ତତୋ ଯଜ୍ଞାଵସାନେ ତୁ ଦୀନାଂଧାଦୀଞ୍ଜଡାନ୍କୃଶାନ୍
ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ, ଗୁଙ୍ଗା, ଏବଂ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ।
ଅନେନୈଵ ଵିଧାନେନ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ରଥମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଉପାୟରେ, ଉତ୍ତମ ରଥ ଦାନ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦେଵ ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚ ହୋମମଂତ୍ରାସ୍ତ ଏଵ ହି
ସେହି ହୋମ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ହୋମ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଏହିପରି।
ହଯୌ ଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତୌ ଖଲୀନାଲଂକୃତାନନୌ
ଉତ୍ତମ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଘୋଡା, ଶୋଭା ପାଇଥିବା ଦାଡି ଓ ମୁହଁ।
ସୁପ୍ରଗ୍ରହଯୁତୌ ଯୋଜ୍ଯୌ ଦାତା ତସ୍ମିନ୍ନଥୋତ୍ତମେ
ଭଲ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଜୋଡା ହୋଇଥିବା, ଦାତା ଏହି ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ଯୋଡିବା ଉଚିତ।
ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଵେଦତୁରଂଗମାଯ ତ୍ରଯୀମଯାଯ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକାଯ 4.180.
ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ବେଦର ଘୋଡା, ତିନି ବେଦର ଗଠନ ଓ ତିନି ଗୁଣର ଧାରୀ।
ରଥୋଽଯଂ ସଵିତା ସାକ୍ଷାଦ୍ଵେଦାଶ୍ଚାମୀ ତୁରଂଗମାଃ
ଏହି ରଥଟି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ, ଏବଂ ତୁରଙ୍ଗମାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦଗୁଡିକ।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ରଥେ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମମ୍
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେହି ରଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜଣେ—
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵାଜିରଥଂ ବୁଧଃ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅଶ୍ୱରଥ ଦାନ କରନ୍ତି—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵାମଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ଦୂର ରହିବେ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣେ ଵିମାନେ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସେ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଭରିଥିବା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନରେ—
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯାଦିହାଭ୍ଯେତ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ଏଠାକୁ ଆସି ଏକ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ହେବେ।
ଗଜେନୈକେନ ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଗଜରଥୋ ନୃପ
କେହି ରାଜା ଏକ ହାତୀ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥର ମାଳିକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦାନମଂତ୍ରାସ୍ତ ଏଵୋକ୍ତାଃ ଫଲଂ ତତ୍ର ନିଗଦ୍ଯତେ
ଦାନ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଏପରି ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି; ଏବେ ତାହାର ଫଳ କହାଯିବ।
ଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ରଥଵରଂ ସୁଧୁରାକ୍ଷଚକ୍ରଂ ଵିକ୍ରାଂତଵାରଣଯୁତଂ ତୁରଗାନ୍ଵିତଂ ଵା
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକ୍ଷ ଚକ୍ର ଥିବା ଏବଂ ବଳିୟା ହାତୀ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଗଜରଥା ଶ୍ଵରଥଦାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମାଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ହାତୀ ଏବଂ ଅଶ୍ୱ ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ ଦାନ ବିଧିର ବର୍ଣ୍ନନା' ନାମକ ଏକାଉଁଅଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କାଲପୁରୁଷଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ଦାନାନ୍ଯନ୍ଯାନି ମେ କୃଷ୍ଣ କଥଯସ୍ଵ ଯଦୂତ୍ତମ
କାଳପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ନନା—
ସଂସାରସାଗରୋତ୍ତାରହେତୁଭୂତୋଽସି ମାଧଵ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆଉ କିଛି ଦାନ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ।
ପୁନରେଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦ୍ଯସ୍ତି ତଵ କୌତୁକମ୍
ତୁମେ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତାର କରିବାର କାରଣ ହେଉଛ, ହେ ମାଧବ।
କଥିତାନି ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯାନି ଚ
ପୁନି ମୁଁ କହିବି, ଯଦି ତୁମର କୌତୁକ ଅଛି।
କାମ୍ଯୋ ଦାନଵିଧିଃ ପାର୍ଥ କ୍ରିଯମାଣଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ଏବଂ ଯାହା କହିବି, ସେଗୁଡିକ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି।
ଜ୍ଞେଯଂ ନିଷ୍କଶତଂ ସର୍ଵଦାନେଷୁ ଵିଧିରୁତ୍ତମଃ
ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ବିଧି, ହେ ପାର୍ଥ, ଯଦି ଶ୍ରମପୂର୍ବକ କରାଯାଏ—
ଏଵଂ ଵୃକ୍ଷରଥେଂଦ୍ରାଣାଂ ଧେନୋଃ କୃଷ୍ଣାଜିନସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ଦାନ ବିଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉତ୍ତମ ବିଧି ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଅତୋଽନ୍ଯୂନେନ ଯୋ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାଦାନଂ ନରାଧିପ
ଏପରି ଗଛରଥ, ଗାଁ, କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ—
ଆଦୌ ତାଵତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାଲାଖ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ତଵ
ପ୍ରଥମେ, ମୁଁ ତୁମକୁ 'କାଳ' ନାମକ ଜଣେ ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ଅର୍ଧ୍ଯପ୍ରଦାନମଂତ୍ରୋକ୍ତ ମାତ୍ମପ୍ରତିକୃତିସ୍ତଥା 4.181.
ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତିକୃତି ରୂପେ ଏକ ଚିତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଦାନୋତ୍ତମଂ ରାଜନ୍କୃଷ୍ଣାଜିନମଥାଷ୍ଟମମ୍
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ—କୃଷ୍ଣାଜିନ ଦାନ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ।
ଏତତ୍ତେ ଦାନଦଶକଂ ଵେଦ୍ମି ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦଶପ୍ରକାର ଦାନ ମୁଁ ଜାଣିଛି।
ଦାନାଦୃତେ ନୋପକାରୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଧନିନୋଽପରଃ
ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ।
କୂପ ଉଲ୍ଲିଖ୍ଯମାନୋଽପି ଭଵତ୍ଯେଵ ବହୂଦକଃ
ଏକ କୂଆ ରୁ ଜଳ ଉଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଜଳ ପ୍ରଚୁର ରହିଥାଏ।