ଇତି ତେ କଥିତଂ ଵିପ୍ର ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତ 3.2.29.
ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲି।
ଵ୍ରତାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନାରାଯଣଵ୍ରତମ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରାୟଣ ବ୍ରତ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ତ୍ଵନ୍ମୁଖେନ ଶ୍ରୁତଂ ସୂତ ତାପତ୍ରଯଵିନାଶନମ୍
ସୂତ, ତୁମର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି ଯେ ଏହା ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେ ହି କିଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ଅଛି କି?
ଵେଦଵେଦାଂଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯମଲୋକଭଯାନ୍ଵିତଃ
ଯେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଛି, ତଥାପି ଯମ ଲୋକର ଭୟରେ ପୀଡିତ,
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଘୋରତମଂ କାଲଂ କଲି କାଲମଧର୍ମଜମ୍
ଘୋର କାଳ, ଅଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଳିଯୁଗ ଜାଣି,
କେନାଶ୍ରମେଣ ଵର୍ଣେନ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵେଦିହ
କେଉଁ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ହେବ?
ଵାନପ୍ରସ୍ଥଃ କଲୌ ନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
କଳିଯୁଗରେ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅତଃ ସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗ୍ରାହ୍ଯୋ ମଯା ଘୋରେ କଲୌ ଯୁଗେ ତର୍ହି ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ମମ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵେଦିହ
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ମୁଁ ଜନାନୀକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ତେବେ ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେବ ଏବଂ ଏଠାରେ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ହେବ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ସଂମତଂ କୃତ୍ଵା ଶିଵାଂ ମଂଗଲଦାଯିନୀମ୍ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଜଗନ୍ମୂର୍ତିଂ ସଚ୍ଚିଦାନଂଦରୂପିଣୀମ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ଶିବା, ମଙ୍ଗଳ ଦେବାଳି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ, ଜଗତର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶତ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରୂପାକୁ ପୂଜା କରେ।
ପିତୃଶର୍ମୋଵାଚ ତ୍ରିଗୁଣୈକ୍ଯସ୍ଵରୂପାଯୈ ତୁରୀଯାଯୈ ନମୋନମଃ ।। 3.2.30.
ପିତୃଶର୍ମା କହିଲେ: ତିନି ଗୁଣର ଏକତା ରୂପା ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଅତୀତାକୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଜନନ୍ଯୈ ଚ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵକର୍ତ୍ର୍ଯୈ ନମୋନମଃ
ମହାତତ୍ତ୍ୱର ଜନନୀ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।
ପୃଥଗ୍ଗୁଣାଯୈ ଶୁଦ୍ଧାଯୈ ନମୋ ମାତର୍ନମୋନମଃ
ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣର ଧାରଣାକୁ, ଶୁଦ୍ଧାକୁ, ମାତା, ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।
ନମୋ ମାତରଵିଦ୍ଯାଯୈ ତତଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ନମୋନମଃ
ମାତା ଜ୍ଞାନର ଦାତାକୁ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାକୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।
ସ୍ତ୍ରିଯୈ ଶୁଦ୍ଧରଜୋମୂର୍ତ୍ଯୈ ନମସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନି
ତିନି ଜଗତରେ ବସୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ରଜୋଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି ନାରୀଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ତଵଂ ଦେଵ୍ଯା ପ୍ରସାଦଃ ସ୍ଥାପିତସ୍ତଯା
ଏହି ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତାମୁଦ୍ଵାହ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋ ଦେଵୀଂ ନାମ୍ନା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀମ୍
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ 'ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।
ପ୍ରିଯାଯୈ ସ ରଜୋଵତ୍ଯୈ ଋତୁଦାନଂ କରୋତି ହି
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଯେଉଁଠାରେ ରଜସ୍ତ୍ରାବ ହେଉଥିଲା, ସେଠି ସେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଉପହାର ଦେଲେ।
ଋଗ୍ଯଜୁଶ୍ଚ ତଥା ସାମ ତୁର୍ଯଶ୍ଚାସୀ ଦଥର୍ଵଣଃ
ଋଗ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଅଥର୍ବଣ ବିଦ୍ୟା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଯଜୁଷସ୍ତୁ ସୁତୋ ଜାତୋ ମୀମାଂସୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ
ଯଜୁସ୍ ଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାଙ୍କୁ 'ମୀମାଂସା' ଭାବରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁତ୍ରୋ ଵରରୁଚିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋଽଥର୍ଵଣସ୍ଯ ନୃପପ୍ରିଯଃ ।। ତେ ଗତା ମାଗଧେଶସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ସଭାମ୍ 3.2.30.
ଅଥର୍ବଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ 'ବରରୁଚି', ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସେମାନେ ମାଗଧ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ।
ନୃପସ୍ତାନ୍ପୂଜଯାମାସ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍
ରାଜା ସେମାନୋଁକୁ ବହୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଵ୍ଯାଡିରାହ ମହାରାଜ ଯଃ ସ୍ତୁତୌ ତତ୍ପରଃ ପୁମାନ୍
ବ୍ୟାଡି କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସ୍ତୁତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ—'
ମୀମାଂସଶ୍ଚାହ ଭୋ ରାଜନ୍ଯଜ୍ଞେ ଯୋ ହି ପୁମାନ୍ପରଃ
ମୀମାଂସା କହିଲେ, 'ରାଜା, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ—'
ହଵନଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଦିକସୁରାନ୍ପ୍ରତି
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ହବନ ଓ ତର୍ପଣ କରିବା ପରେ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପାଣିନିଶ୍ଚାହ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଭୋଃ
ଶ୍ରୁତବେଦ ଓ ପାଣିନି କହିଲେ, 'ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ, ଶୁଣ—'
ତଥୈଵ ସୂତ୍ରପାଠୈଶ୍ଚ ଲିଂଗଧାତୁଗଣାଵୃତୈଃ
ଏହିପରି, ସୂତ୍ର ପାଠ ଓ ଧାତୁ-ଲିଙ୍ଗ ତାଲିକା ସହିତ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵରରୁଚିଶ୍ଚାହ ଶୃଣୁ ମାଗଧଭୂପତେ
ଏହା ଶୁଣି, ବରରୁଚି କହିଲେ, 'ମାଗଧ ରାଜା, ଶୁଣ—'
ଦଂଡଲୋମନଖାଧାରୀ ଭିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଵେଦତତ୍ପରଃ
ଯେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ, କେଶ ଓ ନଖ ଧରି, ଭିକ୍ଷା ଚାହେଁ, ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ—
ଇତି ତେଷାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପିତୃଶର୍ମାବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପିତୃଶର୍ମା କହିଲେ—