ଯଦା ଵା ଜାଯତେ ଚିତ୍ତଂ ଵିତ୍ତଂ ଚ କୁରୁନନ୍ଦନ
କିମ୍ବା, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ଥାଏ, ସେତେବେଳେ କରିପାରିବା।
ସୁପଯୋଧରଶୋଭାଢ୍ଯା ସୁଶୃଂଗୀ ସୁଖୁରା ତଥା
ସେ ଗାଈ ଦୁଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦର ଶିଙ୍ଗ ଓ ମନୋହର ପୁଛ ଥିବା ହେଉଛି।
ସୁଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗତିଲକା ଘଂଟାଭରଣଭୂଷିତା
ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ଘଣ୍ଟି ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଛି।
ପିଣ୍ଯାକପିଟିକୋପେତା ସହିରଣ୍ଯା ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ସେ ଗାଈକୁ ତିଳ ଓ ଗୁଡ଼ର ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ପୁରାଣପାଠକେ ତଦ୍ଵଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃଶାସ୍ତ୍ରଵିଦେ ତଥା
ଏହି ଦାନ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଜ୍ୟୋତିଷ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦ୍ରଵ୍ଯୈରେଭିଃ ସମାଯୁକ୍ତାଂ ପୁଣ୍ଯେଽହ୍ନି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ଯା ରାଜମହିଷୀ ଶୁଭା
ଏହି ଗାଈ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ରାଜମହିଷୀ ପରି ଶୁଭ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯେ ଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ 4.162.
ଯାହାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।
(ଇତି ଦାନମଂତ୍ରଃ) ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଏହି ଦାନ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଗାଈଁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ମହିଷୀକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗୃହଂ ନଯେତ୍
ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଙ୍ଗ କରି ନେବା ଉଚିତ।
ସଂପାଦିତା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ମେ ଭଵ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ଉପରେ ଖୁସି ହେଉ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା ମହିଷୀଂ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵେ
ଏହିପରି ନିୟମରେ ମହିଷୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ,
ଯା ସା ଦଦାତି ମହିଷୀଂ ସା ରାଜମହିଷୀ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ମହିଷୀ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜମହିଷୀ ହେବେ।
ଯଜ୍ଞଯାଜୀ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହେବେ।
ତସ୍ମାନ୍ନରେଣ ଦାତଵ୍ଯା ମହିଷୀ ଵିଭଵେ ସତି
ତେଣୁ ଯଦି ସମ୍ପତ୍ତି ଥାଏ, ପୁରୁଷ ମହିଷୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶଧେନୁସମାଂ ରାଜନ୍ମହିଷୀଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ରାଜା, ନାରଦ କହିଛନ୍ତି, ଏକ ମହିଷୀ ଦଶଟି ଗାଈଁ ସମାନ।
ସଗରେଣ କକୁତ୍ସ୍ଥେନ ଧୁଂଧୁମାରେଣ ଗାଧିନା
ସଗର, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଧୁଂଧୁମାର ଏବଂ ଗାଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,
ମହିଷୀ ଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ 4.162.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ସଦା ମହିଷୀ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣନ୍ତି,
ଦୁଗ୍ଧାଧିକାଂ ହି ମହିଷୀଂ ଜଲମେଘଵର୍ଣାଂ ସପୁଷ୍ଟପଟ୍ଟକଵତୀଂ ଜଘନାଭିରାମାମ୍
ଯେଉଁ ମହିଷୀ ଦୁଧରେ ପୁରା, ଜଳଭରା ମେଘ ରଙ୍ଗର, ମଜବୁତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନିତମ୍ଭ ଥିବା।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହିଷୀଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ମହିଷୀ ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧି' ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏହି ଏକ ଶତ ବେଉଠି ଏବଂ ବାଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଵିଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଧଂ ପାପଂ ସଦ୍ଯୋ ଵିଲଯମୃଚ୍ଛତି
ଅଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା: ଏହି ଦାନ ଦେଇଲେ ତିନି ପ୍ରକାରର ପାପ ସତ୍ୱର ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣରୋମାଂ ସୌଵର୍ଣୀଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଵା ସୁଶୋଭନାମ୍
ସୁନା ରଙ୍ଗର କେଶ ଥିବା, ସୁନାରେ ତିଆରି, କିମ୍ବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶୋଭାବନ୍ତୀ।
କୌଶେଯପରିଧାନାଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଚଂଦନଭୂଷିତାମ୍ ସପ୍ତଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତାଂ ଫଲପୁଷ୍ପଵତୀଂ ତଥା
କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଥିବା, ଏବଂ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଥିବା।
ଶତେନ କାରଯେତ୍ତାଂ ଚ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହାକୁ ଏକ ଶତ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ଗ୍ରହଣେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ
ଅୟନ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ,
ଯଦା ଵା ଜାଯତେ ଵିତ୍ତଂ ଚିତ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତମ୍
କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ଧନ ମିଳେ, ମନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିଥାଏ।
ଦଦ୍ଯାତ୍ତୀର୍ଥେ ଗୃହେ ଵାପି ଯତ୍ର ଵା ରମତେ ମନଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଘରେ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ, ସେଠି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଦେଵେଶମୁମଯା ସହ ଶଂକରମ୍
ସେଠି ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶିବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ରତ୍ଯା ସହ ତଥାନଂଗଂ ଲୋକପାଲାନ୍ଗ୍ରହାନପି
ସେଠି ରତି, ଅନଙ୍ଗ, ଲୋକପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିବା ଉଚିତ।
ତଦଗ୍ରେ କାରଯେଦ୍ଧୋମଂ ତିଲାଜ୍ଯେନ ମହୀପତେ 4.163.
ମହାରାଜ, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତିଳ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରାଯିବା ଉଚିତ।