ସତ୍ଯଂ ହୃଦିସ୍ଥକାମସ୍ଯ ତତ୍ପୂର୍ତିର୍ଜାଯତେଞ୍ଜସା
ଯାହାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ହୃଦୟରେ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା କାମୋ ମେ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦିଅ, ଏହିଭାବେ କହ, 'ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।'
ପ୍ରାଶ୍ନୀଯାତ୍ପ୍ରଥମଂ ଚାନ୍ନଂ ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ କାମତଃ
ପ୍ରଥମେ ଅନ୍ନ ଚଖିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଖାଇବା।
ଅନାଯାସେନ ସିଧ୍ଯଂତି ତସ୍ଯ ସର୍ଵେ ମନୋରଥାଃ
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ସହଜରେ ପୂରଣ ହୁଏ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମାଯୁକ୍ତଃ ସୁଖଂ ତିଷ୍ଠତି ମାନଵଃ
ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ମଣିଷ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚେ।
ପୁଣ୍ଯା ପଵିତ୍ରା ଜଯଦା ସର୍ଵଵିଘ୍ରଵିନାଶିନୀ 4.132.
ଏହି କ୍ରିୟା ପବିତ୍ର, ଶୁଭ, ଜୟଦାୟିନୀ ଓ ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରେ।
ଵୃତ୍ତେ ତୁଷାରସମଯେ ସିତପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ପ୍ରାତର୍ଵସନ୍ତସମଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ଚ
ଶୀତକାଳ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶୁଭ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନର ସକାଳେ, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆସିଲେ—
ଆନ୍ଦୋଲକଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଦମନେନ କଥଂ ଲୋକୈଃ ପୂଜ୍ଯଂତେ ନାକନାଯକାଃ
ଦୋଳଯାତ୍ରା ପାଳନ ବିଷୟରେ: ଲୋକମାନେ କିପରି ସଂୟମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି?
ଦୋଲାଂଦୋଲନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ରଥଯାତ୍ରାମହୋତ୍ସଵମ୍
ଦୋଳା ଦୋଳନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ରଥଯାତ୍ରାର ମହାଉତ୍ସବ—
ଯଦେତଦ୍ଭଵତା ପୃଷ୍ଟଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଵଦାମି ତେ ।। ୩୪ ପୁରା ସୁରାଣାମାଵାସେ ମଂଦରେ ଚାରୁକଂଦରେ
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଶୁଣ—ମୁଁ କହୁଛି: ପୁରୁଣା କାଳରେ, ଦେବମାନେ ଥିବା ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ରେ—
ତସ୍ଯ ଗଂଧମନାଘ୍ରେଯମାଘ୍ରାଯ ସୁରଯୋଷିତଃ
ସେଠାରେ, ଦେବୀମାନେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ସୁଗନ୍ଧ ଶୁଣିଲେ—
ଋଷଯୋ ନିଯମାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵଂତ ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି ।। ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନେ ଧ୍ଯାନେ ରତିସ୍ତେଷାଂ ବଭୂଵ ହ
ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିୟମ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ବେଦ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କର ମନ ରହିଲା ନାହିଁ।
ଅପରାଧାଦ୍ଵିଘଟିତଂ ଯଦ୍ବଭୂଵ ପ୍ରିଯେ ପରମ୍
ଏକ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ହେଲା, ପ୍ରିୟ।
ଗଂଧେନାକୁଲିତଂ ଲୋକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ତମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଜାତସ୍ତ୍ଵଂ ଲୋକଦମନାନ୍ନୂନଂ ଦମନକୋ ମଯା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଂୟମ କରୁଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ 'ଦମନକ' ନାମ ଦେଉଛି।
ଯତ୍ସଂତସ୍ତ୍ଵନୁମନ୍ଯଂତେ ସର୍ଵା ତିଶଯଵର୍ଜିତମ୍ 4.133.
ଯେଉଁ କାମକୁ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମନୋନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ସେଥିରେ କୌଣସି ଅତିରିକ୍ତତା ନ ଥାଉ।
ଏକସ୍ଯାପ୍ଯପକାରଂ ଯଃ କରୋତି ସ ନରାଧମଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମାନୁଷ ଏକ ମାନେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥବାଧକଂ କର୍ମ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ
ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି, ତାହା କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭଜତି ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି
ତାପରେ ସେ ନିଜେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଏ।
ସ୍ଵଭାଵ ଏଷ ମେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଃ ପୁରା ଵିଭୋ
ଏହି ମୋର ସ୍ୱଭାବ, ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲ, ମହାପ୍ରଭୁ।
ଯା ଯସ୍ଯ ଜଂତୋଃ ପ୍ରକୃତିଃ ଶୁଭା ଵା ଯଦି ଵେତରା
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀର ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ—
ତତ୍ସ୍ଵଭାଵପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଯଦି ଶାପସ୍ତ୍ଵଯା ମମ ।। ପ୍ରଦତ୍ତଃ କିଂ କରୋମ୍ଯେତନ୍ନ କୃତ୍ଯମପରାଧ୍ଯତି ।ଽ
ସେଇ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛ, ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ନିଜ ଦୋଷ ନଥିଲେ କେହି ଅପରାଧ କରେନାହିଁ।
ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦମନେନ ସମୀ ରିତମ୍
ଏହି ଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଦମନକ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ଵସଂତେ ସହକାରୋତ୍ଥମଂଜରୀପିଂଜରେ ଜନେ
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ, ଆମ୍ବ ଗଛରେ ନୂଆ ମଞ୍ଜରୀ ଫୁଟିଲେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ—
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ସୁରେଶାନାଂ ଶିରାଂସ୍ଯାକ୍ରମ୍ଯ ଲୀଲଯା
ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଖେଳି-ଖେଳି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଯେ ତ୍ଵାମାରୋପଯିଷ୍ଯଂତି ଦାନମାନପୁରସ୍ସରାଃ 4.133.
ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବେ,
ସର୍ଵଦୈଵ ଶିଵସ୍ଯେଷ୍ଟା ପୁଣ୍ଯା ପାପଭଯାପହା
ସେମାନେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେବେ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ହେବେ ଏବଂ ପାପର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମା ଦମନୋ ମଂଦରେ ଗିରୌ
ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଦମନକାରୀ ମହାପର୍ବତ ମନ୍ଦରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦିଵ୍ଯେ ଗିରୌ ଗିରିସୁ ତାଦଯିତାଧିଵାସେ ରତ୍ନାଂଶୁକଚ୍ଛୁରିତକାଞ୍ଚନଭୂମିଭାଗେ
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରତ୍ନ, ପଟ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘରରେ,
ପ୍ରଵୃତ୍ତନରନାରୀକଂ ପଞ୍ଚମୋଚ୍ଚାରସୁନ୍ଦରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ, ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରର ମାଧୁରୀରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା।