ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣେ ଵିମାନେ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସେ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିବା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନରେ—
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦିହାଭ୍ଯେତ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାକୁ ଆସି ଏକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ହେବେ।
ଗଜେନୈକେନ ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଗଜରଥୋ ନୃପ
କେହି ରାଜା ଏକ ହାତୀ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥର ମାଳିକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦାନମଂତ୍ରାସ୍ତ ଏଵୋକ୍ତାଃ ଫଲଂ ତତ୍ର ନିଗଦ୍ଯତେ
ଦାନ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଏପରି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି; ଏବେ ତାହାର ଫଳ କହାଯିବ।
ଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ରଥଵରଂ ସୁଧୁରାକ୍ଷଚକ୍ରଂ ଵିକ୍ରାଂତଵାରଣଯୁତଂ ତୁରଗାନ୍ଵିତଂ ଵା
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକ୍ଷ ଚକ୍ର ଥିବା ଏବଂ ବଳିୟା ହାତୀ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଗଜରଥା ଶ୍ଵରଥଦାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମାଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ହାତୀ ଏବଂ ଅଶ୍ୱ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ ଦାନ ବିଧିର ବର୍ଣ୍ନନା' ନାମକ ଏକାଉଁଅଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କାଲପୁରୁଷଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ଦାନାନ୍ଯନ୍ଯାନି ମେ କୃଷ୍ଣ କଥଯସ୍ଵ ଯଦୂତ୍ତମ
କାଳପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ନନା—
ସଂସାରସାଗରୋତ୍ତାରହେତୁଭୂତୋଽସି ମାଧଵ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆଉ କିଛି ଦାନ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ।
ପୁନରେଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯସ୍ତି ତଵ କୌତୁକମ୍
ତୁମେ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତାର କରିବାର କାରଣ ହେଉଛ, ହେ ମାଧବ।
କଥିତାନି ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯାନି ଚ
ପୁନି ମୁଁ କହିବି, ଯଦି ତୁମର କୌତୁକ ଅଛି।
କାମ୍ଯୋ ଦାନଵିଧିଃ ପାର୍ଥ କ୍ରିଯମାଣଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ଏବଂ ଯାହା କହିବି, ସେଗୁଡିକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି।
ଜ୍ଞେଯଂ ନିଷ୍କଶତଂ ସର୍ଵଦାନେଷୁ ଵିଧିରୁତ୍ତମଃ
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ବିଧି, ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦି ଶ୍ରମପୂର୍ବକ କରାଯାଏ—
ଏଵଂ ଵୃକ୍ଷରଥେଂଦ୍ରାଣାଂ ଧେନୋଃ କୃଷ୍ଣାଜିନସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ଦାନ ବିଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉତ୍ତମ ବିଧି ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଅତୋଽନ୍ଯୂନେନ ଯୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାଦାନଂ ନରାଧିପ
ଏପରି ଗଛରଥ, ଗାଁ, କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ—
ଆଦୌ ତାଵତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାଲାଖ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ତଵ
ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ତୁମକୁ 'କାଳ' ନାମକ ଜଣେ ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ଅର୍ଧ୍ଯପ୍ରଦାନମଂତ୍ରୋକ୍ତ ମାତ୍ମପ୍ରତିକୃତିସ୍ତଥା 4.181.
ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିକୃତି ରୂପେ ଏକ ଚିତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଦାନୋତ୍ତମଂ ରାଜନ୍କୃଷ୍ଣାଜିନମଥାଷ୍ଟମମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ—କୃଷ୍ଣାଜିନ ଦାନ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ।
ଏତତ୍ତେ ଦାନଦଶକଂ ଵେଦ୍ମି ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦଶପ୍ରକାର ଦାନ ମୁଁ ଜାଣିଛି।
ଦାନାଦୃତେ ନୋପକାରୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଧନିନୋଽପରଃ
ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ।
କୂପ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯମାନୋଽପି ଭଵତ୍ଯେଵ ବହୂଦକଃ
ଏକ କୂଆ ରୁ ଜଳ ଉଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଜଳ ପ୍ରଚୁର ରହିଥାଏ।
ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଵା ପାଂଡୁନଂଦନ
ଚତୁର୍ଥୀ, ଚତୁର୍ଦଶୀ କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ,
ଖଡ୍ଗୋଦ୍ଯତକରୋ ଦୀର୍ଣୋ ଜପା କୁସୁମକୁଂଡଲଃ
ହାତରେ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ଜପା ଫୁଲର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି,
ତୀକ୍ଷ୍ଣାସିପତ୍ରଧନୁଷା ଵିସ୍ଫାରିତକଟୀତଟଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର, ଧନୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ, କମର ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି,
ଗୃହୀତମାଂସପିଂଡଶ୍ଚ ଵାମେ କରତଲେ ତଥା
ବାମ ହାତରେ ଏକ ମାଂସ ଗଠି ଧରି,
ସଂପୂଜ୍ଯ ଗଂଧକୁସୁମୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଵିନିଵେଦ୍ଯ ଚ
ସେଉଁଥିରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଭୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଗୃହ୍ଯୋକ୍ତଵିଧାନେନ ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଯଜେତ୍ 4.181.
ନିଜ ଘରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ଶତ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ତ୍ଵମସାଧ୍ଯୋଽସି ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାପ୍ୟ।
ପୂଜିତସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରାର୍ଥିତଶ୍ଚ ତଥା ସୁଖମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଛି ଏବଂ ସୁଖ ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଛି।
ଏଵଂ ସଂପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ଏଭଳି ପୂଜା କରି ସେ ଦାନଟି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଶକ୍ତିତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ସ୍ବାଧୀନତା ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ।