ଯେନ ସ୍ନାନେନ ଚୈକେନ ଭଵମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେଇ ଏକଥର ସ୍ନାନରେ ମଣିଷ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଗୋସହସ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦେକାଂ ଵା କପିଲାଂ ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ହଜାରଟି ଗାଈ କିମ୍ବା ଏକଟି କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ,
ଯଶ୍ଚୈକାଂ କପିଲାଂ ହନ୍ଯାନ୍ନରୋ ରଜ୍ଜୁକରୋ ଯଦି
ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏକଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ମାରେ, ସେ ଦୋରି ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଗଵାଂ ସ୍ଥିତିଂ କଲ୍ପଯେତ ଘୃତଂ ଗଵ୍ଯଂ ନ ଦୂଷଯେତ୍
ସେ ଗାଈମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଗାଈର ଘିଅ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତୁଲ୍ଯଂ ଗୋଘୃତଦାନସ୍ଯ ଭଯରୋଗାଦିପାଲନମ୍
ଭୟ, ରୋଗ ଓ ଏହିପରି ସମସ୍ତରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଗାଈର ଘିଅ ଦାନ କରିବା ସମାନ।
ତୃଣାଦିଭକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଚ ଗଵାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରାଦିକମ୍
ଗାଈମାନେ ତୃଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଜମି ଓ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଦଶେହ କପିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍ଵଯମେଵ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏହି ଦଶଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯକନ୍ଯାଭିରର୍ଚିତଃ
ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଥାନ୍ତି।
ସୁଵର୍ଣକପିଲା ପୂର୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯା ଗୌରପିଙ୍ଗଲା 4.161.
ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କପିଳା, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଧଳା ଓ ଲାଲଟିଆ।
ପଂଚମୀ ଜୁହୁଵର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ତୁ ଘୃତପିଙ୍ଗଲା
ପଞ୍ଚମଟି ଘିଅ ରଙ୍ଗର, ଷଷ୍ଠଟି ଘିଅ ପରି ଲାଲଟିଆ।
ନଵମୀ ପାଟଲା ଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀ ପୁଷ୍ପପିଙ୍ଗଲା
ନବମଟି ପାଟଳ ରଙ୍ଗର, ଦଶମଟି ଫୁଲର ଲାଲଟିଆ।
ସର୍ଵା ହ୍ଯେତା ମହାଭାଗାସ୍ତାରଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗାଈ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏଵମେତାସ୍ତୁ କପିଲାଃ ପାପଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏଭଳି, ଏହି କପିଳା ଗାଈମାନେ, ଓ ପୃଥିବୀ, ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ଶୃଂଗୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗାରଲୋଚନା
ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଜ୍ୱଳମାନ ଅଙ୍ଗାର ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା,
ତାମାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ସଦା ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯେତରୈଃ ସଦା
ସେଇ ଅଗ୍ନେୟ ଗାଈଟି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ପତିତଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚଂଡାଲସଦୃଶଃ ପୁମାନ୍
ଏହା ନ କଲେ, ଏକ ପୁରୁଷ ସଦା ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରାଂତେ ପରିହର୍ତଵ୍ଯା କପିଲା ଗୌର୍ଦ୍ଵିଜେତରୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ କପିଳା ଗାଈକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅସଂଭାଷ୍ଯାଶ୍ଚ ପତିତାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେ ପାପକର୍ମିଣଃ ଅମେଧ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜତେଽତସ୍ତାଂ ନୋପଜୀଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜେତରଃ
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅପବିତ୍ର କାମ କରନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଲୋକେ ସେଇ ଗାଈର ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତାସାଂ ଘୃତଂ ଚ କ୍ଷୀରଂ ଵା ନଵନୀତମଥାପି ଵା 4.161.
ସେମାନଙ୍କ ଗାଈର ଘିଅ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ମଖନ—
କପିଲାଜୀଵିନଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଗଚ୍ଛଂତି ରୌରଵମ୍
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ କପିଳା ଗାଈ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଵିମୁକ୍ତାଃ କାଲେନ ଜାଯଂତେ ଶ୍ଵାନଯୋନିଷୁ
ପରେ ସମୟ ହେଲେ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଆଉଥରେ କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଠାସ୍ଵେଵ ଚ ପାପିଷ୍ଠା ଦୁର୍ଗଂଧେଷୁ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଏବଂ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଥିବାରୁ ସଦା ମଳ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରହନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଯୋ ଦେଵି କୁର୍ଯାତ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—
ତଂ ଵିପ୍ରଂ ନାନୁଭାଷେତ ନ ଚାପ୍ଯେକାସନେ ଵିଶେତ୍
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକେ ସିଂହାସନରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ତେନ ସହ ଭାଷେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ଭଵେ ଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
କିମନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଦାନୈଃ କୋଟିସଂଖ୍ଯାତଵିସ୍ତରୈଃ
କୋଟି କୋଟି ଦାନ ଦେଲେ କଣ ଲାଭ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଲେ କଣ ଉପକାର?
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ସୁଵୃତ୍ତାଯାହିତାଗ୍ନଯେ
ଏକ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ, ଦରିଦ୍ର, ଭଲ ଆଚରଣ ଥିବା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—
ମାସେ ପ୍ରସଵିନୀଂ ଧେନୁଂ ଦାନାର୍ଥୀ ପ୍ରତିପାଲଯେତ୍
ଯିଏ ଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଏକ ମାସରେ ପ୍ରସବ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ଗାଈକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଯମାନସ୍ଯ ଵତ୍ସସ୍ଯ ମୁଖଂ ଯୋନ୍ଯାଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ।। 4.161.
ଯେତେବେଳେ ବଛୁଆ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଯାଉଛି, ତାହାର ମୁହଁ ଗାଈର ଗର୍ଭଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଯାଏ।
ତାଵତ୍ସା ପୃଥିଵୀ ଜ୍ଞେଯା ଯାଵଦ୍ଗର୍ଭଂ ନ ମୁଂଚତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଈ ତାର ବଛୁଆକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ସମାନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।