କଥିତଂ କପିଲାଦାନଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମତେ
ମୁଁ କପିଳା ଦାନ ବିଷୟରେ କହିଛି; ଏହାକୁ ଏବେ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଵିଧାନଂ ଯଦ୍ଵରାହେଣ ଧରଣ୍ଯୈ କଥିତଂ ପୁରା
ପୂର୍ବରୁ ବରାହ ଦେବ ଧରଣୀଙ୍କୁ ଯେଉଁ ବିଧି କହିଥିଲେ, ସେହି ବିଧିକୁ ଏବେ ମୁଁ ଏହାର ନୂତନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ସହିତ କହିବି।
ତଦହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନଵପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଚ ଯତ୍ ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ ଯତ୍ତ୍ଵଯା କପିଲା ନାମ ପୂର୍ଵମୁତ୍ପାଵିତା ପ୍ରଭୋ
ଧରଣୀ କହିଲେ: ନାଥ, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କପିଳା ଗାଈ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—
ହୋମଧେନୁଃ ସଦା ପୁଣ୍ଯା ଧେନୁର୍ଯଜ୍ଞାଵତାରଭୂଃ
ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ଗାଈ ସଦା ପବିତ୍ର; ଗାଈ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଆଧାର।
କୀଦୃଶାଯ ଚ ଵିପ୍ରାଯ ଦାତଵ୍ଯା ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣା
ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଗାଈ କେଉଁ ପ୍ରକାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ?
ତାସାଂ ପ୍ରଯତ୍ନାଦ୍ଦାନେନ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ମାଧଵ
ଏପରି ଗାଈ ଯଥାଯଥ ଉଦ୍ୟମରେ ଦାନ କଲେ, ମାଧବ, କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ?
କୃତ୍ଵା ଯତ୍ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କପିଲା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାର୍ଥଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ଚ ଵରାନନେ
କପିଳା ଗାଈ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ପଵିତ୍ରାଣାଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ମଂଗଲମ୍ 4.161.
ଏହା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ।
ତପସସ୍ତପ ଏଵାଗ୍ର୍ଯଂ ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତଂ
ଏହା ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗୁହ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଗୁପ୍ତ ପୂଜାସ୍ଥଳ ଅଛି—
ହୋତଵ୍ଯାନ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥାନ୍ତି—
ଯଜଂତେ ଯେଽଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ଅନ୍ନୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ସଦା
ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି—
ତେଷାଂ ତ୍ଵାଦିତ୍ଯଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିମାନୈର୍ଜାଯତେ ଗତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭରିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଦ୍ୱାରା ମହାନ ଗତି ମିଳେ।
କପିଲାଯାଃ ଶିରୋ ଗ୍ରୀଵାଂ ସର୍ଵ ତୀର୍ଥାନି ଭାମିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, କପିଳା ଗାଈର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବିଦ୍ୟମାନ।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କପିଲା ଗଲମସ୍ତକାତ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସକାଳେ ଉଠି କପିଳା ଗାଈର ଗଳ ଓ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ପର୍ଶ କରେ—
ସ ତେନ ପୁଣ୍ଯେନୋପେତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଗତକିଲ୍ଵିଷଃ
ସେଇ ଲୋକ ଏହି ପୁଣ୍ୟରେ ଭାଗୀ ହେଲେ, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାନ୍ତି।
କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତାସାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ସକାଳେ ଉଠି, ସେମାନଙ୍କର ପରିକ୍ରମା କରେ,
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଯାଂ ଚୈକାଯାଂ କୃତାଯାଂ ଚ ଵସୁନ୍ଧରେ 4.161.
ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଏକଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ ମଧ୍ୟ,
କପିଲାଯାସ୍ତୁ ମୂତ୍ରେଣ ସ୍ନାଯାଦ୍ଵୈ ଯଃ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ
ଯେ କୌଣସି ଶୁଚି ନିୟମ ରଖି, କପିଳା ଗାଈର ମୁତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରେ,
ଯେନ ସ୍ନାନେନ ଚୈକେନ ଭଵମୁକ୍ତୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେଇ ଏକଥର ସ୍ନାନରେ ମଣିଷ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଗୋସହସ୍ରଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦେକାଂ ଵା କପିଲାଂ ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ହଜାରଟି ଗାଈ କିମ୍ବା ଏକଟି କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ,
ଯଶ୍ଚୈକାଂ କପିଲାଂ ହନ୍ଯାନ୍ନରୋ ରଜ୍ଜୁକରୋ ଯଦି
ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏକଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ମାରେ, ସେ ଦୋରି ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଗଵାଂ ସ୍ଥିତିଂ କଲ୍ପଯେତ ଘୃତଂ ଗଵ୍ଯଂ ନ ଦୂଷଯେତ୍
ସେ ଗାଈମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଗାଈର ଘିଅ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତୁଲ୍ଯଂ ଗୋଘୃତଦାନସ୍ଯ ଭଯରୋଗାଦିପାଲନମ୍
ଭୟ, ରୋଗ ଓ ଏହିପରି ସମସ୍ତରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ଗାଈର ଘିଅ ଦାନ କରିବା ସମାନ।
ତୃଣାଦିଭକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଚ ଗଵାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧରାଦିକମ୍
ଗାଈମାନେ ତୃଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ, ଜମି ଓ ଏହିପରି ଦେବା ଉଚିତ।
ଦଶେହ କପିଲାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସ୍ଵଯମେଵ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ଏହି ଦଶଟି କପିଳା ଗାଈକୁ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।
ଵିମାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯକନ୍ଯାଭିରର୍ଚିତଃ
ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଥାନ୍ତି।
ସୁଵର୍ଣକପିଲା ପୂର୍ଵା ଦ୍ଵିତୀଯା ଗୌରପିଙ୍ଗଲା 4.161.
ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ କପିଳା, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଧଳା ଓ ଲାଲଟିଆ।
ପଂଚମୀ ଜୁହୁଵର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ଷଷ୍ଠୀ ତୁ ଘୃତପିଙ୍ଗଲା
ପଞ୍ଚମଟି ଘିଅ ରଙ୍ଗର, ଷଷ୍ଠଟି ଘିଅ ପରି ଲାଲଟିଆ।