ଅସ୍ମିନ୍ଵସଂତସମଯେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ
ଏହି ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ,
ଏତେନ ବୀଜଭୂତେନ ଜଗଦ୍ଵର୍ଣିଷ୍ଯତେଽଖିଲମ୍
ଏହି ବୀଜସ୍ୱରୂପ ଉପାୟରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେବ।
ଜଗାମ ହିମଵଚ୍ଛୃଂଗଂ କୈଲାସଂ ପାର୍ଵତୀପ୍ରିଯଃ
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମହାଦେବ ହିମାଳୟର କୈଳାସ ଶୃଙ୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ପୂଜାଵିଧାନମପରଂ କଥଯାମି ଶୃଣୁଣ୍ଵ ତତ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ କହିବି, ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ସିନ୍ଦୂରଜନିତୈରଂଗୈରତିପ୍ରୀତି ସମନ୍ଵିତମ୍ । କାମଦେଵଂ ଵସଂତଂ ଚ ଵାଜିଵକ୍ତ୍ରଂ ଝଷଧ୍ଵଜମ୍ ।। 4.135.
ସିନ୍ଦୂର ଲାଗିଥିବା ଅଙ୍ଗ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କାମଦେବ, ବସନ୍ତ, ଘୋଡ଼ାମୁଖୀ ଓ ମାଛଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ସୌଵର୍ଣଂ ଵା ମହାରାଜ ଵାର୍କ୍ଷଂ ଚିତ୍ରମଥାପି ଵା
ହେ ମହାରାଜ, ସୁନାର, କାଠର କିମ୍ବା ଚିତ୍ରିତ ଯେଉଁ କିଛି ହେଉ,
ଗନ୍ଧର୍ଵଗୀତଵାଦିତ୍ରପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯସମାକୁଲମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଘେରି ରଖ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ଧୂପୈଃସ୍ରଗଂବରୈଃ
ମଧ୍ୟାହ୍ନବେଳେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଖାଦ୍ୟ, ଧୂପ, ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଅ।
ନମୋ ଵାମାଯ କାମାଯ ଦେଵଦେଵାଯ ମୂର୍ତଯେ
ସୁନ୍ଦର, କାମନାମୟ, ଦେବମାନ୍ୟ ଓ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
କୃତ୍ଵୈଵମର୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ଦେଵଦେଵମନୋଭଵମ୍
ଏପରି କରି, ଦେବମାନ୍ୟ ମନସା ଜନ୍ମା କାମଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ,
ନାନାପ୍ରକାରାନ୍ଭକ୍ଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ କାମୋ ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କାମଦେବ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ସ୍ଵପତିଂ ପୂଜଯେନ୍ନାରୀ ଵସ୍ତ୍ରମାଲାଵିଭୂଷଣୈଃ
ଏକ ନାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମନ୍ମଥାଯତନେ ତସ୍ମିନ୍ଯଜମାନଃ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ
ମନ୍ମଥଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସହଯୋଗୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି।
କର୍ପୂରକୁଂକୁମକ୍ଷୋଦଗଂଧତାଂବୂଲସର୍ଜନୈଃ
କର୍ପୂର, କୁଙ୍କୁମ ଚୁରା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନ ଓ ଗୁଆ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କର।
ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵାଲନୈର୍ନୃତ୍ଯୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୋତ୍ସଵୈଃ 4.135.
ଦୀପ ଜ୍ୱାଳା, ନୃତ୍ୟ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦର୍ଶନ ଉତ୍ସବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
ଵସଂତସମଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ହୃଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ନୃପଃ ପୁରେ
ବସନ୍ତ ଆସିଲେ, ରାଜା ନଗରରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ସୁଭିକ୍ଷଂ କ୍ଷେମମାରୋଗ୍ଯଂ ଯଶଃ ଶ୍ରୀଃ ସୌଖ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ସମୃଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ।
ତୁଷ୍ଯତେ ତୁ ଭୃଶଂ ଦେଵୋ ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧଲୋଚନଃ
ବାରଟି ଓ ଅର୍ଧ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତା ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଦିକା ସର୍ଵେ ଗ୍ରହା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ,
ଅସୁରା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣାଃ ପତଗା ନଗାଃ
ଅସୁର, ଯାତୁଧାନ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ଗଛମାନେ,
ଚୈତ୍ରୋତ୍ସଵେ ସକଲଲୋକମନୋନିଵାସଂ କାମଂ ଵସଂତମଲଯାଦ୍ରିମରୁତ୍ସହାଯମ୍
ବସନ୍ତ ଉତ୍ସବରେ, ମଲୟ ପବନ ସହାୟ ହୋଇ, କାମଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ମନର ନିବାସ ଭାବେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିର ରସଂଵାଦେ ମଦନମହୋତ୍ସଵଵର୍ଣନଂ ନାମ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, 'ମଦନ ମହୋତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଭୂତମାତ୍ର୍ଯୁତ୍ସଵଵର୍ଣନମ୍ ଗାଯନ୍ନୃତ୍ଯନ୍ହସଁଲ୍ଲୋକଃ ସର୍ଵତଃ ପରିଧାଵତି
ଭୂତମାତାଙ୍କ ଉତ୍ସବର ବର୍ଣ୍ଣନା: ଲୋକେ ଗୀତ ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ଗହିର ହସ ହସି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଯାନ୍ତି ।
ଉନ୍ମତ୍ତଵତ୍ପ୍ରଲପତି କ୍ଷିତୌ ପତତି ମତ୍ତଵତ୍
ସେମାନେ ମଦମାତ ଲୋକଙ୍କ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହନ୍ତି, ମଦ ମାତ ହେଲା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ।
ମୁଖାଂଗଭଂଗାନ୍କୁରୁତେ ଲୋକେ ଵାତଗୃହୀତଵତ୍
ସେମାନେ ମୁହଁ ଓ ଅଂଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଙ୍ଗିମା କରନ୍ତି, ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଧରାପଡ଼ିଛନ୍ତି ।
କିମେଷ ଶାସ୍ତ୍ରନିର୍ଦିଷ୍ଟୋ ମାର୍ଗଃ କିମୁତ ଲୌକିକଃ
ଏହା କି ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ, କିମ୍ବା ଏହା ଲୋକର ଚଳିତ ରୀତି?
ଆସ୍ତିକଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଶ୍ଚ ଭଵତୀତି ମତିର୍ମମ
ମୋ ମତରେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଆସ୍ଥାବାନ୍ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହୁଅନ୍ତି ।
ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତଃ ପାର୍ଥ ମନ୍ଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ
ପାର୍ଥ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହିତ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ଗୁହାରେ,
ହଂସୋନ୍ନତଗତିଂ ଚାରୁକୁମ୍ଭଭ୍ରାଜିକୁଚଦ୍ଵଯମ୍
ହଂସର ଚାଲି, ଦୁଇଟି ଶୋଭାମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁମ୍ଭ ଆକୃତି ଅଂଶ,
ଦଗ୍ଧକାମୋଽପି ଚ ହରଃ ସଂଦୀପ୍ତମଦନୋଽଭଵତ୍
କାମଦେବ ଦହିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ହରଙ୍କର ମନରେ କାମ ଆଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା ।