ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ମଂତ୍ରାଂ ତେ ଵିପ୍ରାଯ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ମହୀ ତେନ କୃତା ଭଵତି ଭାରତ 4.155.
ଏହିପରି କରିଲେ, ହେ ଭାରତ, ପୃଥିବୀର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵେ ରସାଃ ସର୍ଵମନ୍ନଂ ସର୍ଵଂ ଚ ସଚରାଚରମ୍
ସମସ୍ତ ରସ, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ
ଭଵତି ଦତ୍ତ୍ଵା ନୃଣାଂ ତୁ ରସଧେନୁଂ ନ ସଂଶଯଃ
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ରସଧେନୁ ଦାନ କଲେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପର୍ଣୌର୍ଣକଂବଲଗଲାଂ ଲଵଣାଢକେନ କୃତ୍ଵା ଫଲସ୍ତନଵତୀମପି ଲାଵଣାଖ୍ଯାମ୍
ପତ୍ର, ଉନ, କମ୍ବଳ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଏକ ମାପ ଲୁଣ ସହିତ, ଏହିପରି ଫଳ ଆକୃତିର ଥନ ଥିବା ଲୁଣ ନାମକ ଗାଈ ତିଆରି କରି,
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଲଵଣଧେନୁଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଂଚପଂଚାଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଲୁଣଧେନୁ ଦାନ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି ଏହି ଏକଶଉଁଚାଳିଶି ଅଧ୍ୟାୟ।
ସୁଵର୍ଣଧେନୁଦାନଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧେନୁ ଦାନ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା—ଏହା ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଗୋଘ୍ନୋ ଭୀରୁର୍ଭଗ୍ନଵ୍ରତୋଽପି ଵା
ଯେଉଁଠି ମଦ୍ୟପାନ କରିଥାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥାଏ, ଗାଈ ହତ୍ୟା କରିଥାଏ, ଭୟଭୀତ କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିଥାଏ,
ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଦତ୍ତ୍ଵା କାଞ୍ଚନଧେନୁକାମ୍
ସେମାନେ କଞ୍ଚନ ଧେନୁ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଅର୍ଦ୍ଧେନ ଵା ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵା ନୃପସତ୍ତମ
କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବ୍ରତ କରିପାରିବେ।
ଵିଭକ୍ତାଙ୍ଗୀଂ ସୁଜଘନାଂ ସୁମନୋହରକର୍ଣିକାମ୍
ଭଲଭାବରେ ଭାଗ କରାଯାଇଥିବା ଅଂଗ, ଶୋଭାବନ୍ତି ନିତମ୍ଭ ଓ ଅତି ଆକର୍ଷକ କାନ ଥିବା ଗାଈ
ଚତୁର୍ଥେନ ତୁ ଭାଗେନ ଵତ୍ସଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍
ତାହାର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବଛା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରଶୃଂଗୀଂ ତଥା କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈଡୂର୍ଯମଯକଂବଲାମ୍
ତାହାର ତାମ୍ର ଶିଙ୍ଗ ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନର କମ୍ବଳ ଦେଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କୃଷ୍ଣାଜିନେ ଗୁଡପ୍ରସ୍ଥଂ ତତ୍ରସ୍ଥାଂ କାରଯେଚ୍ଛୁଭାମ୍
କଳା କୃଷ୍ଣା ଚର୍ମ ଉପରେ ଗୁଡ଼ର ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ରଖି, ଶୁଭ ଭାବରେ ତାହାକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ତଥାଷ୍ଟାଦଶ ଧାନ୍ଯାତପତ୍ରୋପାନଦ୍ଯୁଗାନ୍ଵିତାମ୍
ଏହିପରି ଅଠାରୋଟି ଧାନ୍ୟ, ଏକ ଛତା ଓ ଏକ ଜୋଡ଼ି ଚପ୍ପଳ ସହିତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଦୀପକାନ୍ନାଦିଲଵଣଶର୍କରାଧାନ୍ଯକାନ୍ଵିତାମ୍ 4.156.
ଦୀପ, ଖାଦ୍ୟ, ଲୁଣ, ଚିନି ଓ ଧାନ୍ୟ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଧେନୁଂ ସର୍ଵାଙ୍ଗସଂଯୁତାମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସହିତ ଧେନୁକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି,
ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦେଵଗଣମନ୍ଦିରଭୂଷଣାସି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରତ୍ରିପଥଗୋଦଧିପର୍ଵତାନାମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମନ୍ଦିରର ଶୋଭା, ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ତିନି ନଦୀ, ଗାଈ ଓ ପାହାଡ଼ର ନାଥ।
ଲୋକେ ଯଥେପ୍ସିତଫଲାର୍ଥଵିଧାଯିନୀ ତ୍ଵାମାସାଦ୍ଯ କୋ ହି ଭଯଭାଗ୍ଭଵତୀହ ମର୍ତ୍ଯଃ
ଏହି ଜଗତରେ ତୁମେ ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଉଛ, ତୁମକୁ ପାଇଲେ କେଉଁ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଭୟରେ ପଡ଼େ?
ଏଵମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତାଂ ଧେନୁଂ ଵିପ୍ରାଯ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
ଏଭଳି ଧେନୁକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦାନକାଲେ ତୁ ଯେ ଦେଵାସ୍ତୀର୍ଥାନି ମନଵସ୍ତଥା
ଦାନ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳମାନେ ଏବଂ ମନୁମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥାନ୍ତି।
ନେତ୍ରଯୋଃ ସୂର୍ଯଶଶିନୌ ଜିହ୍ଵାଯାଂ ତୁ ସରସ୍ଵତୀ
ନୟନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଛନ୍ତି; ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ ବସିଛନ୍ତି।
ଶୃଂଗାଗ୍ରଗୌ ସଦା ଚାସ୍ଯା ଦେଵୌ ରୁଦ୍ରପିତାମହୌ କୁକ୍ଷୌ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଯୋନୌ ତ୍ରିପଥଗାମିନୀ
ଶିଙ୍ଗର ଟିପରେ ସଦା ରୁଦ୍ର ଓ ପିତାମହ ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି। ପେଟରେ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଗର୍ଭରେ ତିନିପଥ ଯାଉଥିବା ନଦୀ ଅଛି।
ଋଷଯୋ ରୋମକୂପେଷୁ ଅପାନେ ଵସୁଧା ସ୍ଥିତା
କେଶର ଛିଦ୍ରରେ ଋଷିମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ନିମ୍ନଭାଗରେ ମାଟି ଅଛି।
ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷାସ୍ତୁ ପାଦେଷୁ ପରିସଂସ୍ଥିତାଃ
ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଦରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ପୃଷ୍ଠଭାଗେ ସ୍ଥିତୋ ମେରୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵଶରୀରଗଃ 4.156.
ପିଠିରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ବିଷ୍ଣୁ ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।
କାଞ୍ଚନେନ କୃତା ଧେନୁଃ ସର୍ଵଦେଵମଯୀ ସ୍ମୃତା
ସୁନାରେ ତିଆରି ଗାଈକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ମନାଯାଏ।
କର୍ମଭୂମୌ ହି ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଦାନମେତତ୍ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
କର୍ମଭୂମିରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ପାଵନଂ ତାରଣଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିଦଂ ଶାଂତିଦଂ ତଥା
ଏହା ପବିତ୍ର କରେ, ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି, କୀର୍ତ୍ତି ଦେଉଛି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦେଉଛି।
ନାରୀ ଵା ପୂଜ୍ଯତେ ଦେଵୈର୍ଵିମାନଵରମାସ୍ଥିତା
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।