ପ୍ରାପ୍ଯତେ ସଦ୍ଗତିଃ ପୁଂଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଚ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ମହାମୁନି, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ଦୁହେଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଇଚ୍ଛାମଃ ଶ୍ରୋତୁମେତତ୍ତେ ରାଜା ଚାଯଂ ଯତଵ୍ରତଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ରହସ୍ଯଂ ପାପନାରାନମ୍
ଆମେ ଏହି କଥା ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଏହି ରାଜା ନିୟମରେ ଅଟୁଟ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ଏହା ପାପ ଦୂର କରିବା ଗୁପ୍ତ କଥା।
ଉତ୍ତମଂ ସର୍ଵ ଦାନାନାଂ ସମଵାଯଂ ଵଦାମି ଵଃ
ମୁଁ ତୁମ୍ମାନେକୁ ସମସ୍ତ ଦାନମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
କୃତଘ୍ନଃ କୂଟସାକ୍ଷୀ ଚ ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକାନ୍ନରଃ
ଯିଏ କୃତଘ୍ନ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ହୁଏ, ସେ ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ତୁଲାପୁରୁଷସଂଜ୍ଞିତୈଃ
କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ତୁଳାପୁରୁଷ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣାଦୀନି ଵ୍ରତାନି ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ହେ ମହାମୁନିମାନେ, କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକ।
କାଯକ୍ଲେଶେନ ସିଧ୍ଯଂତି ଗୃହସ୍ଥେଷୁ ନ ତାନି ଵୈ
ଦେହର କଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବ୍ରତ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନ ତେଷାଂ କୃଚ୍ଛ୍ରସାଧ୍ଯୋଽପି କ୍ଵଚିଦ୍ଧର୍ମଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ସେମାନେ କୃଚ୍ଛ୍ର କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଧର୍ମ କେବେ ବି ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ବହିଶ୍ଚରୈଃ ପ୍ରାଣୈରାତ୍ମା ଯୋଜ୍ଯଃ ସଦା ବୁଧୈଃ
ସେଥିପାଇଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ବାହାରୁ ଚଳିଥିବା ପ୍ରାଣ ସହିତ ଆତ୍ମାକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ଅପତ୍ଯଂ ସୁରମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚୈଵଂ ଵିଭାଵସୋଃ
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଓ ବିଭାବସୁଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ।
ଵିଧୂଯ ସର୍ଵପାପାନି ସଦ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯତନୁର୍ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରି, ମଣିଷ ତୁରନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁଥାଏ।
ସମାଖ୍ଯାତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ତନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ତୁଲାପୁରୁଷଦାନସ୍ଯ ଵିଧାନଂ ପରମେଶ୍ଵର
ହେ ରାଜାମାନ୍ୟ, ଏହା ତୁମେ ଓ ସେମାନେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣିଛ; ଏବେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ପରମେଶ୍ୱର, ତୁଳାପୁରୁଷ ଦାନର ବିଧି କହ।
କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ମମ ଭକ୍ତାନୁକଂପଯା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ରାଜନ୍ଵିଧାନଂ ଗଦତୋ ମମ
ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମହାଭାଗ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ରାଜନ୍, ମୋର କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ଏହି ବିଧିକୁ କହୁଛି।
ତୁଲାପୁରୁଷସଂଜ୍ଞସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯେହ ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏଠାରେ ତୁଳାପୁରୁଷ ନାମକ ଦାନ।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ଯଦ୍ଵା ମାଘ୍ଯାଂ ଵା ନୃପସତ୍ତମ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ କିମ୍ବା ମାଘ ମାସରେ, ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ଯଦା ଵା ଜାଯତେ ଵିତ୍ତଂ ତଦା ଦେଯମିଦଂ ଭଵେତ୍
କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ଧନ ମିଳେ, ସେବେଳେ ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
କେଶେଷୁ ଚ ଗୃହୀତଃ ସନ୍ମୃତ୍ଯୁନା ଧର୍ମମାଚରେତ୍
ମୃତ୍ୟୁ ଯଦି କେଶ ଧରି ଧରିଥାଏ, ସେବେଳେ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦୈଵ ଦାନକାଲଃ ସ୍ଯାତ୍କାରଣଂ ହି ଯତୋ ମମ ମଣ୍ଡପଂ କାରଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁର୍ଭଦ୍ରାନନଂ ବୁଧଃ
ସେହି ସମୟ ଦାନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଏହି ମୋର କାରଣ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଚାରିଟିଏ ଶୁଭ ମୁହଁ ଥିବା ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବେ।
ଆର୍ଦ୍ରଶାଖାନ୍ଵିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ରଵଣଂ ଦୃଢମ୍
ତାଜା ଶାଖାରେ ସଜାଯିଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଞ୍ଚକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଢଳା ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ତିଆରି କର।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ କାରଯେଦ୍ଵେଦିଂ ହସ୍ତମାତ୍ରୋଚ୍ଛ୍ରିତାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେହି ମଞ୍ଚର ମଧ୍ୟରେ ହାତ ଉଚ୍ଚତାରେ ଏକ ଶୁଭ ଅଲତାର ତିଆରି କର।
ତସ୍ଯା ମଧ୍ଯେ ତୁଲାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପ ଯେଦ୍ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତୁଳାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କର।
ସ୍ତଂଭଦ୍ଵଯଂ ମହାରାଜ ସ୍ଥାପଯେତ୍ସୁଦୃଢଂ ନଵମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଦୁଇଟି ଦୃଢ଼ ଖୁଟି ଏବଂ ଏକ ନବମ ଖୁଟି ସ୍ଥାପନ କର।
ତିଂଦୁକୋ ଦେଵଦାରୁଶ୍ଚ ଶ୍ରୀପର୍ଣଶ୍ଚାଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ
ତିଂଦୁକ, ଦେବଦାରୁ ଓ ଶ୍ରୀପର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ଅଠଟି ଗଛ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ।
ଇତ୍ଯଷ୍ଟୌ ଵୃକ୍ଷଜାତୀଯାଃ ସ୍ତଂଭାସ୍ତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ଏହିଭଳି ଅଠ ପ୍ରକାର ଗଛ ଖୁଟି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ସୁନିଶ୍ଚଲଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ତିର୍ଯକ୍କାଷ୍ଠମଥୋପରି
ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଦୃଢ଼ କରି, ତା'ଉପରେ ଏକ ଆଡ଼ା କାଠ ରଖ।
ସମାନଜାତିଂ ତୁ ତୁଲାଂ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଯୋଜଯେଦ୍ଦୃଢମ୍
ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ପ୍ରକାର କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ତୁଳାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଲଗା।
କୃଷ୍ଣଲୋହମଯୌ ତସ୍ଯାଂ କର୍ଣୌ ଚାପି ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍
ସେଇ ତୁଳାରେ କଳା ଲୋହାରେ ତିଆରି ଦୁଇଟି କାନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଏଵଂଵିଧାଂ ତୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ନାନାରତ୍ନୈର୍ଵିଭୂଷିତାମ୍
ଏଭଳି ତୁଳାକୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ କର।
ସ୍ତଂଭୌ ଚ ଵସ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତୌ ପୁଷ୍ପମାଲାଵ ଲଂବିନୌ
ଏବଂ ଖୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଜାମାକପଡ଼ା ଓ ଫୁଲମାଳାରେ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଶୋଭିତ କର।
କୁଣ୍ଡାନି ଚାତ୍ର ଚତ୍ଵାରି ଯୋନିଯୁକ୍ତାନି କାରଯେତ୍
ଏଠାରେ ଚାରିଟି ଯୋନି ଆକୃତିର ଗଡ଼ା ତିଆରି କର।