ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗୁହ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁପ୍ତ ପୂଜାସ୍ଥଳ ଅଛି—
ହୋତଵ୍ଯାନ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥାନ୍ତି—
ଯଜଂତେ ଯେଽଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ଅନ୍ନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ସଦା
ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି—
ତେଷାଂ ତ୍ଵାଦିତ୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିମାନୈର୍ଜାଯତେ ଗତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭରିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଦ୍ୱାରା ମହାନ ଗତି ମିଳେ।
କପିଲାଯାଃ ଶିରୋ ଗ୍ରୀଵାଂ ସର୍ଵ ତୀର୍ଥାନି ଭାମିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କପିଳା ଗାଈର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବିଦ୍ୟମାନ।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କପିଲା ଗଲମସ୍ତକାତ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସକାଳେ ଉଠି କପିଳା ଗାଈର ଗଳ ଓ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ପର୍ଶ କରେ—
ସ ତେନ ପୁଣ୍ଯେନୋପେତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଗତକିଲ୍ଵିଷଃ
ସେଇ ଲୋକ ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ଭାଗୀ ହେଲେ, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାନ୍ତି।
କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତାସାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସକାଳେ ଉଠି, ସେମାନଙ୍କର ପରିକ୍ରମା କରେ,
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ଚୈକାଯାଂ କୃତାଯାଂ ଚ ଵସୁନ୍ଧରେ 4.161.
ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଏକଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ ମଧ୍ୟ,
କପିଲାଯାସ୍ତୁ ମୂତ୍ରେଣ ସ୍ନାଯାଦ୍ଵୈ ଯଃ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ
ଯେ କୌଣସି ଶୁଚି ନିୟମ ରଖି, କପିଳା ଗାଈର ମୁତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଯେନ ସ୍ନାନେନ ଚୈକେନ ଭଵମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେଇ ଏକଥର ସ୍ନାନରେ ମଣିଷ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଗୋସହସ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦେକାଂ ଵା କପିଲାଂ ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ହଜାରଟି ଗାଈ କିମ୍ବା ଏକଟି କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ,
ଯଶ୍ଚୈକାଂ କପିଲାଂ ହନ୍ଯାନ୍ନରୋ ରଜ୍ଜୁକରୋ ଯଦି
ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏକଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ମାରେ, ସେ ଦୋରି ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଗଵାଂ ସ୍ଥିତିଂ କଲ୍ପଯେତ ଘୃତଂ ଗଵ୍ଯଂ ନ ଦୂଷଯେତ୍
ସେ ଗାଈମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଗାଈର ଘିଅ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତୁଲ୍ଯଂ ଗୋଘୃତଦାନସ୍ଯ ଭଯରୋଗାଦିପାଲନମ୍
ଭୟ, ରୋଗ ଓ ଏହିପରି ସମସ୍ତରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଗାଈର ଘିଅ ଦାନ କରିବା ସମାନ।
ତୃଣାଦିଭକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଚ ଗଵାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରାଦିକମ୍
ଗାଈମାନେ ତୃଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଜମି ଓ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଦଶେହ କପିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍ଵଯମେଵ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏହି ଦଶଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯକନ୍ଯାଭିରର୍ଚିତଃ
ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଥାନ୍ତି।
ସୁଵର୍ଣକପିଲା ପୂର୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯା ଗୌରପିଙ୍ଗଲା 4.161.
ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କପିଳା, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଧଳା ଓ ଲାଲଟିଆ।
ପଂଚମୀ ଜୁହୁଵର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ତୁ ଘୃତପିଙ୍ଗଲା
ପଞ୍ଚମଟି ଘିଅ ରଙ୍ଗର, ଷଷ୍ଠଟି ଘିଅ ପରି ଲାଲଟିଆ।
ନଵମୀ ପାଟଲା ଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀ ପୁଷ୍ପପିଙ୍ଗଲା
ନବମଟି ପାଟଳ ରଙ୍ଗର, ଦଶମଟି ଫୁଲର ଲାଲଟିଆ।
ସର୍ଵା ହ୍ଯେତା ମହାଭାଗାସ୍ତାରଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗାଈ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏଵମେତାସ୍ତୁ କପିଲାଃ ପାପଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଵସୁନ୍ଧରେ
ଏଭଳି, ଏହି କପିଳା ଗାଈମାନେ, ଓ ପୃଥିବୀ, ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲୈଃ ଶୃଂଗୈଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଂଗାରଲୋଚନା
ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଜ୍ୱଳମାନ ଅଙ୍ଗାର ପରି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା,
ତାମାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ସଦା ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯେତରୈଃ ସଦା
ସେଇ ଅଗ୍ନେୟ ଗାଈଟି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ପତିତଶ୍ଚ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚଂଡାଲସଦୃଶଃ ପୁମାନ୍
ଏହା ନ କଲେ, ଏକ ପୁରୁଷ ସଦା ଚଣ୍ଡାଳ ସମାନ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଦ୍ଵାରାଂତେ ପରିହର୍ତଵ୍ଯା କପିଲା ଗୌର୍ଦ୍ଵିଜେତରୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ କପିଳା ଗାଈକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅସଂଭାଷ୍ଯାଶ୍ଚ ପତିତାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତେ ପାପକର୍ମିଣଃ ଅମେଧ୍ଯଂ ଭୁଞ୍ଜତେଽତସ୍ତାଂ ନୋପଜୀଵେଦ୍ଦ୍ଵିଜେତରଃ
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅପବିତ୍ର କାମ କରନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ଲୋକେ ସେଇ ଗାଈର ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତାସାଂ ଘୃତଂ ଚ କ୍ଷୀରଂ ଵା ନଵନୀତମଥାପି ଵା 4.161.
ସେମାନଙ୍କ ଗାଈର ଘିଅ, ଦୁଧ କିମ୍ବା ମଖନ—
କପିଲାଜୀଵିନଃ ଶୂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଗଚ୍ଛଂତି ରୌରଵମ୍
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ କପିଳା ଗାଈ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।