ଭୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦାନମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
ନହି ଦାନାତ୍ପରତରମନ୍ଯଦସ୍ତୀତି ମେ ମତିଃ
ମୋ ମତରେ, ଦାନଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ।
ଅନୀତଂ ଯାତି ଚାଧ୍ଵାନଂ ଧନଂ ଵିପ୍ରକରାର୍ପିତମ୍
ଯେ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଆଗାମୀ ଜୀବନରେ ସହଯାତ୍ରୀ ହୁଏ।
କିଂ କାଯେନ ସୁପୁଷ୍ଟେନ ବଲିନା ଚିରଜୀଵିନା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେହ ରଖିଲେ କଣ ଲାଭ?
ଗ୍ରାସାଦର୍ଦ୍ଧମପି ଗ୍ରାସ ମର୍ଥିଭ୍ଯଃ କିଂ ନ ଦୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଦରକାର, ସେଠି ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁଠି ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ?
ଏକସ୍ମିନ୍ନପ୍ଯତିକ୍ରାଂତେ ଦିନେ ଦାନଵିଵର୍ଜିତେ
ଯଦି ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଦାନ ବିନା କଟିଯାଏ—
ଯସ୍ଯ ତ୍ରିଵର୍ଗଶୂନ୍ଯାନି ଦିନାନ୍ଯାଯାଂତି ଯାଂତି ଚ
ଯାହାଙ୍କର ଦିନ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ବିନା କଟିଯାଏ—
ଯୈର୍ନ ଦତ୍ତଂ ନ ଚ ହୁତଂ ନ ତୀର୍ଥେ ମରଣଂ କୃତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ହୋମ କରିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିନାହାନ୍ତି—
ଦୀନା ନିରଶନା ରୂକ୍ଷାଃ କପାଲାଙ୍କିତପାଣଯଃ 4.151.
ସେମାନେ ଦୁଃଖୀ, ଭୁଖା, କଠିନ ଏବଂ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର ଚିହ୍ନିତ ହାତ ଥିବା।
ଆଯାସଶତଲବ୍ଧସ୍ଯ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସଃ
ଶତ ଶ୍ରମରେ ଯାହା ମିଳେ, ସେ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।
ନୋପଭୋଗୈଃ କ୍ଷଯଂ ଯାଂତି ନ ପ୍ରଦାନୈଃ ସମୃଦ୍ଧଯଃ
ଭୋଗ କରିଲେ ଧନ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି କମେ ନାହିଁ।
ଅଦୃଷ୍ଟପରତତ୍ତ୍ଵୋପି ପାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିସୃଜେଦ୍ଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦାନାନି ବହୁରୂପାଣି କଥଯାମି ତଵାନଘ
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
କିଞ୍ଚିଦ୍ଵ୍ରତଂ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ ପୂଜ୍ଯତେ ଚ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଯେ କୌଣସି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଯାନି ଦାନାନି ଦେଯାନି ତାନ୍ଯାଚକ୍ଷ୍ଯ ଯଦୂତ୍ତମ
ହେ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ମୁଁ ଏହା ତୁମକୁ ବୁଝେଇଦେବି।
ଯେନ ଚୈଵ ଵିଧାନେନ ଦାନଂ ପୁଣ୍ଯସୁଖାଵହମ୍
କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ଦାନ ଦେଲେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସୁଖ ମିଳେ, ମୁଁ ତାହା ମଧ୍ୟ କହିବି।
ଆସପ୍ତମଂ ପୁନଂତ୍ଯେତେ ଦୋହଵାହନଵେଦନୈଃ
ଦାନ, ଯାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଆସେ।
ଗୋଦାନମାଦୌ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷକ୍ରମଯୋଗତଃ
ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଗୋଦାନ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମ ଓ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ କହିବି।
ଦେଯାଃ କିଂଲକ୍ଷଣା ଗାଵଃ କାଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.151.
ହେ ରାଜନ୍, କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ କେଉଁ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?
ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତା ସଵତ୍ସା ଚ ପ୍ରଦେଯା ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ ଗୌଃ
ଯେ ଗାଈ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଏବଂ ବଛା ସହିତ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଗୋଟିଏ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵୃଦ୍ଧା ସରୋଗା ହୀନାଂଗୀ ଵଂଧ୍ଯା ଦୁଷ୍ଟା ମୃତପ୍ରଜା
ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଅଙ୍ଗହୀନ, ବନ୍ଧ୍ୟା, ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଯାହାର ବଛା ମରିଯାଇଛି—
ସା ଦତ୍ତୈଵ ହରେତ୍ପାପଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯାହିତାଗ୍ନଯେ
ଏମିତି ଗାଈ ଦିଆଯିବା ସଥିରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଅଗ୍ନି ରଖିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେ ପାପ ହରେ।
ଅକୁଲୀନାଯ ମୂର୍ଖାଯ ଲୁବ୍ଧାଯ ପିଶୁନାଯ ଚ
କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶର, ମୂର୍ଖ, ଲୋଭୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଅ ନାହିଁ।
ଘୃତକ୍ଷୀରାଭିଷେକଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ଘୀ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ପରେ,
ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପୁଷ୍ପାଦିଭିରନୁକ୍ରମାତ୍
ଯଥାନୀତି ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଵତ୍ସାଂ ଵସ୍ତ୍ରସଂଵୀତାଂ ସିତଯଜ୍ଞୋପଵୀତିନୀମ୍
ବଛା ସହିତ ଥିବା, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଦିଆଯାଇଥିବା ଓ ଧଳା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ଗାଈ,
ଶକ୍ତିତୋ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵଂ ସଦା ସୁକର୍ଣେ ଵା ଦାସୀଂ ଶିରସି ଦାପଯେତ୍
ସୁନ୍ଦର କାନ ଥିବା ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଜନାନୀ ଦାସୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦିଅ।
ଗାଵୋ ମେ ହୃଦଯେ ସଂତୁ ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଵସାମ୍ଯହମ୍ 4.151.
ଗାଈମାନେ ମୋ ହୃଦୟରେ ବସୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସେ।
ଇମାଂ ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଧେନୁର୍ଦତ୍ତା ମଯା ତଵ
ଏହି ଗାଈଟି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଇଛି, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।