ଯଯା ମାଂସାନ୍ଯହଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯଯାମ୍ଯଶନଂ ଵିନା ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶ୍ଵେତାଭିଜନସଂପନ୍ନ ଶ୍ଵେତ ଶୃଣୁ ଵଚୋ ମମ ।। 4.169.
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ବିନା ନିଜ ମାଂସ ଖାଇଥିଲି—ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ହେ ଶୁଭ୍ର କୁଳର ଶୁଭ୍ର, ଶ୍ୱେତ, ମୋର କଥା ଶୁଣ।'
ତ୍ଵଯାଧୀତଂ ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ଗୁରଵଃ ପରିତୋଷିତାଃ
ତୁମେ ପାଠ ପଢିଛ, ହବନ କରିଛ, ଦାନ ଦେଇଛ, ଗୁରୁମାନେ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅନନ୍ନଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ତ୍ଵଯେଦମୁପଭୁଜ୍ଯତେ
ଏହି ହେଉଛି ଅନ୍ନ ଦାନ ନ କରିବାର ଫଳ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଏବେ ଅନୁଭବ କରୁଛ।
ନାନ୍ଯଦନ୍ନାଦୃତେ ପୁଂସାଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସଞ୍ଜୀଵନୌଷଧମ୍
ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଔଷଧ ନାହିଁ।
ତପଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂପନ୍ନେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେ ସଂଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯେ
ଯେଉଁଠି ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରହିଛି—
ଵିରିଂଚେର୍ଵଚନାଦ୍ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ମହୀତଲମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ଗଲେ।
ଭୋଜଯିତ୍ଵା ତତଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷଃ
ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେଇ, ପରେ ଦାନ କଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷେଣ ପୂଜିତଃ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯେ ନିହତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵଦାନଵସଂକଟେ
ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାଶ ପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ—
ଏତଦନ୍ନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯାମ୍ଯପରଂ ଚ ତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅନ୍ନର ମହିମା ଏବଂ ଅଧିକ କଥା କହିବି।
ଅନ୍ନଂ ଵୈ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣା ଅନ୍ନମୋଜୋ ବଲଂ ସୁଖମ୍ 4.169.
ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଶକ୍ତି, ଶାରୀରିକ ବଳ ଏବଂ ସୁଖ।
ସୁଦୂରାଦାଶଯା ଯସ୍ଯ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୂରରୁ ଆଶା ନେଇ କିଛି ଭୁକ୍ତା ଲୋକ ଜଣେ ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଆସନ୍ତି—
ଦୀକ୍ଷିତଃ କପିଲା ସତ୍ରୀ ରାଜା ଭିକ୍ଷୁର୍ମହୋଦଧିଃ
ସେ ଯେଉଁଠି ଦୀକ୍ଷିତ, କପିଳା ଗାଈ, ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଜନନୀ, ରାଜା, ଭିକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ହେଉ—
ଏକସ୍ଯାପ୍ଯତିଥେରନ୍ନଂ ଯଃ ପ୍ରଦାତୁମଶକ୍ତିମାନ୍
ଯଦି କେହି ଜଣେ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ—
ଶକ୍ଯତେ ଦୁଷ୍କରେଽପ୍ଯର୍ଥେ ଚିରରାତ୍ରାଯ ଜୀଵିତୁମ୍
ତେବେ ଦୁର୍ଭୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ରହିବା ସମ୍ଭବ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଗୃହେ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ମୈଥୁନଂ ଯଶ୍ଚ ସେଵତେ
ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରେ ଭୋଜନ କରି ପରେ ମିଳନ କରେ—
ଦୁଷ୍କୃତଂ ହି ମନୁଷ୍ଯାଣାମନ୍ନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରି ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
ଵନସ୍ପତିଗତେ ସୋମେ ପରାନ୍ନଂ ଯସ୍ତୁ ଭୁଂଜତି
ବୃକ୍ଷରେ ସୋମ ଥିବା ସମୟରେ ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ—
କସ୍ମାନ୍ନ ଦୀଯତେ ନିତ୍ଯଂ କସ୍ମାଦନ୍ନଂ ନ ଦୀଯତେ
ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ସବୁବେଳେ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ? ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ?
ଭିକ୍ଷାଂ ଵା ପୁଷ୍କଲାଂ ଵାପି ହଂତକାରଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭିକ୍ଷା କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯେନାଯୁତଂ ସହସ୍ରଂ ଵା ଭୋଜିତଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ 4.169.
ଯିଏ ଦଶ ହଜାର କିମ୍ବା ହଜାର ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ—
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ପୁରା ପାର୍ଥ ଵଣିଗାପଣଜୀଵନଃ
ଓ ପାର୍ଥ, ପୁରୁଣା କାଳରେ ବାରାଣସୀରେ ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ବ୍ୟବସାୟ କରି ଜୀବନ ଚାଲାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯାପଣୈକଦେଶେ ତୁ ମୁକ୍ତ୍ଵାଂଡଂ ପାଂଡୁରଚ୍ଛଵି
ତାଙ୍କ ଦୋକାନର ଏକ କୋଣରେ ଧଳା ଛାଲି ଥିବା ଏକ ଡିମ୍ବ ରହିଥିଲା।
ତଦଂଡଂ ଵଣିଜା ତେନ ଦୃଷ୍ଟଂ କାରୁଣ୍ଯବୁଦ୍ଧିନା
ସେ ଡିମ୍ବଟିକୁ ବ୍ୟବସାୟୀ ଦୟାଭାବରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ନିର୍ଜଗାମ ଦିନୈଃ କୈଶ୍ଚିଦ୍ଭିତ୍ଵାଂଡଂ ସର୍ପପୋତକଃ
କିଛି ଦିନ ପରେ, ଡିମ୍ବ ଫାଟି ଏକ ଛୋଟ ସାପ ଚିଁହ୍ନଟି ହେଲା।
ଲିଲିହେ ଘୃତଭାଂଡାନି ଜିଘ୍ରେ ଚ ଗଂଧସଂଚଯାନ୍
ସେ ସାପ ଘିଅ ଭାଣ୍ଡ ଚାଟିଲା ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ ଜମା ଘ୍ରାଣ କଲା।
ଵଣିଜା ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସ ସ୍ନେହାଚ୍ଚାହରହଃ ପୁନଃ
ବ୍ୟବସାୟୀ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାରେ ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ଅଥୈକସ୍ମିନ୍ଦିନେ ଗଂଗାଂ ଗତଃ ସ୍ନାତୁଂ ତ୍ରିଲୋକଗାମ୍
ତାପରେ ଏକ ଦିନ ବ୍ୟବସାୟୀ ତିନି ଲୋକ ଭିତରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ।
ଵ୍ଯଵହର୍ତୁଂ ସମାରବ୍ଧଂ ଵଣିକ୍ପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାପାରୀର ପୁଅ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା।
ଵ୍ଯଵହାରାକୁଲତଯା ପାଦଯୋରଂତରେଣ ସଃ
ବ୍ୟବହାରର ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ପଡ଼ିଥିଲେ।