ଵର୍ଜଯିତ୍ଵାତ୍ର କମଲଂ ତଥା କୁଵଲଯଂ ଵିଭୋ
ଏଠାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କମଳ ଓ କୁବଳୟ ଦୁହିଁଟିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
କାଂଚନୀଯାପି ଯା ମାଲା ସା ନ ଦୁଷ୍ଯତି କର୍ହିଚିତ୍
ସୁନାର ମାଳା କେବେ ବି ଅଶୁଚି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯଦର୍ଚାସୁ ଦେଵାନାମନ୍ଯଦ୍ଧାର୍ଯଂ ସଭାସୁ ଚ 4.205.
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଏକ ଜିନିଷ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ; ସଭାରେ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍।
ଉଦୁବରଂ ନ ଖାଦେତ ଭଵାର୍ଥୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଡୁମୁର ଫଳ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପତିତଃ ସ୍ଯାନ୍ନରୋ ରାଜନ୍ପତିତୈସ୍ତୁ ସହାଚରନ୍
ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ପତିତ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବାରୁ ମଣିଷ ପତିତ ହୁଏ।
ଗୃହେ ଵା ସଂସ୍ଥାପିତାସ୍ତେ ଗୃହଵୃଦ୍ଧିମଭୀପ୍ସତା
ଯେଉଁମାନେ ଘରେ ଥାନ୍ତି ଏବଂ ଘରର ବୃଦ୍ଧି ଆଶା କରନ୍ତି—
ଭଵଂତ୍ଯେତେ ତଥା ପାପାସ୍ତଥା ଵୈ ତିଲପାଯିକାଃ
ଏହିମାନେ ଓ ତିଳର ପିଠା ମଧ୍ୟ ପାପୀ।
ଜଲାଗ୍ନୀ ଚୈଵ ବିଭୃଯାଦ୍ଗୃହେ ନିତ୍ଯମିତି ସ୍ଥିତିଃ
ଘରେ ସଦା ପାଣି ଓ ଅଗ୍ନି ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ହେଉଛି ନିୟମ।
ହସ୍ତିପୃଷ୍ଠେଽଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଚ ରଥଚର୍ଯାସୁ ଚୈଵ ହି
ହାତୀର ପିଠିରେ, ଘୋଡ଼ାରେ କିମ୍ବା ରଥ ଯାତ୍ରାରେ—
ପ୍ରଜାପାଲନ ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ନ କ୍ଷାଂତିଂ ଲଭତେ ନୃପ
ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ଲାଗିଥିବା ରାଜା କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଗାଂଧର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ କଲା ଜ୍ଞେଯାଶ୍ଚ ଭାରତ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ କଳା ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଭାରତବଂଶୀ।
ଏଷ ତେ ଲକ୍ଷଣୋଦ୍ଦେଶ ଆଚାରସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଏହିପରି ଆଚାରର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଆଚାରୋ ଭୂତିଜନନ ଆଚାରଃ କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ 4.205.
ଆଚାର ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ; ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ୟତା ଓ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼େ।
ଆଗମାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାମାଚାରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତ
ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଚାରକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ମହତ୍
ଏହା ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟ, ଖ୍ୟାତି, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ବଡ଼ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ।
ଆଚାର ଏଵ ନରପୁଂଗଵ ସେଵ୍ଯମାନୋ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଫଲଦୋ ଭଵତୀହ ପୁଂସାମ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ଆଚାରକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ, ଏହା ଏହି ଲୋକରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ସଦାଚାରଧର୍ମଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚାଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ସଦାଚାର ଧର୍ମର ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଦୁଇଶେ ପାଞ୍ଚତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ରୋହିଣୀଚନ୍ଦ୍ରଶଯନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଜନ୍ମନି ଯେନ ସମ୍ଯଗ୍ଵ୍ରତଂ ମମ ବ୍ରୂହି ତଦିଂଦୁମୌଲେଃ
ହେ ଚନ୍ଦ୍ରକଟାର ଧାରୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ପୁଣିପୁଣି ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏହି ବ୍ରତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ରହସ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ପୁରାଣଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି, ଯାହା ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
ରୋହିଣୀଚନ୍ଦ୍ରଶଯନଂ ନାମ ଵ୍ରତମିହୋତ୍ତମମ୍
ଏଠାରେ 'ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶୟନ' ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି।
ଯଦା ସୋମଦିନଯୁକ୍ତା ଭଵେତ୍ପଂଚଦଶୀ କ୍ଵଚିତ୍
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦିନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ସୋମବାର ଏକାତ୍ରିତ ହୁଏ,
ତଦା ସ୍ନାନଂ ନରଃ କୁର୍ଯାତ୍ପଂଚଗଵ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଷପୈଃ
ସେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ନହାଇ, ସରଷେ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଶୂଦ୍ରୋଽପି ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପାଖଂଡାଲାପଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ବ୍ରତରେ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ, ମିଥ୍ୟା କଥା ଛାଡ଼ି, ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।
କୃତଜପ୍ଯଃ ସ୍ଵଭଵନମାଗତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଯଜ୍ଞ ଶେଷ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ସୋମାଯ ଶାଂତାଯ ନମୋଽସ୍ତୁ ପାଦାଵନଂତନାମ୍ନେ ହ୍ଯନୁଜାନୁ ଜଂଘେ
ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ସୋମଙ୍କୁ, ପାଦାବନନ୍ତ ନାମକୁ ନମସ୍କାର; ଘୁଁଡି ଓ ଗୋଡ଼କୁ ମୁଁ ଶିରୋନମନ କରେ।
ନମୋନମଃ କାମସୁଖପ୍ରଦାଯ କଟିଃ ଶଶାଂକସ୍ଯ ସମର୍ଚନୀଯା
ଇଚ୍ଛା ଓ ସୁଖ ଦେଇଥିବାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ; ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କମରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନମୋଽସ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଯ ମୁଖଂ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ହନୁର୍ଦ୍ଵିଜାନାମଧିପାଯ ପୂଜ୍ଯା 4.206.
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁଖ ପୂଜା କରି, ଠୋଠକୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନାସା ଚ ନାଥାଯ ଵନୌଷଧୀନାଂ ହ୍ଯାନଂନ୍ଦଦାଯାଥ ପୁନର୍ଭ୍ରୁଵୋଶ୍ଚ
ନାକ ହେଉଛନ୍ତି ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ନାଥ, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା; ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟ ପୁନି ପୂଜ୍ୟ।
ନମଃ ସମସ୍ତାଧ୍ଵରଵଂଦିତାଯ କର୍ଣଦ୍ଵଯଂ ଦୈତ୍ଯନିଷୂଦନାଯ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ଥିବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଦୁଇ କାନ ଦେଉଥିବା ଦାନବନାଶକଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ।
ଶିରଃ ଶଶାଂକାଯ ନମୋଽସୁରାରେର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରାଯେତି ନମଃ କିରୀଟମ୍
ମୁଣ୍ଡକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁକୁଟକୁ ଅସୁରଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।