ଛାତ୍ରଂ ଦ୍ଵାଦଶମଂ ଶୁକ୍ଲଂ ଧ୍ଵଜଦୀର୍ଘଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍
ବାରତିଯା ଧଳା ଛତା ଓ ତେରତିଯା ଲମ୍ବା ପତାକା।
ବନ୍ଧଯିତ୍ଵା ଚନ୍ଦ୍ରପାଦୈ ରଜ୍ଜୁଭିଃ ସ୍ଥୂଣିକାଂ ନରୈଃ
ଚନ୍ଦ୍ରପଦ ଓ ଦୂରିରେ ଲୋକେ ଷ୍ଠୁଣିକାକୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ,
ଦକ୍ଷିଣାଭିଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗୁଡପାଯସପୂପକୈଃ
ମିଠା ଚାଉଳ, ପିଠା ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ,
ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯୈର୍ମହାଦାନୈର୍ନଟୈଗୀତୈଃ କଥାନକୈଃ
ଦାନ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ କଥାକୁ ଦେଇ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା,
ଵେଶ୍ଯାଂଗନାନରୈର୍ହୃଷ୍ଟୈର୍ଦ୍ଯୂତକ୍ରୀଡାମହୋତ୍ସଵୈଃ
ହସୁଥିବା ବେଶ୍ୟା, ମହିଳା ଓ ବଡ଼ ଜୁଆ ଖେଳ ଉତ୍ସବ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ହେଉଥିଲା,
ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଜାଗରଃ କାର୍ଯୋ ରକ୍ଷଣାଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ରାତିରେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର।
କାକାଦ୍ଭଵତି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ କୌଶିକାନ୍ମ୍ରିଯତେ ନୃପଃ
କାଉଁ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସେ, ପଚା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ।
ଶୈଥିଲ୍ଯାଦ୍ଗିରିଭିଚ୍ଛକ୍ରଃ ପ୍ରମାଦାନ୍ନୀଯତେ ଯଦି
ଢିଲା ହେଲେ ଚକ୍ର ଖସିଯାଏ, ଅବହେଳା ହେଲେ ଏହା ନେଇଯାଯିବ।
ଯାଵତ୍ତୁ ନୀଯତେ ସ୍ଥାନାଦନ୍ଯସ୍ମାଦୈଂଦ୍ରତୋ ଧ୍ଵଜଃ ।। 4.139.
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପତାକା ତାହାର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ହଟାଯାଏ,
ଇଂଦ୍ରଧ୍ଵଜସମୁତ୍ଥାନଂ ପ୍ରମାଦାନ୍ନ କୃତଂ ଯଦି
ଯଦି ଅବହେଳାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପତାକା ଉଠାଯିବା କାମ ହୁଏନା,
କଥଂଚିଦ୍ଯଦି ଵିଘ୍ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵିପାକଂ ମେ ନିବୋଧ ଵୈ
ଯଦି କିଛି ଅବରୋଧ ଆସେ, ତାହାର ଫଳ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ମସ୍ତକେ ମନ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛେଦୋ ମୁଖେ ମୁଖ୍ଯବଲକ୍ଷଯଃ
ମୁଣ୍ଡରେ ମନ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ ଓ ମୁଖରେ ପ୍ରଧାନ ଶକ୍ତିର ହାନି ହୁଏ।
ଵରତ୍ରାଯାଂ ମିତ୍ରନାଶଃ ସ୍ଥୂଣିକାସୁ ପଦାତଯଃ
ଦୂରିରେ ବନ୍ଧୁ ହାରାଯାନ୍ତି, ଷ୍ଠୁଣିକାରେ ପଦାତିମାନେ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦିଵାରାତ୍ରମତଂଦ୍ରିତଃ
ଉଠାଇ ଦିନ ଓ ରାତି ଭକ୍ତି ସହିତ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସୌଵର୍ଣଂ ରୌପ୍ଯକଂ କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଣମୁତ୍ଥାପଯେଦ୍ଧ୍ଵଜମ୍
ସୁନା କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦିରେ ପତାକା ତିଆରି କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠାଇବା ଦରକାର।
ତ୍ରପୁସୈଃ କର୍କଟୀଭିଶ୍ଚ ନାଲିକେରୈଃ କପିତ୍ଥକୈଃ
ସିସା, କଙ୍କଡ଼ା, ନଡିଆ ଓ କପିଥ ଦ୍ୱାରା।
ନୈଵେଦ୍ଯାଦିଭିରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ତୋଷଯେତ୍ କ୍ଷେମାର୍ଥଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପୂଜେଯଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର କ୍ଷେମ ପାଇଁ, ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍।
ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭରଣୀଂ ଯାଵତ୍ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଶ୍ରବଣ ରୁ ଭରଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ସାର୍ଥଂ ସୁରାସୁରଗଣୈଃ ପୁରଂଦରଶତକ୍ରତୋ 4.139.
ଯାତ୍ରା ପାଇଁ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତଯଜ୍ଞୀ ପୁରନ୍ଦର ସହିତ ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଯାତ୍ରାମିନ୍ଦ୍ରକେତୋର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଯାତ୍ରା ଏଭଳି କରେ,
ଈତଯୋ ନ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ତସ୍ମାନ୍ମୃତ୍ଯୁକୃତଂ ଭଯମ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ଚିରଂକାଲମିନ୍ଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ଆସେନାହିଁ; ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ରାଷ୍ଟ୍ରେ ପୁରେ ଚ ନଗରେ ସୁରରାଜକେତୋର୍ଯତ୍ରୋତ୍ସଵୋ ନୃପଜନୈଃ କ୍ରିଯତେ ସମେତ୍ଯ
ଦେଶ, ସହର ଓ ନଗରରେ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ସବ ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହେନ୍ଦ୍ରଧ୍ଵଜମହୋତ୍ସଵଵର୍ଣନଂ ନାମୈକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶଦୁତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ମହେନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ମହୋତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ଏକଶ ଚାଲିଶ ଉପରେ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଦୀପାଲିକୋତ୍ସଵଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ପୁରା ଵାମନରୂପେଣ ଯାଚଯିତ୍ଵା ଧରାମିମାମ୍
ଦୀପାଳି ଉତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ନନା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ବାମନ ରୂପରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ମାଗିଥିଲି,
ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଦତ୍ତଵାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ବଲିଂ ପାତାଲଵାସିନମ୍
ଏହି ରାଜ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ବଳି ପାତାଳରେ ବାସ କରିଥିଲେ।
ଏକମେଵ ହି ଭୋଗାର୍ଥଂ ବଲିରାଜ୍ଯେତିଚିହ୍ନିତମ୍
ମାତ୍ର ଭୋଗ ପାଇଁ, ବଳିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଏପରି ଚିହ୍ନିତ ହେଲା।
କାର୍ତ୍ତିକେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ଯ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ନିଶାଗମେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପଂଚଦଶୀ ରାତିରେ,
କିମର୍ଥଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତସ୍ଯାଂ କା ଦେଵତା ଭଵେତ୍
ସେ ରାତିରେ ଦାନ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, କେଉଁ ଦେବତାକୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ୍?
କିଂସ୍ଵିତ୍ତସ୍ଯୈ ଭଵେଦ୍ଦେଯଂ କେଭ୍ଯୋ ଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନ
ସେ ରାତିରେ କଣ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, କାହାକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଜନାର୍ଦନ?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ କାର୍ତ୍ତିକେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଦିନୋଦଯେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନ ଉଦୟରେ,