କୃତ୍ତିକାସୁ ଯଦା କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାଧିଂ ସଂପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ କୌଣସିଏ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ରୋଗୀ ହୁଏ—
ମୃଗଶୀର୍ଷେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରମାର୍ଦ୍ରା ପ୍ରାଣଵିଯୋଜିନୀ
ମୃଗଶିରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଆର୍ଦ୍ରାରେ ପ୍ରାଣ ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ।
ନଵରାତ୍ରଂ ତଥାଶ୍ଲେଷା ଶ୍ମଶାନାଂତଂ ମଘାସୁ ଚ
ଆଶ୍ଲେଷାରେ ନଉ ରାତି, ଏବଂ ମଘାରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ।
ହସ୍ତେ ଚ ତନୁ ଦୃଶ୍ଯେତ ଚିତ୍ରାଯାଂ ତ୍ଵର୍ଦ୍ଧମାସ କମ୍
ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦେହ ଦେଖାଯାଏ; ଚିତ୍ରାରେ ଅର୍ଧମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ମାସଦ୍ଵଯଂ ତଥା ସ୍ଵାତୌ ଵିଶାଖା ଵିଂଶତିର୍ଦିନାଃ
ସ୍ୱାତୀରେ ଦୁଇ ମାସ, ଓ ବିଶାଖାରେ କୁଡି ଦିନ।
ମୂଲେନ ଜାଯତେ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚାଷାଢାସୁ ତ୍ରିପଞ୍ଚକମ୍
ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଆଷାଢ଼ରେ ପନ୍ଦର ଦିନ।
ଧନିଷ୍ଠାଯାମର୍ଦ୍ଧମାସଂ ଵାରୁଣେ ତୁ ଦଶାହକୈଃ 4.145.
ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅର୍ଧମାସ ଯାଏଁ, ଓ ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ରେଵତୀ ଦଶରାତ୍ରଂ ତୁ ଅହୋରାତ୍ରଂ ତଥାଶ୍ଵିନୀ
ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦଶ ରାତି, ଓ ଅଶ୍ୱିନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି—
କୌଶିକେନ ସମାଦିଷ୍ଟୋ ନକ୍ଷତ୍ରଵ୍ଯାଧିସଂଭଵଃ
କୌଶିକଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ନକ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗଗୁଡିକ—
କ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ସମିଧୋ ଜୁହୁଯାଦଶ୍ଵଦୈଵତେ
କ୍ଷୀର ଦେଇଥିବା ଗଛର ଜଳା ଦେଇ ଅଶ୍ୱ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେ ତୁ ଜୁହୁଯାଦ୍ଭୋଗ୍ଯବୀଜକରଂ ବକମ୍
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଗ୍ୟ ଓ ବୀଜ ଦେଇଥିବା ବକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ଆଦିତ୍ଯେ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଘୃତାକ୍ତାଃ ସିତତଂଡୁଲାଃ
ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଘିଅ ଲଗାଇଥିବା ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—
ଗ୍ରାମ୍ଯୋଷଧୈର୍ଵଟପତ୍ରୈଃ ସର୍ପିଃ ସର୍ପାଧିଦୈଵତେ
ଗ୍ରାମ ଔଷଧି ଓ ବଟ ଗଛର ପତ୍ର, ଘିଅ ସହିତ ସର୍ପ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ସାଵିତ୍ରେ ଦଧିହୋମୋତ୍ର ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚିତ୍ରୌଦନଂ ହଵିଃ
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦହି ହୋମ ହୁଏ, ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତା ଚାଉଳ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ଯଵାନ୍ସହାଜ୍ଯେନ ହୁନେଦ୍ରୌଦ୍ରେଽଗ୍ନୌ ତୁ ପଯୋଦନମ୍
ଯବ ଘିଅ ସହିତ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ; ରୁଦ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଦୁଧ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ନୈର୍ଋତ୍ଯେ ତିଲହୋମଃ ସ୍ଯାଦଵ୍ଯକ୍ତେ ଚ ହୁତାଶନେ
ନୈୃତି ଦେବତାଙ୍କୁ ତିଳ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ରକ୍ତାଶ୍ଚ ତଂଡୁଲାଶ୍ଚୈଵ ହୋତଵ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁଦୈଵତେ 4.145.
ରକ୍ତ ଚାଉଳ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ଅଜୈକପାଦେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ତତ୍ସମମ୍
ଅଜଏକପାଦ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଫରଣ ହୁଏ, ସେଇ ଅଫରଣ ଦେବା ଉଚିତ—
ରକ୍ତାଶ୍ଚ ତଣ୍ଡୁଲାଶ୍ଚୈଵ ହୋତଵ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁଦୈଵତେ
ରକ୍ତ ଚାଉଳ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଫରଣ କରିବା ଉଚିତ—
ସାଵିତ୍ରୀ ହୋମମେକଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଭିହିତଵାନ୍ପୁରା
ସାବିତ୍ରୀ ହୋମ ଏକଟି, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା—
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ନକ୍ଷତ୍ରହୋମଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଂଚ ଚତ୍ଵାରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ନକ୍ଷତ୍ର ହୋମ ବିଧି ବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ଏକ ଶତ ଚଉଵାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା—
ଅପରାଧଶତଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଅପରାଧଶତଂ ଯେନ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍
ଅପରାଧ ଶତ ଉପବାସ ବିବରଣ— ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅପରାଧ ଶତର ନାଶ ହୁଏ, ଏହା ଶୁଣ—
କଃ ପୂଜ୍ଯତେ ଚ ଵୈ ତସ୍ମିନ୍କଦା ଵା କ୍ରିଯତେ ନରୈଃ
ଏହାରେ କିଏ ପୂଜିତ ହୁଏ, କେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କରିଥାନ୍ତି—
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାବାହୋ ଅପରାଧଶତଵ୍ରତମ୍
ମହାବାହୁ ରାଜା, ଅପରାଧ ଶତ ଉପବାସ ବିଷୟରେ ଶୁଣ—
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଯଶେଷାଣି ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
ପାପଂ ଗୁରୁତରଂ ଚାପି ଦହ୍ଯତେ ତୂଲରାଶିଵତ୍
ଏହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ତୁଳା ଗଛ ଭଳି ପୁଡ଼ିଯାଏ।
ନ କରୋତି ନରୋ ମୋହାଦ୍ଵ୍ରତମେତଦ୍ଦିନେଦିନେ
ମନରେ ଭ୍ରମ ଥିବା ଲୋକ ଏହି ବ୍ରତ ଦିନେଦିନ କରେନାହିଁ।
ଅଦାତୃତ୍ଵମଶୌଚଂ ଚ ନିର୍ଦଯତ୍ଵଂ ସ୍ପୃହାଲୁତା
ଦେବାକୁ ନ ଦେବା, ଅପବିତ୍ରତା, ନିର୍ଦୟତା, ଲୋଭ ଓ ଲାଲସା—
କ୍ଷତଵ୍ରତତ୍ଵଂ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ଵେଦନିଂଦା କଠୋରତା
ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ନାସ୍ତିକତା, ବେଦ ନିନ୍ଦା, କଠୋରତା—
ମନସୋଽନିଗ୍ରହଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୋଧ ଈର୍ଷ୍ଯାଥ ମତ୍ସରଃ
ମନକୁ ନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, କ୍ରୋଧ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଦ୍ୱେଷ—