ଇତ୍ଯେଵଂ ଭ୍ରାମଯେଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଦୁର୍ଗାଂ ଦେଵୀ ରଥେ ସ୍ଥିତାମ୍ ୧
ଏଭଳି ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ବସାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ।
ଅଥୋତ୍ପନ୍ନେଷୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ଭୂତଶାଂତିଂ ସମାଚରେତ୍ ୧
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଭୂତମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଯେ କୁର୍ଵତେ ଯାତ୍ରାଂ ରାଜାନୋଽନ୍ଯେଽପି ମାନଵାଃ 4.138.୧୧
ଏଭଳି ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏହି ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି—
ତେ ସର୍ଵେ ପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ଭାଗଵତୀଂ ପୁରୀମ୍ ।।୧
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭଗବତୀଙ୍କ ପୁରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ନ ତେଷାଂ ଶାଵକୋ ନାଗ୍ନିର୍ନ ଚୌରା ନ ଵିନାଯକାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମୃତଦେହ, ଅଗ୍ନି, ଚୋର କିମ୍ବା ବିଘ୍ନକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ।
ନୀରୁଜଃ ସୁଖିନୋ ଭୋଗଭୋକ୍ତାରୋ ଭଯଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ, ସୁଖୀ, ଭୋଗଭୋଗୀ ଓ ଭୟହୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଷ ତେ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଦୁର୍ଗାଦେଵ୍ଯା ମହୋତ୍ସଵଃ
ଏଭଳି ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ମହାଉତ୍ସବ ତୁମକୁ କୁହିଦିଆଯାଇଛି।
ଶୂଲାଗ୍ରଭିନ୍ନମହିଷାସୁରପୃଷ୍ଠଵିଷ୍ଟାମୃତ୍ଖାତଖଡ୍ଗରୁଚିରାଂଗଦବାହୁଦଣ୍ଡାମ୍
ତାଙ୍କର ବାହୁରେ ଅଳଙ୍କାର ରହିଛି, ତିନିଁ ଖଡ଼ ଧରିଛନ୍ତି, ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭେଦିତ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପିଠ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ମହାନଵମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନଂନାମାଷ୍ଟତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ମହାନବମୀ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଏକଶତ ଅଠତ୍ରିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ମହେନ୍ଦ୍ରଧ୍ଵଜମହୋତ୍ସଵଵର୍ଣନମ୍ ଵିଜଯାର୍ଥଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟାନର ମହୋତ୍ସବ ବର୍ଣ୍ଣନ: ବିଜୟ ପାଇଁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
ମେରୋରୁପରି ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗୈଃ
ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନା କରାଗଲା।
ସ୍ଵଚ୍ଛତ୍ରଘଂଟାପିଟକୈଃ କିଂକିଣୀବଦ୍ଧବୁଦ୍ବୁଦୈଃ ଗତା ରସାତଲଂ ଦୈତ୍ଯା ଦେଵାଶ୍ଚାପି ଦିଵି ସ୍ଥିତାଃ
ନିଜ ଛତା, ଘଣ୍ଟି, ଝାଲି ଓ କିଂକିଣି ଲଗା ଫୁଲା ଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଦାନବମାନେ ତଳସ୍ଥଳକୁ ଚଲିଗଲେ, ଦେବତାମାନେ ତ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତାଂ ଦିଵ୍ଯାମିଂଦ୍ରଯଷ୍ଟିଂ ଯଜଂତି ତେ
ସେହି ସମୟରୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଦଣ୍ଡକୁ ସେମାନେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତୋ ରାଜା ଭୂରିପୁଣ୍ଯଵଶାଦ୍ଵସୁଃ
ଏହିପରି, ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ବସୁର ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦତା ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵସୁଯଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯତାମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବସୁର ଦଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ଯାହା ଗ୍ରହଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ।
ଅଵତାର୍ଯ ଵର୍ଷାସମଯେ ସର୍ଵୈର୍ନୃପତିଭିଃ ସହ
ବର୍ଷାକାଳରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ତଳକୁ ଆଣାଗଲା।
ମହେନ ମଘଵା ପ୍ରୀତୋ ଦଦୌ ପୁଣ୍ଯଂ ଵସୋର୍ଵରମ୍
ମହାନ ମଘବାନ୍ ଖୁସିହୋଇ ବସୁର ପବିତ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ମନୁଜା ଭକ୍ତିଭାଵପୁରଃସରାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାନ୍ତି,
ତେଷୁ ଦେଶେଷୁ ମୁଦିତାଃ ପ୍ରଜା ରୋଗଵିଵର୍ଜିତାଃ 4.139.
ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ରୋଗରହିତ ରହନ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯଂତି ସୁଵେଷାଶ୍ଚ ସୁଭାଷାଶ୍ଚ ସୁଭୂଷଣାଃ
ସେମାନେ ଭଲ ଜମା, ମିଷ୍ଟି କଥା କହୁଥିବା ଓ ସୁନ୍ଦର ଭୂଷିତ ହେବେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ରାଜା ଵସୁର୍ଵସୁମତାଂ ଵରଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବସୁମତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବସୁର,
ଶ୍ରଵଣେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଯଷ୍ଟିଂ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରପୂଜିତାମ୍
ସ୍ନାନବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦଣ୍ଡକୁ ଶ୍ରବଣ ସମୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଥାନେ ପୁରୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେ ଇନ୍ଦ୍ରମାତୃକସଂଜ୍ଞକେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରମାତୃକା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ।
ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଃ ସଂଵୀତାଂ ପିଟିକାଲଂକୃତାଂ ତଥା
ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଏଁ ଓ ଝାଲି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା।
ପ୍ରଥମଂ ଲୋକପାଲାଖ୍ଯଂ ଚତୁରସ୍ରଂ ସକର୍ଣିକମ୍
ପ୍ରଥମେ, କାନ ଥିବା ଚତୁର୍ସ୍ର ଆକୃତିର ଲୋକପାଳ ନାମକ ଚିହ୍ନ ତିଆରି କରିବା।
ଵୃତ୍ତଂ ଖଂଡାସ୍ରକଂ ରମ୍ଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରକ୍ତଚୂର୍ଣିତମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଗୋଲାକାର ଓ ଭଙ୍ଗା ଚତୁର୍ସ୍ର ଆକୃତି, ଲାଲ୍ ଗୁନ୍ଧ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ।
ଚତୁର୍ଥମିନ୍ଦ୍ରଗୋପାଲଵୃତ୍ତଂ ମାତୃସମାଵୃତମ୍
ଚତୁର୍ଥଟି ଇନ୍ଦ୍ରର ଗୋପାଳ ଭଳି ଗୋଲାକାର ଓ ମାତୃକାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା।
କୃଷ୍ଣକର୍ଣିକଯା ଷଷ୍ଠଂ ଵୃତ୍ତଂ ବୁଦ୍ବୁଦ ଶୋଭିତମ୍
ଷଷ୍ଠଟି ଗୋଲାକାର ଓ ଫୁଲା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କଳା ମଧ୍ୟଭାଗ ଥିବା।
ଅଷ୍ଟମଂ ପିଟକଂ ଵୃତ୍ତଂ ଵରତ୍ରାସୂତ୍ରଵେଷ୍ଟିତମ୍ ।। 4.139.
ଅଷ୍ଟମ ପିଠାଟି ଗୋଲାକାର ଥିଲା, ରେଶମ ଦୂରିରେ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶସହିତଂ ଦଶମଂ ଶିଵସଂସ୍ଥିତମ୍
ଦଶମ ପିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଈଶ୍ୱର ସହିତ ଶିବଙ୍କ ବାସ ଅଛି।