ନୋପଭୋଗୈଃ କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ନ ପ୍ରଦାନୈଃ ସମୃଦ୍ଧଯଃ
ଭୋଗ କରିଲେ ଧନ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି କମେ ନାହିଁ।
ଅଦୃଷ୍ଟପରତତ୍ତ୍ଵୋପି ପାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିସୃଜେଦ୍ଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦାନାନି ବହୁରୂପାଣି କଥଯାମି ତଵାନଘ
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
କିଞ୍ଚିଦ୍ଵ୍ରତଂ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ ପୂଜ୍ଯତେ ଚ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଯେ କୌଣସି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଯାନି ଦାନାନି ଦେଯାନି ତାନ୍ଯାଚକ୍ଷ୍ଯ ଯଦୂତ୍ତମ
ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ମୁଁ ଏହା ତୁମକୁ ବୁଝେଇଦେବି।
ଯେନ ଚୈଵ ଵିଧାନେନ ଦାନଂ ପୁଣ୍ଯସୁଖାଵହମ୍
କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ଦାନ ଦେଲେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସୁଖ ମିଳେ, ମୁଁ ତାହା ମଧ୍ୟ କହିବି।
ଆସପ୍ତମଂ ପୁନଂତ୍ଯେତେ ଦୋହଵାହନଵେଦନୈଃ
ଦାନ, ଯାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଆସେ।
ଗୋଦାନମାଦୌ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷକ୍ରମଯୋଗତଃ
ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଗୋଦାନ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମ ଓ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ କହିବି।
ଦେଯାଃ କିଂଲକ୍ଷଣା ଗାଵଃ କାଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.151.
ହେ ରାଜନ୍, କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ କେଉଁ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତା ସଵତ୍ସା ଚ ପ୍ରଦେଯା ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ଗୌଃ
ଯେ ଗାଈ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଏବଂ ବଛା ସହିତ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵୃଦ୍ଧା ସରୋଗା ହୀନାଂଗୀ ଵଂଧ୍ଯା ଦୁଷ୍ଟା ମୃତପ୍ରଜା
ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଅଙ୍ଗହୀନ, ବନ୍ଧ୍ୟା, ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଯାହାର ବଛା ମରିଯାଇଛି—
ସା ଦତ୍ତୈଵ ହରେତ୍ପାପଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯାହିତାଗ୍ନଯେ
ଏମିତି ଗାଈ ଦିଆଯିବା ସଥିରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେ ପାପ ହରେ।
ଅକୁଲୀନାଯ ମୂର୍ଖାଯ ଲୁବ୍ଧାଯ ପିଶୁନାଯ ଚ
କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶର, ମୂର୍ଖ, ଲୋଭୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଅ ନାହିଁ।
ଘୃତକ୍ଷୀରାଭିଷେକଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ଘୀ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ପରେ,
ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁଷ୍ପାଦିଭିରନୁକ୍ରମାତ୍
ଯଥାନୀତି ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଵତ୍ସାଂ ଵସ୍ତ୍ରସଂଵୀତାଂ ସିତଯଜ୍ଞୋପଵୀତିନୀମ୍
ବଛା ସହିତ ଥିବା, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ଧଳା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ଗାଈ,
ଶକ୍ତିତୋ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵଂ ସଦା ସୁକର୍ଣେ ଵା ଦାସୀଂ ଶିରସି ଦାପଯେତ୍
ସୁନ୍ଦର କାନ ଥିବା ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଜନାନୀ ଦାସୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦିଅ।
ଗାଵୋ ମେ ହୃଦଯେ ସଂତୁ ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଵସାମ୍ଯହମ୍ 4.151.
ଗାଈମାନେ ମୋ ହୃଦୟରେ ବସୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସେ।
ଇମାଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଧେନୁର୍ଦତ୍ତା ମଯା ତଵ
ଏହି ଗାଈଟି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଇଛି, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅନୁଵ୍ରଜେଚ୍ଚ ଗଚ୍ଛଂତଂ ପଦାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ନରାଧିପ
ଯଦି କେହି ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଉଥିବାବେଳେ ଆଠଟି ପଦକ୍ରମ ଅନୁସରଣ କରେ, ହେ ନରେଶ,
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ସପ୍ତ ଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୋଚଯତ୍ଯଵନୀପତେ
ସେ ସାତଟି ଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ହେ ଭୂମିପତି।
ଫଲମାପ୍ନୋତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦକ୍ଷାଯୈଵଂ ଜଗୌ ହରିଃ
ଏହି ହେଉଛି ଫଳ, ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ଯେପରିକି ହରି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ଭଵତ୍ଯସୌ ପାପହରା ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ଅଛନ୍ତି, ସେଯାଏଁ ପାପ ନାଶକ ହୁଏ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମନୁତାପୋପବୃଂହିତମ୍
ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଛି, ଅନୁତାପ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯୈଃ ଶୂଦ୍ରୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ମାନଵୈଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ,
ଗୋଭ୍ଯୋଧିକଂ ଜଗତି ନାପରମସ୍ତିକିଞ୍ଚିଦ୍ଦାନଂ ପଵିତ୍ରମିତି ଶାସ୍ତ୍ରଵିଦୋ ଵଦଂତି
ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି: ଏହି ଜଗତରେ ଗୋଦାନ ଠାରୁ ପବିତ୍ର ଦାନ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଧେନୁଦାନଵ୍ରତ ଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମୈକପଂଚାଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗୋଦାନ ବ୍ରତ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକଶତି ପଞ୍ଚାଶି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଧେନୁଦାନଵ୍ରତଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଵିଶେଷଵିଧିନା ଯାଶ୍ଚ ଦେଯାଃ କାମାନଭୀପ୍ସୁଭିଃ
ଏବେ ଗୋଦାନ ବ୍ରତ ବିଧି ବିଷୟରେ କହିବି: ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଗୋ ଦେବେ।