ଭୁଵନପ୍ରତିଷ୍ଠାଵର୍ଣନମ୍ ଇହ ଲୋକେ ପରେ ଚୈଵ କୀର୍ତିରତ୍ଯଦ୍ଭୁତା ତଥା
ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ବି ଖ୍ୟାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ହୁଏ।
ସଦ୍ଗତିଂ ଚ ତଥା ଯାଂତି ସର୍ଵେ ପିତୃପିତାମହାଃ
ଏହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସ୍ଥାପନାତ୍ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କଥଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦୁନଂଦନ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ କିପରି ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ହେ ଯଦୁବଂଶୀ?
ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ଭୂତ୍ଵା ଗୁହ୍ଯଂ ପରମମୁତ୍ତମମ୍
ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି।
ଭୁଵନାନାଂ ସମାସେନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ କଥଯାମି ତେ
ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ କହିଦେବି।
ପ୍ରେତାଃ ପିଶାଚା ଭୂତାଶ୍ଚ ସ୍ଥାପିତାଃ ସ୍ଯୁର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଭୂତମାନେ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୁଣ୍ଯେ ତିଥୌ ଶିଵକ୍ଷେତ୍ରେ ଦିନେ ସୌମ୍ଯଗ୍ରହାନ୍ଵିତେ
ଶୁଭ ତିଥିରେ, ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଶାନ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ଥିବା ଦିନରେ,
ଅଭିନ୍ନାଂଗଂ ଦୃଢଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକଵର୍ଚସମ୍
ଅଖଣ୍ଡ, ଦୃଢ଼, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଆଣିବା ଉଚିତ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯକମାନୀଯ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚିତ୍ରକର୍ମଣି
ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ମୂର୍ତ୍ତି, ନାନା ପ୍ରକାର ଶିଳ୍ପ କାମରେ ଶୋଭିତ ଥିବା, ଆଣିବା ଉଚିତ।
ସଂପୂଜଯିତ୍ଵା ଯତ୍ନେନ ଦିଵ୍ଯଵାସୋଵିଭୂଷଣୈଃ 4.191.
ଏହାକୁ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଶଂଖଭେରୀନିନାଦୈଶ୍ଚ ଗୀତମଂଗଲନିସ୍ଵନୈଃ
ଶଂଖ, ଭେରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚାର୍ଯମପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଵାସୋଭିର୍ଭୂଷଣୈସ୍ତଥା
ଏହିପରି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯେ ଚ ଲେଖଯେଦ୍ରାଜଞ୍ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଂ ସଵିସ୍ତରମ୍
ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଶାସୁ ଲୋକପାଲାନାଂ ପୁରୋଽଷ୍ଟୌ ସୁରସଂଯୁତାଃ
ଚାରିଦିଗରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ଆଠଟି ପୁରୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ଥିବା ଦେଖାଯିବ।
ସାଗରାଃ ସପ୍ତ ଚାତ୍ରୈଵ ନଦ୍ଯୋ ହ୍ରଦାଃ ସରାଂସି ଚ
ସେଠାରେ ସାତଟି ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୋଖରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ଭୁଵନାନି ଯଥାକ୍ରମମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ଲୋକଗୁଡିକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଦେଖାଯିବ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷ ରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସୁପର୍ଣାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିହଗା ନାଗାଶ୍ଚୈରାଵତାଦଯଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ଏଇରାବତ ଭଳି ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧଂ ପଟଂ ରାଜନ୍କାରଯିତ୍ଵା ସୁଶୋଭନମ୍
ଏପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଟଟିକୁ ତିଆରି କରିବା ପରେ, ରାଜା,
ତତ୍ତେଜସା ଵୃତଂ ଭୂଯୋ ମହତୋଗ୍ରେଣ ସର୍ଵତଃ 4.191.
ସେହି ପଟଟି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର ତେଜରେ ଘେରାଯାଇଥାଏ।
ଭୂତାଦିନା ତଥାକାଶଂ ଭୂତାଦିର୍ମହତା ତଥା
ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ଆକାଶ, ଏବଂ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହା ଘେରାଯାଇଛି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତମସା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତମଶ୍ଚ ରଜସା ତଥା
ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ଅନ୍ଧକାର ଘେରିଛି, ଏବଂ ତାହାକୁ ରଜୋଗୁଣ ମଧ୍ୟ ଆବୃତ କରିଛି।
ଏଵମାଵରଣୋପେତଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡମଖିଲଂ ନୃପ
ଏଭଳି ଆବରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଘେରାଯାଇଛି, ରାଜା।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ପଟସ୍ଥଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଚିତ୍ରମଯଂ ସୁଧୀଃ
ଏସବୁକୁ ପଟରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଭାବରେ ତିଆରି କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି—
ପୂଜଯେଦ୍ଯେନ ଵିଧିନା ତତ୍ସମାସେନ ମେ ଶୃଣୁ
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାହାର ସାରାଂଶ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ତତ୍ର କୁଣ୍ଡାନି ଚତ୍ଵାରି ଚତୁରସ୍ରାଣି କାରଯେତ୍
ସେଠାରେ ଚାରିଟି ଚତୁରସ୍ର କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜ୍ଞୋପକରଣୋପେତୌ ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଭୂଷିତୌ
ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇବା ଦରକାର।
ପଟେ ସ୍ଥିତାନାଂ ଦେଵାନାଂ ମଂତ୍ରୈରୋଂକାରପୂର୍ଵକୈଃ
ପଟରେ ଅଙ୍କିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ, ଓଁ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଚାର୍ଯେଣସମଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୂଜାମଗ୍ରେ ପଟସ୍ଯ ତୁ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ପଟର ସାମ୍ନାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋଦରଵର୍ତୀନି ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ 4.191.
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଚୌଦ ଟି ଲୋକ।