ଗ୍ରହଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ରିଧା ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁରାଣଶ୍ରୁତିକୋଵିଦୈଃ
ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗ୍ରହଯଜ୍ଞକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।
ତୃତୀଯଃ କୋଟିହୋମସ୍ତୁ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ
ତାହାର ତୃତୀୟଟି କୋଟିହୋମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ଯ ତାଵଦ୍ଵିଧିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପୁରାଣଶ୍ରୁତିଭାଷିତମ୍
ଏବେ ମୁଁ ପୁରାଣ ଓ ବେଦରେ ଥିବା ଏହାର ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧାନତୋ ଵେଦିଂ ଵିତସ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରଯସଂଯୁତାମ୍
ଯଥାବିଧି ହାତର ମାପରେ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିପ୍ରଣଯନଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯାମାଵାହଯେତ୍ସୁରାନ୍
ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯଃ ସୋମୋ ମହୀପୁତ୍ରୋ ବୁଧୋ ଜୀଵଃ ସିତୋର୍କଜଃ 4.141.
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥିବୀପୁତ୍ର, ବୁଧ, ଜୀବ ଓ ଶୁକ୍ରପୁତ୍ର—
ତାମ୍ରକାତ୍ସ୍ଫଟିକାଦ୍ରକ୍ତଚନ୍ଦନାତ୍ସ୍ଵର୍ଣଜାଵୁଭୌ
ତାମ୍ବା, ସ୍ଫଟିକ, ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଓ ସୁନାରୁ ଦୁଇଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯେ ତୁ ଭାସ୍କରଂ ଵିଦ୍ଯାଲ୍ଲୋହିତଂ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ
ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ଲାଲ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵେଣ ଭାର୍ଗଵଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସୋମଂ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵକେ
ପୂର୍ବଦିଗରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବରେ ସୋମଙ୍କୁ ରଖିବା ଉଚିତ।
ରାଜାମାତ୍ଯାନ୍ମହାରାଜ ତଂଡୁଲୈଃ ସ୍ଥାପଯେଦଥ
ହେ ମହାରାଜ, ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ବସାଯିବେ।
ସ୍କନ୍ଦମଙ୍ଗାରକସ୍ଯାପି ବୁଧସ୍ଯ ଚ ତଥା ହରିମ୍
ସ୍କନ୍ଦ, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ ଓ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଶନୈଶ୍ଚରସ୍ଯ ତୁ ଯମଂ ରାହୋଃ କାଲଂ ତଥୈଵ ଚ
ଶନିଙ୍କ ପାଇଁ ଯମ, ରାହୁଙ୍କ ପାଇଁ କାଳଙ୍କୁ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନିରାପଃ କ୍ଷିତିର୍ଵିଷ୍ଣୁରିନ୍ଦ୍ରଃ ସୌଵର୍ଣଦେଵତାଃ
ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ପୃଥିବୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୁନାର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵିନାଯକଂ ତଥା ଦୁର୍ଗାଂ ଵାଯୁମାକାଶମେଵ ଚ
ବିନାୟକ, ଦୁର୍ଗା, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଵାହଯେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତିଭିସ୍ତଥୈଵାଶ୍ଵିକୁମାରକୌ
ବ୍ୟାହୃତି ମନ୍ତ୍ରରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସୋମଶୁକ୍ରୌ ଯଥାଶ୍ଵେତୌ ବୁଧଜୀଵୌ ଚ ପିଙ୍ଗ ଲୌ 4.141.
ସୋମ ଓ ଶୁକ୍ର ଧଳା, ବୁଧ ଓ ଜୀବ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗ୍ରହଵର୍ଣାନି ଦେଯାନି ଵାସାଂସି କୁସୁମାନି ଚ
ଗ୍ରହମାନେ ଯେମିତି ରଙ୍ଗର, ସେହି ରଙ୍ଗର କପଡ଼ା ଓ ଫୁଲ ଦେବା ଉଚିତ।
ଗୁଡୌଦନଂ ରଵେର୍ଦଦ୍ଯାତ୍ସୋମାଯ ଘୃତପାଯସମ୍
ରବିଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ଭାତ ଓ ସୋମଙ୍କୁ ଘିଅ ଦୁଧଭାତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦଧ୍ଯନ୍ନଂ ଗୁରଵେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ରାଯ ତୁ ଘୃତୌଦନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦହିଭାତ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଘିଅ ଭାତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଚିତ୍ରୌଦନଂ କେତଵେ ଚ ସର୍ଵାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈରଥାର୍ଚଯେତ୍
କେତୁଙ୍କୁ ଚିତ୍ରା ଭାତ ଦେଇ, ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଚୂତ ପଲ୍ଲଵସଂପନ୍ନଂ ଫଲଵସ୍ତ୍ରଯୁଗାନ୍ଵିତମ୍
ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଲଗାଇଥିବା କୁମ୍ଭ, ଫଳ ଓ ଜୋଡ଼ା କପଡ଼ା ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାପଯେଦଵ୍ରଣଂ କୁଂଭଂ ଵରୁଣଂ ତତ୍ର ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଅଭେଦ୍ୟ କୁମ୍ଭ ରଖି, ସେଠାରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ବସାଯିବ।
ଗଜାଶ୍ଵରଥ୍ଯାଵଲ୍ମୀକାତ୍ସଂଗମାଦ୍ଧୃଦଗୋକୁଲାତ୍
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରାସ୍ତା, ପିଲାମାଟି, ସଙ୍ଗମ ଓ ଗୋପାଳମାନେ ଥିବା ଗାଁର ହୃଦୟରୁ ନେଇବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଵିନ୍ଯସେତ୍ତତ୍ର ଯଜମାନସ୍ଯ ଧର୍ମଵିତ୍
ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଜମାନ ପାଇଁ ସେଠାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଯାଂତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ ଦୁରିତକ୍ଷଯକାରକାଃ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରିବା ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ।
ହୋମଂ ସମାରଭେତ୍ସର୍ପିର୍ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲାଦିନା 4.141.
ଘିଅ, ଯବ, ଚାଉଳ, ତିଳ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହୋମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦୁଂବର ଶମୀଦୂର୍ଵାକୁଶାଶ୍ଚ ସମିଧଃ କ୍ରମାତ୍
ଉଦୁମ୍ବର, ଶମୀ, ଦୁର୍ବା ଓ କୁଶା ଦଣ୍ଡକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଆହୁତି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ହୋତଵ୍ଯା ମଧୁସର୍ପିଭ୍ଯାଂ ଦଧ୍ନା ଵା ପାଯସେନ ଵା
ମଧୁ ଓ ଘିଅ, କିମ୍ବା ଦହି, କିମ୍ବା ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।
କଲ୍ପ୍ଯଂତେ ସମିଧଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ସର୍ଵଦା
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମିଦ୍ ସଦା ତୟାରି କରନ୍ତି।
ଽ ସ୍ଵେନ ସ୍ଵେନୈଵ ମଂତ୍ରେଣ ହୋତଵ୍ଯାଃ ସମିଧଃ ପୃଥକ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମିଦ୍କୁ ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ଭାବରେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ।