ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗୀଂ ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ ମୁକ୍ତାଲାଙ୍ଗୂଲଭୂଷିତାମ୍ ପ୍ରସୂଯମାନାଂ ଗାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସୁନା ଶିଙ୍ଗ, ଚାଁଦି ଖୁର ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପୁଛ ଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ।
ଯାଵଂତି ଧେନୁରୋମାଣି ଵତ୍ସସ୍ଯାପି ନରାଧିପ
ହେ ନରପତି, ଗାଈ ଓ ତାଙ୍କ ଝିଅର ଶରୀରରେ ଯେତେଟି ଲୋମ ଅଛି—
ପିତୄନ୍ପିତାମହାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହାନ୍ 4.158.
—ସେତେଟି ପୂର୍ବଜ, ବାପା, ଦାଦା ଓ ପ୍ରଦାଦାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି।
ଘୃତକ୍ଷୀରଵହା ନଦ୍ଯୋ ଦଧିପାଯସକର୍ଦମାଃ
ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ବହୁଥିବା ନଦୀ, ଦହି, ଦୁଧ ଓ କାଦାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ—
ଯୋ ଦଦାତି ସୁଵର୍ଣେନ ବହୁନା ସହ ଭାଵିନୀମ୍
ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ସୁନା ସହିତ ଫଳଦାୟିନୀ ଗାଈ ଦାନ କରାଯାଏ—
ନ ଦେଯା ଦୁର୍ବଲା ରାଜନ୍ଧେନୁର୍ନୈଵାଲ୍ପଦକ୍ଷିଣା
ହେ ରାଜା, ଦୁର୍ବଳ ଗାଈ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ତ ଚଂଦ୍ରସମାନଵକ୍ତ୍ରାଃ ପ୍ରତପ୍ତଜାଂବୂନଦତୁଲ୍ଯଵର୍ଣାଃ
ଏବଂ ଯେଉଁ ମହିଳାମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଏବଂ ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ପକା ସୁନା ପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ—
ଗୋସହସ୍ରପ୍ରଦାନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ କଥଂ ଦେଯଂ ଚ ତଦ୍ଭଵେତ୍
ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନର ବିଧି: କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍, କିପରି ଦେବା ଉଚିତ୍?
ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଜତା ଲୋକାନ୍ଵୃତ୍ତିହେତୋଃ ପ୍ରଜେଶ୍ଵର
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜୀବିକା ପାଇଁ ତିଆରି କଲେ—
ଯାସାଂ ମୂତ୍ରପୁରୀଷେଣ ଦେଵତାଯତନାନ୍ଯପି
ଯାହାଙ୍କର ମୁତ୍ର ଓ ମଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ—
ମୂଲଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କାମ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵଦେଵମଯାଃ ଶୁଭାଃ
ସେମାନେ କାମ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ମୂଳ, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶଧାରୀ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚୈଵ ଗାଵଶ୍ଚ କୁଲମେକଂ ଦ୍ଵିଧା କୃତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ, ଏହି ଦୁଇଟି ଏକ ପରିବାର, କେବଳ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ।
ଯାସାଂ ପୁତ୍ରୈର୍ଧୃତା ଲୋକା ଧାରିତାଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ଯାହାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଧାରିତ।
ଏକାଽପି ଗୌର୍ଗୁଣୋପେତା କୃତ୍ସ୍ନଂ ତାରଯତେ କୁଲମ୍
ଗୁଣବତୀ ଏକ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ସୁଵତ୍ସା ସୁଦୁହା ଚୈଵ ପାପରୋଗଵିଵର୍ଜିତା
ସେ ଏକ ଭଲ ବଛା ଅଟେ, ଭଳି ଦୁଧ ଦେଉଛି ଏବଂ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ ନାହିଁ।
କିଂ ପୁନର୍ଦଶ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛତଂ ଵା ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ଯଦି କେହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦଶଟି କିମ୍ବା ଶତଟି ଗାଈ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ କଣ କହିବା?
ଗୋସହସ୍ରଂ ପୁରା ଦତ୍ତଂ ନହୁଷେଣ ମହୀଭୃତା 4.159.
ପୂର୍ବେ ନହୁଷ ନାମକ ରାଜା ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଗଂଗାତୀରେ ମହଦ୍ଦତ୍ତମଦିତ୍ଯା ପୁତ୍ରକାମ୍ଯଯା
ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଅ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ପିତୃଭିର୍ଗୀତା ଗାଥାସ୍ତାଃ ଶୃଣୁ ଭୂପତେ
ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ଗାଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ରାଜା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ।
ଯଦି କଶ୍ଚିତ୍କୁଲେଽସ୍ମାକଂ ଗୋସହସ୍ରଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
ଯଦି ଆମ ପରିବାରରେ କେହି ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥାଏ,
ଦୁହିତା ଵା କୁଲେ କାଚିଦ୍ଗୋସହସ୍ରପ୍ରଦାଯିନୀ
କିମ୍ବା ଆମ ପରିବାରର କୌଣସି ଝିଅ ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନ କରିଥାଏ,
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଜ୍ଞଂ ଵୈ ସର୍ଵକାମିକମ୍
ଏହା ପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ କହିବି।
ତୀର୍ଥେ ଗୋଷ୍ଠେ ଗୃହେ ଵାପି ମଂଡପଂ କାରଯେଚ୍ଛୁଭମ୍
ତୀର୍ଥ, ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଘରେ ଏକ ଶୁଭ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ କାରଯେଦ୍ଵେଦିଂ ଚତୁର୍ହସ୍ତାମନୂପମାମ୍
ସେଠାରେ ଚାରି ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଭଲ ଆକାରର ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵୋତ୍ତରେଽଥଦିଗ୍ଭାଗେ ଗ୍ରହଵେଦିଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍
ବେଦିର ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗ୍ରହ ବେଦି ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯାଃ ପ୍ରଥମମେଵ ହି
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଚତ୍ଵାରୋ ଵା ମହାରାଜ ଉପାଧ୍ଯାଯଶ୍ଚ ପଂଚମଃ 4.159.
କିମ୍ବା ଚାରିଜଣ, ମହାରାଜ, ପଞ୍ଚମଜଣ ଉପାଧ୍ୟାୟ ହେବେ।
ଶୋଭିତାଶ୍ଛତ୍ରସଂପନ୍ନାସ୍ତାମ୍ରପାତ୍ରଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତାଃ
ସେମାନେ ଛତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଦୁଇଟି ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ସହିତ ସୁସଜ୍ଜିତ।
ଵେଦ୍ଯାଃ ପୂର୍ଵୋତ୍ତରେ ଭାଗେ ଶିଵକୁଂଡଂ ନିଯୋଜଯେତ୍
ବେଦିର ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଶିବ କୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ଯଂ କୁରୁକୁଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତୋ ହୋମଂ ସମାରଭେତ୍
ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାପରେ ହୋମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।