ଏଵଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେ ଦ୍ଯଜ୍ଞଂ କୋଟିହୋମାଖ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, କୋଟିହୋମ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।
ହୋତଵ୍ଯାଃ କୋଟିହୋମେ ତୁ ସମିଧଶ୍ଚ ପଲାଶଜାଃ ପଞ୍ଚମେ ତନ୍ମୁଖେ ରାଜନ୍ସର୍ଵକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
କୋଟିହୋମରେ, ରାଜା, ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପଳାଶ ଗଛର କାଠି ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ମୁଖରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଣାହୁତ୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ କୋଟିହୋମେ ନରାଧିପ
ନରେଶ, କୋଟିହୋମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି।
ପ୍ରାରଂଭଦିନମାରଭ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଆରମ୍ଭ ଦିନରୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
କ୍ରୋଧଲୋଭାଦଯୋ ଦୋଷା ଵର୍ଜନୀଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ 4.142.
କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ସାବଧାନରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
କାଲେନ ମହତା ଚୈଵ ଶକ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ କଥଂଚନ
ବହୁତ ସମୟ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଭାବରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇପାରେ।
ନିଯମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଦ୍ଵା ଦୁଷ୍କରୋ ହୀତି ମେ ମତିଃ
ନିୟମ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା କଠିନ—ମୋ ମତ ଏହି।
କାର୍ଯାଦ୍ଗୁରୁତଯା ଯସ୍ମାତ୍ପର୍ଵକାଲାଦ୍ଯପେକ୍ଷଯା କୋଟିହୋମସ୍ଯ ସଂକ୍ଷେପଂ ଵଦ ମେ ବ୍ରହ୍ମ ସଂଭଵ
କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ଶୁଭ ସମୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବାରୁ, ବ୍ରହ୍ମାସନ୍ତାନ, ମୋତେ କୋଟିହୋମ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହ।
ଚତୁର୍ଵିଧୋ ମହାରାଜ କୋଟିହୋମୋ ଵିଧୀଯତେ
ମହାରାଜ, କୋଟି-ହୋମ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
କାର୍ଯସ୍ଯ ଗୁରୁତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନୈଵ କୁର୍ଯାଦପର୍ଵଣି
କାମର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝି, ଅଶୁଭ ଦିନରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କୃତ୍ଵା କୁଂଡଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ହସ୍ତ ସଂମିତମ୍
ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି, ହାତର ମାପରେ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ପରେ,
ସଦ୍ଯଃ ପକ୍ଷେ ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏହା କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଏକ ସମୟରେ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯୋଗ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ହୋମଂ କୁର୍ଯୁର୍ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ କୁଣ୍ଡେ କୁଣ୍ଡେ ଯଥୋଦିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଣ୍ଡରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ କରିବେ।
ନ ଚ ଵହ୍ନିବହୁତ୍ଵଂ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ର ଯଜ୍ଞେ ଵିଧୀଯତେ
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅନେକ ଅଗ୍ନି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏକ ଏଵ ଭଵେଦ୍ଯଜ୍ଞଃ କୋଟିହୋମୋ ନ ସଂଶଯଃ ଶତାନନଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ କୋଟିହୋମୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। 4.142.
ଏଠାରେ ଏକ ଯଜ୍ଞ ହେବା ଦରକାର; କୋଟି-ହୋମ ଏଭଳି ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଶତମୁଖୀ କୋଟି-ହୋମ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵଲ୍ପୈରହୋଭିଃ କାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵର୍ଷାକାଲାଦିକେଽପି ଵା
ଏହି କାମ କିଛି ଦିନରେ କରାଯାଇପାରିବ, କିମ୍ବା ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ।
ଵିପ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵେ ଶତେ ତତ୍ର ସୁଵିଭଜ୍ଯ ନିଯୋଜଯେତ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇ ଶତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭୂପ କୁଂଡଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ଵିଭଜ୍ଯ ଚ ଵିଭାଵସୁମ୍
ମହାରାଜ, ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଭାଗ କରିବା ପରେ,
ଶତଂ ତତ୍ର ନିଯୋଜ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯ ଵୈ
ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଣ୍ଡରେ ଶତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ କରି ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର।
ଏଵଂ ଚ ଦ୍ଵିମୁଖଂ କାର୍ଯଃ କୋଟିହୋମୋ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦୁଇ ମୁଖରେ କୋଟି-ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯଦା ତୁ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯଜ୍ଞଂ ଯଜମାନଃ ସମାପଯେତ୍
ଯେତେବେଳେ ଯଜମାନ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେ,
ଏକକୁଂଡସ୍ଥିତୋ ଵହ୍ନିରେକଚିତ୍ତୈଃ ସମାହିତୈଃ
ଏକ କୁଣ୍ଡରେ ଅଗ୍ନି ରଖି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଓ ଏକତାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ,
ନ ସଂଖ୍ଯାନିଯମଶ୍ଚାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନରୋତ୍ତମ
ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ନିଶ୍ଚିତ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ, ମହାନ ନର।
ଆଵୃତ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵକାମସ୍ଯ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନୁକର୍ମଵତ୍
ପୁନଃପୁନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଅନୁସଙ୍ଗୀ କାମର ଭଳି।
ଅଯମେକମୁଖୋ ରାଜନ୍କାଲେନ ବହୁନା ଭଵେତ୍ 4.142.
ମହାରାଜ, ଏହା ଏକମୁଖୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା; ସମୟ କ୍ରମେ ଏହା ବହୁମୁଖୀ ହେଇପାରେ।
ଯତୋ ହି ଚିତ୍ତଵିତ୍ତାଦ୍ଯମାଯୁଶ୍ଚୈଵାସ୍ଥିରଂ ସଦା
କାରଣ, ଚିତ୍ତ, ଧନ ଓ ଜୀବନ ସଦା ଅସ୍ଥିର।
ତତଃ ସମାପ୍ତେ ଯଜ୍ଞେ ତୁ କାରଯେତ୍ସୁମହୋତ୍ସଵମ୍
ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ଦୀକ୍ଷଯେଦ୍ଵିନ୍ପ୍ରାନ୍ହୋତୄଂଶ୍ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ହୋତାମାନେଙ୍କୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ।
ଗୋଶତଂ ଚୈଵ ଦାତଵ୍ଯମଶ୍ଵାନାଂ ଚ ଶତଂ ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ଏକ ଶତ ଗାଈ ଓ ଏକ ଶତ ଘୋଡା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରାମୈର୍ଗଜୈ ରଥୈରଶ୍ଵୈଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ପୁରୋହିତମ୍
ଗ୍ରାମ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।