ସଂପାଦିତା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ମେ ଭଵ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ଉପରେ ଖୁସି ହେଉ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା ମହିଷୀଂ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵେ
ଏହିପରି ନିୟମରେ ମହିଷୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ,
ଯା ସା ଦଦାତି ମହିଷୀଂ ସା ରାଜମହିଷୀ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ମହିଷୀ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜମହିଷୀ ହେବେ।
ଯଜ୍ଞଯାଜୀ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହେବେ।
ତସ୍ମାନ୍ନରେଣ ଦାତଵ୍ଯା ମହିଷୀ ଵିଭଵେ ସତି
ତେଣୁ ଯଦି ସମ୍ପତ୍ତି ଥାଏ, ପୁରୁଷ ମହିଷୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶଧେନୁସମାଂ ରାଜନ୍ମହିଷୀଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ରାଜା, ନାରଦ କହିଛନ୍ତି, ଏକ ମହିଷୀ ଦଶଟି ଗାଈଁ ସମାନ।
ସଗରେଣ କକୁତ୍ସ୍ଥେନ ଧୁଂଧୁମାରେଣ ଗାଧିନା
ସଗର, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଧୁଂଧୁମାର ଏବଂ ଗାଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,
ମହିଷୀ ଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ 4.162.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ସଦା ମହିଷୀ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣନ୍ତି,
ଦୁଗ୍ଧାଧିକାଂ ହି ମହିଷୀଂ ଜଲମେଘଵର୍ଣାଂ ସପୁଷ୍ଟପଟ୍ଟକଵତୀଂ ଜଘନାଭିରାମାମ୍
ଯେଉଁ ମହିଷୀ ଦୁଧରେ ପୁରା, ଜଳଭରା ମେଘ ରଙ୍ଗର, ମଜବୁତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନିତମ୍ଭ ଥିବା।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହିଷୀଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ମହିଷୀ ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧି' ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏହି ଏକ ଶତ ବେଉଠି ଏବଂ ବାଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଵିଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଧଂ ପାପଂ ସଦ୍ଯୋ ଵିଲଯମୃଚ୍ଛତି
ଅଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା: ଏହି ଦାନ ଦେଇଲେ ତିନି ପ୍ରକାରର ପାପ ସତ୍ୱର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣରୋମାଂ ସୌଵର୍ଣୀଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଵା ସୁଶୋଭନାମ୍
ସୁନା ରଙ୍ଗର କେଶ ଥିବା, ସୁନାରେ ତିଆରି, କିମ୍ବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶୋଭାବନ୍ତୀ।
କୌଶେଯପରିଧାନାଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଚଂଦନଭୂଷିତାମ୍ ସପ୍ତଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତାଂ ଫଲପୁଷ୍ପଵତୀଂ ତଥା
କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଥିବା, ଏବଂ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଥିବା।
ଶତେନ କାରଯେତ୍ତାଂ ଚ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହାକୁ ଏକ ଶତ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ଗ୍ରହଣେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ
ଅୟନ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ,
ଯଦା ଵା ଜାଯତେ ଵିତ୍ତଂ ଚିତ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତମ୍
କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ଧନ ମିଳେ, ମନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିଥାଏ।
ଦଦ୍ଯାତ୍ତୀର୍ଥେ ଗୃହେ ଵାପି ଯତ୍ର ଵା ରମତେ ମନଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଘରେ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ, ସେଠି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଦେଵେଶମୁମଯା ସହ ଶଂକରମ୍
ସେଠି ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ରତ୍ଯା ସହ ତଥାନଂଗଂ ଲୋକପାଲାନ୍ଗ୍ରହାନପି
ସେଠି ରତି, ଅନଙ୍ଗ, ଲୋକପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିବା ଉଚିତ।
ତଦଗ୍ରେ କାରଯେଦ୍ଧୋମଂ ତିଲାଜ୍ଯେନ ମହୀପତେ 4.163.
ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତିଳ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ତଲ୍ଲିଙ୍ଗମଂତ୍ରୈର୍ହୋମଶ୍ଚ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଜ୍ଵଲିତେଽନଲେ
ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ମନ୍ତ୍ରମେତମୁଦୀରଯେତ୍ ଜଗତଃ ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧାସି ତ୍ଵାମତଃ ପ୍ରାର୍ଥଯେ ସ୍ଥିତାମ୍
ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର କୁହିବା ଉଚିତ— 'ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଉଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛ, ସେଠି ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।'
ଵାଙ୍ମନଃକାଯଜନିତଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚିନ୍ମମ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ମୋର କଥା, ମନ କିମ୍ବା ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଅପରାଧ ହୋଇଥାଏ—
ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ
ଏଭଳି କହି, ଏହି ଦାନଟି ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦୁଷ୍ଟପ୍ରତିଗ୍ରହହତୋ ଵିପ୍ରୋ ଭଵତି ପାତକୀ
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖରାପ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ।
ନୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାହୀନାଂ ଦାତଵ୍ଯା ସା ଵିଧାନତଃ
ଉଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କେବେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବା ଦରକାର।
ପୁରା ଦତ୍ତମିଦଂ ଦାନଂ ଗୌର୍ଯା ଶଂକରକାମ୍ଯଯା
ପୂର୍ବେ ଏହି ଦାନ ଗୌରୀ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଦେଇଥିଲେ।
ନଲେନ ଦତ୍ତମେତଦ୍ଧି ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ
ନଳ ରାଜ୍ୟ କରି, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ; ସେ ଏହି ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଦାନସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ପୁତ୍ରା ବହୁବଲାନ୍ଵିତାଃ 4.163.
ଏହି ଦାନର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ଶୁଭାଂ କାଂତିଂ ଵିପୁଲାଂ ଚ ତଥା ଶ୍ରିଯମ୍ ଅହୋରାତ୍ରକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି ଦାନ ଦେଇ, ମଣିଷ ଶୁଭ୍ର ତେଜ ଓ ବହୁତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପାଏ, ଦିନ ରାତି କରାଯାଇଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।