ନାନାପ୍ରକାରାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ କାମୋ ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କାମଦେବ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ସ୍ଵପତିଂ ପୂଜଯେନ୍ନାରୀ ଵସ୍ତ୍ରମାଲାଵିଭୂଷଣୈଃ
ଏକ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ମଥାଯତନେ ତସ୍ମିନ୍ଯଜମାନଃ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ
ମନ୍ମଥଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସହଯୋଗୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି।
କର୍ପୂରକୁଂକୁମକ୍ଷୋଦଗଂଧତାଂବୂଲସର୍ଜନୈଃ
କର୍ପୂର, କୁଙ୍କୁମ ଚୁରା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଓ ଗୁଆ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କର।
ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵାଲନୈର୍ନୃତ୍ଯୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୋତ୍ସଵୈଃ 4.135.
ଦୀପ ଜ୍ୱାଳା, ନୃତ୍ୟ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦର୍ଶନ ଉତ୍ସବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
ଵସଂତସମଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ହୃଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ନୃପଃ ପୁରେ
ବସନ୍ତ ଆସିଲେ, ରାଜା ନଗରରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ସୁଭିକ୍ଷଂ କ୍ଷେମମାରୋଗ୍ଯଂ ଯଶଃ ଶ୍ରୀଃ ସୌଖ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ।
ତୁଷ୍ଯତେ ତୁ ଭୃଶଂ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧଲୋଚନଃ
ବାରଟି ଓ ଅର୍ଧ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଦିକା ସର୍ଵେ ଗ୍ରହା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ,
ଅସୁରା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣାଃ ପତଗା ନଗାଃ
ଅସୁର, ଯାତୁଧାନ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ଗଛମାନେ,
ଚୈତ୍ରୋତ୍ସଵେ ସକଲଲୋକମନୋନିଵାସଂ କାମଂ ଵସଂତମଲଯାଦ୍ରିମରୁତ୍ସହାଯମ୍
ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବରେ, ମଲୟ ପବନ ସହାୟ ହୋଇ, କାମଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ମନର ନିବାସ ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିର ରସଂଵାଦେ ମଦନମହୋତ୍ସଵଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, 'ମଦନ ମହୋତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଭୂତମାତ୍ର୍ଯୁତ୍ସଵଵର୍ଣନମ୍ ଗାଯନ୍ନୃତ୍ଯନ୍ହସଁଲ୍ଲୋକଃ ସର୍ଵତଃ ପରିଧାଵତି
ଭୂତମାତାଙ୍କ ଉତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ଣନା: ଲୋକେ ଗୀତ ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ଗହିର ହସ ହସି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଯାନ୍ତି ।
ଉନ୍ମତ୍ତଵତ୍ପ୍ରଲପତି କ୍ଷିତୌ ପତତି ମତ୍ତଵତ୍
ସେମାନେ ମଦମାତ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହନ୍ତି, ମଦ ମାତ ହେଲା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ।
ମୁଖାଂଗଭଂଗାନ୍କୁରୁତେ ଲୋକେ ଵାତଗୃହୀତଵତ୍
ସେମାନେ ମୁହଁ ଓ ଅଂଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଙ୍ଗିମା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଧରାପଡ଼ିଛନ୍ତି ।
କିମେଷ ଶାସ୍ତ୍ରନିର୍ଦିଷ୍ଟୋ ମାର୍ଗଃ କିମୁତ ଲୌକିକଃ
ଏହା କି ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ, କିମ୍ବା ଏହା ଲୋକର ଚଳିତ ରୀତି?
ଆସ୍ତିକଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଶ୍ଚ ଭଵତୀତି ମତିର୍ମମ
ମୋ ମତରେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଆସ୍ଥାବାନ୍ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହୁଅନ୍ତି ।
ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତଃ ପାର୍ଥ ମନ୍ଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ
ପାର୍ଥ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ଗୁହାରେ,
ହଂସୋନ୍ନତଗତିଂ ଚାରୁକୁମ୍ଭଭ୍ରାଜିକୁଚଦ୍ଵଯମ୍
ହଂସର ଚାଲି, ଦୁଇଟି ଶୋଭାମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁମ୍ଭ ଆକୃତି ଅଂଶ,
ଦଗ୍ଧକାମୋଽପି ଚ ହରଃ ସଂଦୀପ୍ତମଦନୋଽଭଵତ୍
କାମଦେବ ଦହିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ହରଙ୍କର ମନରେ କାମ ଆଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ।
ରତସ୍ଥଯୋସ୍ତଯୋର୍ଜାତଂ ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷଶତଂ ଯଦା
ସେ ଦୁଇଁଜଣ ମିଳନରେ ଥିବାବେଳେ ଦିବ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ କଟିଗଲା,
ମୂତ୍ରୋଦକାତ୍ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ନାରୀ ନିର୍ଦାରିତୋଦରା 4.136.
ମୂତ୍ର ଓ ପାଣିରୁ ଏକ ଜଣ ନାରୀ, ତାଙ୍କର ଉଦର ଫାଟିଯିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ ।
କପାଲମାଲାଭରଣା ବଦ୍ଧପିଂଡୋର୍ଧ୍ଵପିଂଡିକା
କପାଳମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଗଠିତ ଓ ଉପରକୁ ବଂଧା ଚୁଡ଼ା ଥିବା,
ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାଂବରଧରା ରଣତ୍କିଂକିଣିମେଖଲା
ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଝୁଙ୍କାରୁଥିବା ଘଂଟିର ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା,
ଉତ୍ତାଲତାଲମବଲା ନୃତ୍ଯଂତି ଚ ହସଂତି ଚ
ଉଚ୍ଚ ଦେହ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳି ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ହସନ୍ତି ।
କପାଲଖଟ୍ଵାଙ୍ଗଧରା ଗଜଚର୍ମାଵଗୁଣ୍ଠିତାଃ
କପାଳ ଓ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ହାତୀର ଚର୍ମରେ ଢାକା ନାରୀମାନେ ।
ଅନୁଗମ୍ଯମାନୋ ବହୁଭିର୍ଭୂତୈରତିଭଯଂକରୈଃ
ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଭୟଙ୍କର ଜୀବ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ ।
ଏକୀଭୂତୈଃ କ୍ଷଣେନୈଵ ତୌ ଭଵାନୀଭଵୋଦ୍ଭଵୌ
କେବଳ ଏକ କ୍ଷଣରେ ଭବାନୀ ଓ ଭବ ଦୁଇଜଣ ଏକାଟି ହେଇଗଲେ ।
କଲ୍ଯାଣି ପଶ୍ଯ ପଶ୍ଯୈତୌ ମତ୍ତ୍ଵଦଙ୍ଗସମୁଦ୍ଭଵୌ
ହେ କଳ୍ୟାଣୀ, ଦେଖ, ଦେଖ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ତୁମ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଭ୍ରାତୃଭାଂଡୌ ଯଥା ଦେଵି ତଦ୍ଵଦେତୌ ମତୌ ମମ
ହେ ଦେବୀ, ଭାଇମାନେ ଯେପରି ଝଗଡା କରନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ମୋ ମତରେ ।