ଆଚାରହୀନଂ ନ ପୁନଂତି ଵେଦା ଯଦ୍ଯପ୍ଯଧୀତାଃ ସହ ଷଡ୍ଭିରଙ୍ଗୈଃ
ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ପଢାଯାଏ, ଆଚରଣ ନଥିଲେ ବେଦ ଶୁଦ୍ଧ କରିପାରେନାହିଁ।
କପାଲସ୍ଥଂ ଯଥା ତୋଯଂ ଶ୍ଵଦୃତୌ ଵା ଯଥା ପଯଃ
ଯେପରି ଖପରରେ ପାଣି କିମ୍ବା କୁକୁରର ମୁହଁରେ ଖୀର।
ଵୃତ୍ତଂ ଯତ୍ନେନ ସଂରକ୍ଷେଦ୍ଵିତ୍ତମେତି ପ୍ରଯାତି ଚ
ଚରିତ୍ରକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍; ଧନ ଆସେ ଓ ଯାଏ।
ଏଵମାଚାରଧର୍ମସ୍ଯ ମୂଲଂ ରାଜନ୍କୁଲସ୍ଯ ଚ 4.205.
ଏଭଳି, ରାଜା, ଆଚରଣ ଓ ଧର୍ମର ମୂଳ, ଏହା ଗୋତିର ମୂଳ ମଧ୍ୟ।
କିଂ କୁଲେନୋପଦିଷ୍ଟେନ୍ ଵିପୁଲେନ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍
ଖରାପ ମନ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଯାଇଥିବା ବଡ଼ ଗୋତିର କଣ ଉପକାର?
ହୀନଜାତିପ୍ରସୂତୋପି ଶୌଚାଚାରସମନ୍ଵିତଃ
ଅପମାନ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ପବିତ୍ରତା ଓ ଭଲ ଆଚରଣ ଥାଏ।
ନ କୁଲଂ କୁଲମିତ୍ଯାହୁରାଚାରଃ କୁଲମୁଚ୍ଯତେ
କେବଳ ଜନ୍ମକୁ ଗୋତିଆ କୁହାଯାଏନାହିଁ; ଆଚରଣ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ପରିବାରକୁ ମାନାଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ଧର୍ମମଯଃ କୋଽତ୍ର ସଦାଚାରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ସମସ୍ତ କଥାରେ ଧର୍ମ ବ୍ୟାପିଛି; ଏଠାରେ ଭଲ ଆଚରଣ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
ସାଧୂନାଂ ଚ ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ସ ସଦାଚାର ଉଚ୍ଯତେ
ସଜ୍ଜନମାନେ ଯେମିତି ଚରିତ୍ର ରଖନ୍ତି, ସେଇ ହେଉଛି ଭଲ ଆଚରଣ।
ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଯାଦିହାଚାରଂ ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଗତିମାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ନିଜ ଆତ୍ମାର ଉନ୍ନତି ଚାହେ, ସେଠି ଭଲ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଦୃଷ୍ଟମଶ୍ରୁତଂ ଵେଦଂ ପୁରୁଷଂ ଧର୍ମଚାରିଣମ୍
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଚାଲେ, ସେ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ଶୁଣିବାକୁ ନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦକୁ ଜାଣେ।
ଯେ ନାସ୍ତିକା ନୈଷ୍ଠିକାଶ୍ଚ ଗୁରୁଶାସ୍ତ୍ରାତିଲଂଘିନଃ
ଯେମାନେ ନାସ୍ତିକ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନାସ୍ତିକ ଓ ଗୁରୁ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି—
ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ବୁଧ୍ଯେତ ଧର୍ମାର୍ଥାଵନୁଚିନ୍ତଯେତ୍ 4.205.
ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦଙ୍ମୁଖୋ ଦିଵାରାତ୍ରାଵୁତ୍ସର୍ଗଂ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ
ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ପ୍ରକୃତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣମୁଖୀ ହୋଇ ଦେହ ମଳ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମେଵୋତ୍ତରାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ସମୁପାସୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ
ଏହିପରି ଭାବେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ମୌନ ରହି ଭଲ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଋଷଯୋ ଦୀର୍ଘତପସା ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ଋଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ଧାର୍ମିକୋ ରାଜା ଶୂଦ୍ରକର୍ମଣି ଯୋଜଯେତ୍
ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଏମିତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଶିରସା ପ୍ରାଵୃତେନୈଵ ସମାସ୍ତୀର୍ଯ ତୃଣୈର୍ମହୀମ୍
ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଘାସ ପିଛି ଭୂମିରେ ବିଛାଇ ବସିବା ଉଚିତ।
ନ ମୂତ୍ରମଧିତିଷ୍ଠେତ ନ କୃଷ୍ଟେ ନ ଚ ଗୋଵ୍ରଜେ
ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଜମି କିମ୍ବା ଗୋଆଳଘରରେ ପିଶାବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୃତଶୌଚାଵଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍ପଞ୍ଚ ଵୈ ମୃଦଃ
ଶୌଚ କରିସାରି ପାଖରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟିକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଵୀତ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ତଦ୍ଵଦନ୍ନଭୁଜି କ୍ରିଯାମ୍
ଠିକ ଭାବେ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଖାଇବା ଭଳି କାମଗୁଡ଼ିକୁ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚାମେତ୍ପ୍ରଯତଃ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋଦଙ୍ମୁଖୋଽପି ଵା
ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଭଲ ଭାବେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।
ତତ୍ସାଂନିଧ୍ଯେ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିରତ୍ର ପରତ୍ର ଚ 4.205.
ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସଫଳତା ମିଳେ।
ଅର୍ଧେନାହାରଚରଣନିତ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଂତକମ୍
ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ସଂସିଦ୍ଧୌ ହି ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଧର୍ମକାମାଦଯୋ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ସେ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲେ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ।
ପୂର୍ଵାହ୍ନ ଏଵ କାର୍ଯାଣି ଦେଵତାନାଂ ଚ ପୂଜନମ୍
ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ନିଜ କାମ କରିବା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟୋତ୍ସର୍ଜନଂ ଦୂରାତ୍ସଦା କାର୍ଯଂ ହିତୈଷିଣା
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଓ ଅପଚୟ ଦୂରରୁ ଫେଙ୍କିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ସଂକରକୃନ୍ନେହାଯୁର୍ଵିଂଦତେ ମହତ୍
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ର ଓ ଅପବିତ୍ରତା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ବଡ଼ ଆୟୁ ହରାଇ ଦେଉଛି।
ଉଦକ୍ଯାଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଭାଷଣଂ ନ ଚ
ଜଳ ଆଣୁଥିବା ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଛୁଇଁବା ଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନାଧିତିଷ୍ଠେଚ୍ଛକୃନ୍ମୂତ୍ରେ କେଶଭସ୍ମକପାଲିକାନ୍
ମଳ, ପେଶାବ, କେଶ, ଛାର କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗା ମାଟିର ବାଟି ଉପରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।