍ଵପତୋ ଵୀର ଭଯଂ ଭଵତି କର୍ହିଚିତ୍
ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ନାଗମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଭୟ ଆସେନାହିଁ।
ଅଥାଲେଖ୍ଯ ନରୋ ନାଗାନ୍କୃଷ୍ଣଵର୍ଣାଦିଵର୍ଣକୈଃ
ଏବେ ଏକ ଲୋକ ନାଗମାନଙ୍କୁ କଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯେଦ୍ଗଂଧପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ସର୍ପିଃ ପାଯସଗୁଗ୍ଗୁଲୈଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ, ଘୀ, ପାୟସ ଓ ଗୁଗୁଳ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆସପ୍ତମାତ୍କୁଲାତ୍ତସ୍ଯ ନ ଭଯଂ ନାଗତୋ ଭଵେତ୍
ତାଙ୍କର ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଗମାନଙ୍କୁ ନେଇ କେବେ ଭୟ ହେବନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ଶତର୍ଦ୍ଧସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ପଂଚମୀକଲ୍ପେ ଭାଦ୍ରପଦିକନାଗପଞ୍ଚମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶୋଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବରେ, ପଞ୍ଚମୀ ଦିନର ବିଶେଷ ଅଂଶରେ, ଭାଦ୍ରପଦ ନାଗପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତର ବିବରଣା ନାମକ ସତ୍ତତିତି ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି।
ସୁମଂତୁରୁଵାଚ ତଥା ଚାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ କୁରୁନଂଦନ
ସୁମନ୍ତୁ କହିଲେ: ଏହିପରି ଭାବରେ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ—
ଘୃତୋଦକାଭ୍ଯାଂ ପଯସା ସ୍ନପଯିତ୍ଵା ଵିଶାଂପତେ
ଘୀ, ପାଣି ଓ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପରେ, ହେ ଜନମାନ୍ୟ—
ଯସ୍ତ୍ଵସ୍ଯାଂ ଵିଧିଵନ୍ନାଗାଞ୍ଛୁଚିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠି ଶୁଚି ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ଦିନରେ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ପୂଜା କରେ—
ନାଗାଃ ପ୍ରୀତା ଭଵଂତୀହ ଶାଂତିମାପ୍ନୋତି ଵା ଵିଭୋ
ନାଗମାନେ ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାନ୍ତି ପାଉଥିବେ।
ଇତ୍ଯେଷ କଥିତୋ ଵୀର ପଞ୍ଚମୀକଲ୍ପ ଉତ୍ତମଃ । ଯତ୍ରାଯମୁଚ୍ଯତେ ମଂତ୍ରଃ ସର୍ଵସର୍ପନିଷେଧକଃ
ଏହିପରି, ହେ ବୀର, ପଞ୍ଚମୀ ଦିନର ଉତ୍ତମ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଠାଯାଏ।
ଓଁ କୁରୁକୁଲ୍ଲେ ଫଟ୍ ସ୍ଵାହା
ଓଁ କୁରୁକୁଲ୍ଲେ ଫଟ୍ ସ୍ୱାହା।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଵ୍ଯୋମ୍ନଃ ପରଂ ତିଷ୍ଠତି ଯସ୍ତୁ ମଗ୍ନଃ ସ ମୁଚ୍ଯତେ ରୁଦ୍ର ଇହାପି ଦିଂଡୀ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଆକାଶରୁ ଉପରେ ଅଟୁଛି, ଯଦି ସେ ପତିତ ହେଉଛି, ତେବେ ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ହେ ଦିଣ୍ଡି।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ପୁରା ବ୍ରହ୍ମଶିରଃ କିଲାସୌ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ଶିରଃକପାଲମ୍
ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ମୁଣ୍ଡକପାଳ ତାଙ୍କର ହେଲା।
ନଗ୍ନୋ ଯଦା ଦାରୁଵନେ ମୁନୀନାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚରଂ ସୁରେଶମ୍ ଵିହାଯ ଦିଂଡିଃ ସ ତୁ ତାନ୍ସୁରର୍ଷୀଂସ୍ତତୋ ରଵେର୍ଲୋକମଥାଜଗାମ
ଦାରୁବନରେ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ଦେଖିଲେ, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଦେବମାନ୍ୟ, ଦିଣ୍ଡି ସେମାନେକୁ ଛାଡି ରବିର ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଆଗଚ୍ଛମାନଂ ପ୍ରମଥାସ୍ତମୂଚୁର୍ଦେଵେଶ ନିତ୍ଯଂ ଭ୍ରମସେ କିମର୍ଥମ୍
ସେ ଆସୁଥିବାବେଳେ ପ୍ରମଥମାନେ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମେ ସଦା କାହିଁକି ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଛ?'
ତେ ଭୂଯ ଊଚୁଃ ପ୍ରମଥାସ୍ତମେଵମତ୍ରୈଵ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ରଵେଃ ପୁରସ୍ତାତ୍
ପ୍ରମଥମାନେ ପୁନି କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ରବିଙ୍କ ପ୍ରତିମୁଖରେ ରୁହ।'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରମଥୈସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ରଵିତୋଷଣାଯ
ପ୍ରମଥମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ରୁଦ୍ର ଏଠାରେ ରବିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ରହିଲେ।
ଉକ୍ତଃ ସ ତୁଷ୍ଟେନ ତତଃ ସଵିତ୍ରା ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଦେଵାଗମନାତ୍ତଵାହମ୍
ତାହାପରେ, ସବିତୃ ଖୁସିହୋଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସିଛ, ଏହିଥିରେ ମୁଁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ।"
ଅଷ୍ଟାଦଶୈତେ ପ୍ରମଥାସ୍ତୁ ଭାନୋଶ୍ଚତୁର୍ଦଶାନ୍ଯେ ତୁ ରଵେ ରଥସ୍ଥାଃ
ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ପ୍ରମଥାମାନେ ଭାନୁଙ୍କ ସଂଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅନ୍ୟମାନେ ରବିଙ୍କ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷୌ ଚ ସିଦ୍ଧୌ ଚ ନିଶାଚରୌ ଚାଦିତ୍ଯାତ୍ମଜାଵପ୍ସରସାଂ ପ୍ରଧାନୌ 1.124.
ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ଏବଂ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇ ଅଦିତ୍ୟପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ।
ଇତ୍ଯାଦିଦେଵପ୍ରଵରାସ୍ତୁ ସର୍ଵେ ଧାତ୍ଵର୍ଥଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଭଵଂତି ସିଦ୍ଧାଃ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାମାନେ ଧାତୁର ଅର୍ଥ ଦେଉଥିବା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
ଯତଶ୍ଚ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନସ୍ମାକମିହ ଜାଯତେ
ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଭୂଯସ୍ତଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦଂଡନାଯକପିଂଗଲୌ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଦଣ୍ଡନାୟକ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ କହିବି।"
ମଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ପୁରା ଦେଵୈର୍ଵିଚାରିତମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ମୋ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ତେ ତୁ ଲବ୍ଧଵରା ଭୂତ୍ଵା ଅମାତ୍ଯାଦ୍ଯା ହ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ
ସେମାନେ ବର ପାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବାରମ୍ବାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ।