ଦେଵଦୈତ୍ଯଗୁରୂ ତଦ୍ଵତ୍ପୀତଶ୍ଵେତୌ ଚତୁର୍ଭୁଜୌ
ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଚାରିଟି ହାତ, ହଳଦିଆ ଓ ସ୍ୱେତ ରଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲଦ୍ଯୁତିଃ ଶୂଲୀ ଵରଦୋ ଗୃଧ୍ରଵାହନଃ
କେହି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣିର ଭଳି ଚମକୁଛନ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ଗୃଧ୍ର ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ।
ଶାର୍ଦୂଲଵଦନଃ ଖଡ୍ଗୀ ଵର୍ମୀ ଶୂଲୀ ଵରପ୍ରଦଃ
କେହି ବାଘର ମୁହଁ ଭଳି ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି ।
ଧୂମ୍ରା ଦ୍ଵିବାହଵଃ ସର୍ଵେ ଗଦିନୋ ଵିକୃତାନନାଃ
ସମସ୍ତେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ଦୁଇଟି ହାତ, ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଅଛି ।
ସର୍ଵେ କିରୀଟିନଃ କାର୍ଯା ଗ୍ରହା ଲୋକହିତାଵହାଃ
ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭାବରେ ଚିତ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ, ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଆଣନ୍ତି ।
ଗ୍ରହସ୍ଵରୂପମେତତ୍ତେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ପାଂଡୁନନ୍ଦନ 4.141.
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଏହିପରି ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରୂପ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ।
ଵିଧିନା ଗ୍ରହପୂଜାଂ ଯୋନେନ ତ୍ଵାରଭତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗ୍ରହପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରେ,
ଯସ୍ତୁ ପୀଡାକରୋ ନିତ୍ଯଂ ମାଲ୍ଯଵିତ୍ତସ୍ଯ ଵା ଗ୍ରହଃ
ଯଦି କୌଣସି ଗ୍ରହ ସଦା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ କିମ୍ବା ମାଳା ଧନର ମାଲିକଙ୍କ ହୁଏ,
ଗ୍ରହା ଗାଵୋ ନରେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଗ୍ରହ, ଗାଈ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ତସ୍ମାନ୍ନ ଦକ୍ଷିଣାହୀନଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଏହିପରି, ଯିଏ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେ କେବେ ବି ଦକ୍ଷିଣା ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସଦୈଵାଽଯୁତହୋମୋଽଯଂ ନଵଗ୍ରହମଖଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହି ଦଶହଜାର ହୋମ ସଦା ନବଗ୍ରହ ପୂଜା ପାଇଁ ମନାଯାଏ।
ଵିଵାହୋତ୍ସଵଯଜ୍ଞେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଦିଷୁ କର୍ମସୁ
ବିବାହ, ଉତ୍ସବ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ—
କଥିତୋଽଯୁତହୋମୋଽଯଂ ଲକ୍ଷହୋମମତଃ ଶୃଣୁ
ଏହି ଦଶହଜାର ହୋମ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ଲକ୍ଷହୋମ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦଃ
ଏହା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ।
ଗୃହସ୍ଯୋତ୍ତରପୂର୍ଵେଣ ମଣ୍ଡପଂ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଘରର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶହସ୍ତମଥାଷ୍ଟୌ ଵା ହସ୍ତାନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧାନତଃ 4.141.
ଏହାର ଲମ୍ବ ଦଶ ହସ୍ତ କିମ୍ବା ଆଠ ହସ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ।
ପ୍ରାଗୁତ୍ତରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଦେଶଂ ମଂଡପସ୍ଯ ତୁ
ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ ବାଛିବା ଉଚିତ।
ମାନହୀନଂ ଚାପ୍ରଶସ୍ତମନେକଭଯଦଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମାପ ଠିକ୍ ନଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଅଶୁଭ ଓ ଅନେକ ବିପଦ ଆଣେ।
ଅସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷହୋମେ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଲକ୍ଷହୋମ ଦଶଗୁଣ ବଡ଼।
ଦ୍ଵିହସ୍ତଵିସ୍ତୃତଂ ତଦ୍ଵଚ୍ଚତୁର୍ହସ୍ତାଯତଂ ପୁନଃ
ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଇ ହସ୍ତ ଏବଂ ଲମ୍ବ ଚାରି ହସ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।
ସଂସ୍ଥାପନାଯ ଦେଵାନାଂ ଵପ୍ରତ୍ରଯସମାଵୃତମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହା ତିନିଟି ମାଟି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରଯସଂଯୁକ୍ତଂ ଵପ୍ରଦ୍ଵଯମଥୋପରି
ଉପରେ ଦୁଇଟି ମାଟି ଚଉଁଡ଼ ଏବଂ ତାହାରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚତା ଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶାଂଗୁଲୋଚ୍ଛ୍ରିତା ଭିତ୍ତିଃ ସ୍ଥଂଡିଲସ୍ଯ ତଥୋପରି
ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଉପରେ ଥିବା ଦେଉଳର ଦେଉଳି ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଦିତ୍ଯାଭିମୁଖାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଥାପ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯଧିଦେଵତାଃ
ସମସ୍ତ ଉପଦେବତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗରୁତ୍ମାନଧିକସ୍ତତ୍ର ସଂପୂଜ୍ଯଃ ଶ୍ରିଯମିଚ୍ଛତା
ଧନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ସେଠାରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଵିଷପାପହରୋ ନିତ୍ଯମତଃ ଶାଂତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ 4.141.୧
ସେ ସଦା ବିଷ ଓ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ।
ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ହୁତ୍ଵା ସମିତ୍ସଂଖ୍ଯାଦିକଂ ପୁନଃ
ସହସ୍ର ହୋମ କରି, ପୁଣି ଆଉ ଯେତେ ଦାଣ୍ଡ ଥାଏ, ସେ ଅନୁଯାୟୀ ଆହୁତି ଦେବାକୁ ହେବ।
ପାଠଯେତ୍ସୂକ୍ତମାଗ୍ନେଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ରୌଦ୍ରମୈଂଦଵମ୍
ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନଂ ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ ପୂର୍ଵଵନ୍ମନ୍ତ୍ରଵାଚନମ୍
ଯଜମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।
କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନେନ ଋତ୍ଵିଗ୍ଭ୍ଯଃ ଶାଂତଚେତସଃ
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି, ଶାନ୍ତ ମନରେ ଋତ୍ବିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେବା ଉଚିତ।