ଦାନଂ ପ୍ରଧାନତରମେତଦତୀଵ ଵିପ୍ରେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମାଧିଧିଯା ଵିଚିଂତ୍ଯ
ଏହି ଦାନ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୱାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରି ଏହିପରି କହାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ସପ୍ତସାଗରଦାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽ ଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ସାତ ସାଗର ଦାନ ବିଧି ବର୍ଣ୍ନନ' ନାମକ ଅଠାଉଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ମହାଭୂତଘଟଦାନଵର୍ଣନମ୍ ମହାଭୂତଘଟଂ ନାମ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ମହାଭୂତଘଟ ଦାନ ବିଷୟର ବର୍ଣ୍ନନ: 'ମହାଭୂତଘଟ' ନାମକ ପାତ୍ର ବଡ଼ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ତିଥିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ଵନୁଲିପ୍ତେ ଗୃହାଂଗଣେ
ଏକ ଶୁଭ ତିଥିରେ, ନିଜ ଶୁଧ୍ଧ ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ,
ପ୍ରାଦେଶାଦଂଗୁଲଶତଂ ଯାଵତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରମାଣତଃ
ଏହାକୁ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଶତ ଅଙ୍ଗୁଳ ଯାଏଁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ଷୀରାଜ୍ଯପୂରିତଂ କୃତ୍ଵା କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହାକୁ ଦୁଧ ଓ ଘିଏ ଭରି, ଏବଂ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଯୋଡି,
ଲୋକପାଲା ମହେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ସ୍ଵଵାହନସମାସ୍ଥିତାଃ
ଲୋକପାଳ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର, ନିଜ-ନିଜ ଯାନରେ ବସିଥିବା,
ଵୀଣାଧାରୀ ସାମଵେଦୋ ହ୍ଯଥର୍ଵା ସ୍ରକ୍ଛୁଭାନ୍ଵିତଃ
ବୀଣା ଧରିଥିବା ସାମବେଦ, ମାଳା ଓ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଅଥର୍ବ,
ସପ୍ତଧାନ୍ଯାନି ପୁରତଃ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛକ୍ତିତୋ ବୁଧଃ
ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ପ୍ରତିମୁଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ମହାଭୂତଘଟଂ ନରଃ
ଏହିପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମହାଭୂତଘଟ ତିଆରି କରି,
ଅଥ ପର୍ଵସମୀପେ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ନିଯତମାନସଃ
ଉତ୍ସବ ନିକଟରେ, ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ନିୟତ ମନ ରଖି,
ଯସ୍ମାନ୍ନ କିଂଚିଦପ୍ଯସ୍ତି ମହାଭୂତୈର୍ଵିନା କୃତମ୍ 4.183.
ମହାଭୂତ ବିନା କିଛି ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇନଥାଏ।
ଅତ୍ର ସନ୍ନିହିତା ଦେଵାଃ ସ୍ଥାପିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବସିଥିବା।
ଇତ୍ଯେଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ମହାଭୂତଘଟଂ ନରଃ
ଏହିପରି ମହାଭୂତଘଟକୁ ପୂଜା କରି,
ମହାଭୂତଘଟଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପର୍ଵକାଲେ ଯତଵ୍ରତଃ
ଉତ୍ସବ ସମୟରେ ନିୟମ ରଖି ମହାଭୂତଘଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯଶ୍ଚ ଦାନମେତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଏହି ନିୟମରେ ଯେଉଁଠି ଦାନ କରେ,
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦିହାଭ୍ଯେତ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏଠାରେ ଆସି ଧାର୍ମିକ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକଃ
ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟାପଦୋତ୍ତମଘଟଂ ଵିମଲଂ ଵିଧାଯ ବ୍ରହ୍ମେଶକେଶଵଯୁତଂ ସହଲୋକପାଲୈଃ
ଅଷ୍ଟମାପଦର ଉତ୍ତମ ଏକ ପାତ୍ର, ଯାହା ପ୍ରଶ୍ସ୍ତ ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ କେଶବ ସହିତ ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ମିଶି ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହାଭୂତଘଟଦାନ ଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ର୍ଯଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ମହାଭୂତ ଘଟ ଦାନର ବିଧି ବିବରଣୀ' ନାମକ ଏକ ଶତ ଏଠି ଏଠି ତିନି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶଯ୍ଯାଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଖଭାଗୀ ସ୍ଯାଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଶୟ୍ୟା ଦାନର ବିଧି ବିବରଣା: ଏହା ଦେଇଲେ, ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସୁଖ ପାଇଥାଏ।
ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସର୍ବଦା ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରନ୍ତି।
ତାଵତ୍ସ ବଂଧୁଃ ସ ପିତା ଯାଵଜ୍ଜୀଵତି ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁଯାଏଁ ଜୀବନ ଅଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ସେ ଜଣେ ବାନ୍ଧବ, ସେ ଜଣେ ପିତା।
ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଶଯ୍ଯାଭୋଜ୍ଯଜଲାଦିକମ୍
ତେଣୁ ନିଜେ ଶୟ୍ୟା, ଭୋଜ୍ୟ, ଜଳ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଆତ୍ମୈଵ ଯୋ ହି ନାତ୍ମାନଂ ଦାନଭୋଗୈଃ ସମର୍ଚଯେତ୍
ଯେ ନିଜକୁ ଦାନ ଓ ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରେନାହିଁ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମା ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛଯ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସାରଦାରୁମଯୀଂ ଦୃଢାମ୍
ତେଣୁ ଭଲ କାଠର ଦୃଢ଼ ଶୟ୍ୟା ନେଇ, ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ହଂସତୂଲୀପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନାଂ ସୁଭଗାଂ ସୋପଧାନିକାମ୍
ହଂସ ତୂଳୀରେ ଢକା, ସୁନ୍ଦର ଓ ଉପଧାନ ସହିତ ଏହି ଶୟ୍ୟା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ଧୈମଂ ହରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ହରିଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପାଂଡଵ ସଦା ସନିଦ୍ରାକଲ୍ପକଂ ବୁଧୈଃ
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଶୟନ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
ଦୀପକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଚାମରାସନଭୋଜନମ୍ 4.184.
ଦୀପ, ପାଦୁକା, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ,