ନଵମୀ ପାଟଲା ଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀ ପୁଷ୍ପପିଙ୍ଗଲା
ନବମଟି ପାଟଳ ରଙ୍ଗର, ଦଶମଟି ଫୁଲର ଲାଲଟିଆ।
ସର୍ଵା ହ୍ଯେତା ମହାଭାଗାସ୍ତାରଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗାଈ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏଵମେତାସ୍ତୁ କପିଲାଃ ପାପଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏଭଳି, ଏହି କପିଳା ଗାଈମାନେ, ଓ ପୃଥିବୀ, ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ଶୃଂଗୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗାରଲୋଚନା
ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଜ୍ୱଳମାନ ଅଙ୍ଗାର ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା,
ତାମାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ସଦା ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯେତରୈଃ ସଦା
ସେଇ ଅଗ୍ନେୟ ଗାଈଟି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ପତିତଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚଂଡାଲସଦୃଶଃ ପୁମାନ୍
ଏହା ନ କଲେ, ଏକ ପୁରୁଷ ସଦା ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରାଂତେ ପରିହର୍ତଵ୍ଯା କପିଲା ଗୌର୍ଦ୍ଵିଜେତରୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ କପିଳା ଗାଈକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅସଂଭାଷ୍ଯାଶ୍ଚ ପତିତାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେ ପାପକର୍ମିଣଃ ଅମେଧ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜତେଽତସ୍ତାଂ ନୋପଜୀଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜେତରଃ
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅପବିତ୍ର କାମ କରନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଲୋକେ ସେଇ ଗାଈର ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତାସାଂ ଘୃତଂ ଚ କ୍ଷୀରଂ ଵା ନଵନୀତମଥାପି ଵା 4.161.
ସେମାନଙ୍କ ଗାଈର ଘିଅ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ମଖନ—
କପିଲାଜୀଵିନଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଗଚ୍ଛଂତି ରୌରଵମ୍
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ କପିଳା ଗାଈ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଵିମୁକ୍ତାଃ କାଲେନ ଜାଯଂତେ ଶ୍ଵାନଯୋନିଷୁ
ପରେ ସମୟ ହେଲେ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଆଉଥରେ କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଠାସ୍ଵେଵ ଚ ପାପିଷ୍ଠା ଦୁର୍ଗଂଧେଷୁ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଏବଂ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଥିବାରୁ ସଦା ମଳ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଯୋ ଦେଵି କୁର୍ଯାତ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—
ତଂ ଵିପ୍ରଂ ନାନୁଭାଷେତ ନ ଚାପ୍ଯେକାସନେ ଵିଶେତ୍
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକେ ସିଂହାସନରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ତେନ ସହ ଭାଷେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵେ ଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଦାନୈଃ କୋଟିସଂଖ୍ଯାତଵିସ୍ତରୈଃ
କୋଟି କୋଟି ଦାନ ଦେଲେ କଣ ଲାଭ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଲେ କଣ ଉପକାର?
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ସୁଵୃତ୍ତାଯାହିତାଗ୍ନଯେ
ଏକ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ, ଦରିଦ୍ର, ଭଲ ଆଚରଣ ଥିବା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—
ମାସେ ପ୍ରସଵିନୀଂ ଧେନୁଂ ଦାନାର୍ଥୀ ପ୍ରତିପାଲଯେତ୍
ଯିଏ ଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଏକ ମାସରେ ପ୍ରସବ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଗାଈକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଯମାନସ୍ଯ ଵତ୍ସସ୍ଯ ମୁଖଂ ଯୋନ୍ଯାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।। 4.161.
ଯେତେବେଳେ ବଛୁଆ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଯାଉଛି, ତାହାର ମୁହଁ ଗାଈର ଗର୍ଭଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଯାଏ।
ତାଵତ୍ସା ପୃଥିଵୀ ଜ୍ଞେଯା ଯାଵଦ୍ଗର୍ଭଂ ନ ମୁଂଚତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଈ ତାର ବଛୁଆକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ସମାନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।
ଧେନୋର୍ଯାଵଂତି ରୋମାଣି ସଵତ୍ସାଯା ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏ ମାଟି, ବଛୁଆ ସହିତ ଗାଈର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି—
ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବ୍ରହ୍ମେଶାଦିଭିରର୍ଚିତଃ
ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସୁଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗୀଂ ଯଃ କୃତ୍ଵା ଖୁରୈ ରୌପ୍ଯୈଃ ସମର୍ଚିତାମ୍
ଯିଏ ସୁନାର ସିଂଗ ଓ ଚାନ୍ଦିର ଖୁର ଥିବା ଗାଈକୁ ସଜାଇ ତିଆରି କରେ,
କପିଲାଯାସ୍ତଦା ପୁତ୍ରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ କରେ ନ୍ଯସେତ୍
ସେ ଗାଈର ଛୁଆକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ସୁଵର୍ଣୈସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ତ୍ରିଭିର୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମଥାପି ଵା
ସେ ଚାହେଁଲେ ଚାରିଟି, ତିନୋଟି, ଦୁଇଟି କିମ୍ବା ଏକଟି ସୁନା ଦେଇପାରିବେ,
ସ ସମୁଦ୍ରଵନୋପେତା ସଶୈଲଵନକାନନା
ସେଇ ଗାଈ ସମୁଦ୍ର, ଅଟବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥିଵୀଦାନତୁଲ୍ଯେନ ଦାନେନୈତେନ ଵୈ ନରଃ
ଏପରି ଦାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିବାର ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣୋ ଗୋଘ୍ନୋ ଭ୍ରୂଣହା ବ୍ରହ୍ମଘାତକଃ ତଦ୍ଦିନଂ ଚ ପଯୋଭୋଜୀ ସଂଯତଶ୍ଚାତିଵାହଯେତ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରେ, ଗାଈ ମାରେ, ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରେ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ—ସେ ଦିନ ମାତ୍ର ଦୁଧ ଖାଇବା ଓ ସଂଯମ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ଯାଥ ମଣ୍ଡଲଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ 4.161.
ତାପରେ ଗୋମୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଲିପି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯା ହୋମଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ପଂଚଵାରୁଣକଂ ତଥା
ଏହା ପରେ ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ହୋମ କରିବା ଓ ପଞ୍ଚ ବାରୁଣୀ ହବନ କରିବା ଉଚିତ।