ପ୍ରତପ୍ତଜାଂବୂନଦତୁଲ୍ଯଵର୍ଣାଂ ମହାନିତଂବାଂ ତନୁଵୃତ୍ତମଧ୍ଯାମ୍
ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ରଙ୍ଗ ଗରମ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ମଧ୍ୟପଦ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ସଲିଲା।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଧେନୁକଲ୍ପଂ ନରୋ ଭୁଵି
ଯେ କେହି ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଗାଈର କଥା ପଢ଼ନ୍ତି,
ତ୍ରିକାଲଂ ପଠତେ ଯସ୍ତୁ ପାପଂ ଵର୍ଷଶତୋଦ୍ଭଵମ୍
ଏବଂ ଯିଏ ଏହି କଥା ଦିନରେ ତିନିଥର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଇଦଂ ପାଵନମୁତ୍ତମମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥା ପଢ଼ନ୍ତି,
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ଚ ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଦ୍ଵିଜାନାମଗ୍ରତଃ ପଠେତ୍
ଏବଂ ଯିଏ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହା ପଢ଼ନ୍ତି,
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ଛୃଣୁଯାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଦ୍ଗତେନାଂତରାତ୍ମନା
ଏବଂ ଯିଏ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାକୁ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣନ୍ତି,
ଇଦଂ ରହସ୍ଯଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵରାହମୁଖନିର୍ଗତମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ବରାହଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ କପିଲାଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂ ନାମୈକଷଷ୍ଟ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'କପିଳା ଦାନର ମହିମା' ନାମକ ଏକଶଠିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ମହିଷୀଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପଵିନାଶଂ ଚ ଆଯୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍
ମହିଷୀ ଦାନ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନର ବିବରଣୀ: ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି, ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ, ଆୟୁ ଦେଉଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ପୁଣ୍ଯେ କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାମଯନେ ତଥା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କିମ୍ବା ଅୟନ ସମୟରେ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଯଦା ଵା ଜାଯତେ ଚିତ୍ତଂ ଵିତ୍ତଂ ଚ କୁରୁନନ୍ଦନ
କିମ୍ବା, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ଥାଏ, ସେତେବେଳେ କରିପାରିବା।
ସୁପଯୋଧରଶୋଭାଢ୍ଯା ସୁଶୃଂଗୀ ସୁଖୁରା ତଥା
ସେ ଗାଈ ଦୁଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନ୍ଦର ଶିଙ୍ଗ ଓ ମନୋହର ପୁଛ ଥିବା ହେଉଛି।
ସୁଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗତିଲକା ଘଂଟାଭରଣଭୂଷିତା
ତାଙ୍କର ଶିଙ୍ଗ ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ଘଣ୍ଟି ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଛି।
ପିଣ୍ଯାକପିଟିକୋପେତା ସହିରଣ୍ଯା ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ସେ ଗାଈକୁ ତିଳ ଓ ଗୁଡ଼ର ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ପୁରାଣପାଠକେ ତଦ୍ଵଜ୍ଜ୍ଯୋତିଃଶାସ୍ତ୍ରଵିଦେ ତଥା
ଏହି ଦାନ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଜ୍ୟୋତିଷ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦ୍ରଵ୍ଯୈରେଭିଃ ସମାଯୁକ୍ତାଂ ପୁଣ୍ଯେଽହ୍ନି ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ଯା ରାଜମହିଷୀ ଶୁଭା
ଏହି ଗାଈ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ରାଜମହିଷୀ ପରି ଶୁଭ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯେ ଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ 4.162.
ଯାହାର ସାହାଯ୍ୟରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।
(ଇତି ଦାନମଂତ୍ରଃ) ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଏହି ଦାନ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଗାଈଁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ମହିଷୀକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଗୃହଂ ନଯେତ୍
ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଙ୍ଗ କରି ନେବା ଉଚିତ।
ସଂପାଦିତା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ମେ ଭଵ ଦ୍ଵିଜ
ମୁଁ ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ଉପରେ ଖୁସି ହେଉ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତ୍ଵା ମହିଷୀଂ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵେ
ଏହିପରି ନିୟମରେ ମହିଷୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ,
ଯା ସା ଦଦାତି ମହିଷୀଂ ସା ରାଜମହିଷୀ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ମହିଷୀ ଦାନ କରେ, ସେ ରାଜମହିଷୀ ହେବେ।
ଯଜ୍ଞଯାଜୀ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହେବେ।
ତସ୍ମାନ୍ନରେଣ ଦାତଵ୍ଯା ମହିଷୀ ଵିଭଵେ ସତି
ତେଣୁ ଯଦି ସମ୍ପତ୍ତି ଥାଏ, ପୁରୁଷ ମହିଷୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶଧେନୁସମାଂ ରାଜନ୍ମହିଷୀଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ରାଜା, ନାରଦ କହିଛନ୍ତି, ଏକ ମହିଷୀ ଦଶଟି ଗାଈଁ ସମାନ।
ସଗରେଣ କକୁତ୍ସ୍ଥେନ ଧୁଂଧୁମାରେଣ ଗାଧିନା
ସଗର, କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଧୁଂଧୁମାର ଏବଂ ଗାଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,
ମହିଷୀ ଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ନରଃ 4.162.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ସଦା ମହିଷୀ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣନ୍ତି,
ଦୁଗ୍ଧାଧିକାଂ ହି ମହିଷୀଂ ଜଲମେଘଵର୍ଣାଂ ସପୁଷ୍ଟପଟ୍ଟକଵତୀଂ ଜଘନାଭିରାମାମ୍
ଯେଉଁ ମହିଷୀ ଦୁଧରେ ପୁରା, ଜଳଭରା ମେଘ ରଙ୍ଗର, ମଜବୁତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ନିତମ୍ଭ ଥିବା।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହିଷୀଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ମହିଷୀ ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧି' ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଥିବା ଏହି ଏକ ଶତ ବେଉଠି ଏବଂ ବାଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।