ନ ସୁଖଂ ନ ଚ ସନ୍ତୋଷୋ ଭଵେଦନ୍ନାଦୃତେ ନୃଣାମ୍ 4.169.
ମଣିଷମାନେ ଖାଦ୍ୟ ବିନା କେବେ ସୁଖ ଓ ସନ୍ତୋଷ ପାଇନାହାନ୍ତି ।
ତେନେଷ୍ଟଂ ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ସଂଗ୍ରାମା ବହଵୋ ଜିତାଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଛି ଓ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ଜିତାଯାଇଛି ।
ଭୁକ୍ତା ଭୋଗାଃ ସୁଵିପୁଲା ଶତ୍ରୂଣାଂ ମୂର୍ଧନି ସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜଗାମ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ମରୁଦ୍ଗଣୈଃ
ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଭୋଗ କରି, ପବନଦେବମାନେ ଆଦର କରିଥିବାବେଳେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ତେ ରମମାଣୋଽସୌ ସାକଂ ଵିଦ୍ଯାଧରୈଃ ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଭଲଭାବରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଛନ୍ତି।
ଗଂଧର୍ଵୈର୍ଗୀଯତେ ହୃଷ୍ଟୈଃ ଶକ୍ରେଣାପ୍ଯନୁଗମ୍ଯତେ
ଖୁସି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ଗୀତ ଗାଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ସ ଚ ନିତ୍ଯଂ ଵିତାନାଗ୍ର୍ଯାଦଵତୀର୍ଯ ମହୀତଲମ୍
ସେ ସବୁବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛତାରୁ ଅବତରି ଭୂମିକୁ ଆସନ୍ତି।
ତଚ୍ଛରୀରଂ ତଥୈଵାସ୍ତେ ରକ୍ଷିତଂ ପୂର୍ଵକର୍ମଭିଃ
ତାଙ୍କର ସେ ଦେହ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ନିର୍ଵେଦାଦିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ହାତ ଜୋଡି ଶିର ନମାଇ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵେଷାମପି ସଂପୂଜ୍ଯଃ ସୁରାଣାଂ ସୁରପୁଂଗଵ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଯଯା ମାଂସାନ୍ଯହଂ ସ୍ଵସ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯଯାମ୍ଯଶନଂ ଵିନା ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶ୍ଵେତାଭିଜନସଂପନ୍ନ ଶ୍ଵେତ ଶୃଣୁ ଵଚୋ ମମ ।। 4.169.
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ବିନା ନିଜ ମାଂସ ଖାଇଥିଲି—ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ହେ ଶୁଭ୍ର କୁଳର ଶୁଭ୍ର, ଶ୍ୱେତ, ମୋର କଥା ଶୁଣ।'
ତ୍ଵଯାଧୀତଂ ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ଗୁରଵଃ ପରିତୋଷିତାଃ
ତୁମେ ପାଠ ପଢିଛ, ହବନ କରିଛ, ଦାନ ଦେଇଛ, ଗୁରୁମାନେ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅନନ୍ନଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ତ୍ଵଯେଦମୁପଭୁଜ୍ଯତେ
ଏହି ହେଉଛି ଅନ୍ନ ଦାନ ନ କରିବାର ଫଳ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଏବେ ଅନୁଭବ କରୁଛ।
ନାନ୍ଯଦନ୍ନାଦୃତେ ପୁଂସାଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସଞ୍ଜୀଵନୌଷଧମ୍
ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଔଷଧ ନାହିଁ।
ତପଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂପନ୍ନେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞେ ସଂଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯେ
ଯେଉଁଠି ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରହିଛି—
ଵିରିଂଚେର୍ଵଚନାଦ୍ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତୋ ମହୀତଲମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିକୁ ଗଲେ।
ଭୋଜଯିତ୍ଵା ତତଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷଃ
ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେଇ, ପରେ ଦାନ କଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ତତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷେଣ ପୂଜିତଃ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ତାପରେ ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ପୌଲସ୍ତ୍ଯେ ନିହତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦେଵଦାନଵସଂକଟେ
ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନାଶ ପରେ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ—
ଏତଦନ୍ନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯାମ୍ଯପରଂ ଚ ତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅନ୍ନର ମହିମା ଏବଂ ଅଧିକ କଥା କହିବି।
ଅନ୍ନଂ ଵୈ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣା ଅନ୍ନମୋଜୋ ବଲଂ ସୁଖମ୍ 4.169.
ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଜୀବନ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଶକ୍ତି, ଶାରୀରିକ ବଳ ଏବଂ ସୁଖ।
ସୁଦୂରାଦାଶଯା ଯସ୍ଯ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ବୁଭୁକ୍ଷିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୂରରୁ ଆଶା ନେଇ କିଛି ଭୁକ୍ତା ଲୋକ ଜଣେ ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଆସନ୍ତି—
ଦୀକ୍ଷିତଃ କପିଲା ସତ୍ରୀ ରାଜା ଭିକ୍ଷୁର୍ମହୋଦଧିଃ
ସେ ଯେଉଁଠି ଦୀକ୍ଷିତ, କପିଳା ଗାଈ, ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଜନନୀ, ରାଜା, ଭିକ୍ଷୁ କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ହେଉ—
ଏକସ୍ଯାପ୍ଯତିଥେରନ୍ନଂ ଯଃ ପ୍ରଦାତୁମଶକ୍ତିମାନ୍
ଯଦି କେହି ଜଣେ ଅତିଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ—
ଶକ୍ଯତେ ଦୁଷ୍କରେଽପ୍ଯର୍ଥେ ଚିରରାତ୍ରାଯ ଜୀଵିତୁମ୍
ତେବେ ଦୁର୍ଭୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ରହିବା ସମ୍ଭବ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଗୃହେ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ମୈଥୁନଂ ଯଶ୍ଚ ସେଵତେ
ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରେ ଭୋଜନ କରି ପରେ ମିଳନ କରେ—
ଦୁଷ୍କୃତଂ ହି ମନୁଷ୍ଯାଣାମନ୍ନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରି ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
ଵନସ୍ପତିଗତେ ସୋମେ ପରାନ୍ନଂ ଯସ୍ତୁ ଭୁଂଜତି
ବୃକ୍ଷରେ ସୋମ ଥିବା ସମୟରେ ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ—
କସ୍ମାନ୍ନ ଦୀଯତେ ନିତ୍ଯଂ କସ୍ମାଦନ୍ନଂ ନ ଦୀଯତେ
ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ସବୁବେଳେ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ? ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ?
ଭିକ୍ଷାଂ ଵା ପୁଷ୍କଲାଂ ଵାପି ହଂତକାରଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଭିକ୍ଷା କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।