ଵିଦ୍ଯାଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ବହୁପ୍ରଦାନଂ ଗୋଦାନଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଦ୍ଵଞ୍ଛ୍ରୁତଂ ମଯା
ବିଦ୍ୟା ଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବର୍ଣ୍ନନା। ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମଠୁ ବହୁ ପ୍ରଦାନ ଓ ଗୋଦାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି।
ସାଂପ୍ରତଂ ଯଦୁଶାର୍ଦୂଲ ଵିଦ୍ଯାଦାନସ୍ଯ ଯୋ ଵିଧିଃ
ଏବେ, ଯଦୁମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୟା ଦାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ ହେଉଛି, ମୋତେ କହ।
ଯଥା ଦେଯଂ ଫଲଂ ଯଚ୍ଚ ଦତ୍ତେନ କୁରୁନଂଦନ
କେମିତି ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦେଇଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, କୁରୁନନ୍ଦନ, ଏହା କହ।
ଶୁଭେଽହ୍ନି ଵିପ୍ରକଥିତେ ଗୋମଯେନ ସୁଶୋଭନମ୍
ଶୁଭ ଦିନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ଗୋମୟରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ—
ପୁଷ୍ପପ୍ରକରସଂଛନ୍ନଂ ସ୍ଵସ୍ତିକାଦି ଵିଭୂଷିତମ୍
ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଢକାଯାଇଥିବା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିବା,
ସୌଵର୍ଣୀଂ ଲେଖନୀ କାର୍ଯା ରୌପ୍ଯଂ ଚ ମଷିଭାଜନମ୍
ସୁନାର କଲମ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମସି ଦାଣି ଚାନ୍ଦିର ହେବା ଦରକାର।
ଵିନୀତଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଲେଖକଃ
ତାପରେ ଲେଖକ ନମ୍ର ଏବଂ ସଚେତନ ରହିବା ଉଚିତ।
ସମାନି ସମଶୀର୍ଷାଣି ଵର୍ତୁଲାନି ଧନାନି ଚ
ଲେଖାର ଧାଡି ସମାନ, ଶୀର୍ଷ ଉଚ୍ଚତା ସମ, ଅକ୍ଷରଗୁଡିକ ଗୋଲା ଏବଂ ଭଲ ଆକୃତିର ହେବା ଦରକାର।
ନିଷ୍ପାଦଯିତ୍ଵା ତଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ଶୈଵଂ ଵାପ୍ଯଥ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍
ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର, ଶିବ ସମ୍ବନ୍ଧୀ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ,
ସଂପୂଜଯିତ୍ଵା ତଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ଦେଯଂ ଗୁଣଵତେ ତଦା 4.174.
ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଯଥାଯଥ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ଏହାକୁ ଗୁଣବତ୍ତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମେନ ସଂଵୀତଂ ପୁସ୍ତକଂ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ପୁସ୍ତକଟିକୁ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡି ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଦେଇଲେ, ଏକ ଲୋକ କେଉଁ ଫଳ ପାଉଛି?
ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଯଜ୍ଵନାଂ ତଥା
ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାରେ ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଭଳି,
କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତେନ ଯତ୍ଫଲମ୍
ସଠିକ୍ ଭାବେ ଏକ ହଜାର କପିଳ ଗାଁ ଦାନ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ପୁରାଣଂ ଭାରତଂ ଵାପି ରାମାଯଣମଥାପି ଵା
ପୁରାଣ, ଭାରତ କିମ୍ବା ରାମାୟଣ ଯେଉଁ ହେଉ,
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯଃ ଶିଷ୍ଯାନଧ୍ଯାପଯତି ଯତ୍ନତଃ
ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଉତ୍ସାହ ସହ ଶିଖାଏ,
ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ଯୋ ଵୃତ୍ତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଽଧ୍ଯାପଯତେ ଜନଃ
ଯିଏ ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ଶିକ୍ଷା ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରେ,
ଛାତ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନାଭ୍ଯଂଗଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଭିକ୍ଷାମଥାପି ଵା
ଛାତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ମଲିଶ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା,
ଵିଵେକୋ ଜୀଵିତଂ ଦୀର୍ଘଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସଂପଦଃ
ବିବେକ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ, ଧର୍ମ, କାମ ଏବଂ ଅର୍ଥର ସମ୍ପଦ,
ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଶସ୍ତ୍ରକଲାଶିଲ୍ପଂ ଯୋ ଯଦିଚ୍ଛେଦୁପାର୍ଜିତୁମ୍ 4.174.
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ରକଳା, କଳା କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପ ଅर्जନ କରିବାକୁ ଚାହେ,
ଵାଜପେଯସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍
ଠିକ୍ ଭାବେ ଏକ ହଜାର ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ଶିଵାଲଯେ ଵିଷ୍ଣୁଗୃହେ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଭଵନେଽଥ ଵା
ଶିବ ମନ୍ଦିର, ବିଷ୍ଣୁ ଘର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହ ଯେଉଁଠି ହେଉ,
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵାସାଂସି ଶଯନାନ୍ଯାସନାନି ଚ
ଗାଁ ଗୋ, ଜମି, ସୁନା ଜିନ୍ସ, ଶୟନ, ଓ ଆସନ।
ଧର୍ମାଧର୍ମଂ ନ ଜାନାତି ଵିଦ୍ଯଯା ରହିତଃ ପୁମାନ୍
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ କୁ ଜାଣିନାହିଁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚତୁରୋ ଵର୍ଣାଶ୍ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚାଶ୍ରମାଃ ପୃଥକ୍
ତିନି ଲୋକ, ଚାରି ଜାତି, ଓ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ।
ଚତୁର୍ଯୁଗାନି ରାଜେଂଦ୍ର ଏକସପ୍ତତିସଂଖ୍ଯଯା
ହେ ରାଜା, ଚାରି ଯୁଗ ଏକସତତି ଗଣନାରେ।
କ୍ଷିତିଂ ଵୋପେତ୍ଯ କାଲାଂତେ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ
କାଳର ଶେଷରେ ଭୂମିକୁ ପାଇଁ, ରାଜା ଧାର୍ମିକ ହେବେ।
ରୂପସୌଭାଗ୍ଯସଂପନ୍ନୋ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ନୀରୁଜୋ ଭଵେତ୍
ସେ ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଦାନଂ ଵିଶେଷଫଲଦଂ ଜଗତୀହ ନାନ୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିହାଯ ଵଦନାବ୍ଜକୃତାଧିଵାସାମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଦାନ ଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଶିକ୍ଷା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଯାହା ମୁଁହର ପଦ୍ମରେ ବସିଥାଏ।
ତୁଲାପୁରୁଷଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ପାଲଯାମାସ ଵସୁଧାଂ ପ୍ରଜାପତିରିଵାପରଃ
ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଜାପତି ପରି ଶାସନ କଲେ।