ଏକଵର୍ଣଂ ଦ୍ଵିଵର୍ଣଂ ଵା ରୋହିତଂ ଶ୍ଵେତମେଵ ଵା
ଏକ ରଙ୍ଗର, କିମ୍ବା ଦୁଇ ରଙ୍ଗର, କିମ୍ବା ଲାଲ କିମ୍ବା ଧଳା ବୃଷ—
ଚତସ୍ରୋ ଵତ୍ସତର୍ଯଶ୍ଚ ତାଭିଃ ସାର୍ଧ ମଲଂକୃତମ୍
—ଏବଂ ଚାରିଟି ଦୁଧାଳି ଗାଈ, ସେମାନେ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ସଜାଇଦିଆ—
ସମିତାସ୍ତେନ ସହିତାଃ କ୍ରୀଡଧ୍ଵଂ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ 4.131.
—ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳନ୍ତୁ।
ଅଂକିତଂ ଶଂଖଚକ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ଷିତଂ କୁସୁମାଦିନା
ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା—
ଵିମୁଂଚେଦ୍ଵତ୍ସକାଭିଶ୍ଚ ନୀଲାଭିର୍ବଲିନଂ ଵୃଷମ୍
—ନୀଳ ରଙ୍ଗର ବଛାମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଗର୍ଗମୁନିନା ଵିଧାନଂ ଵୃଷମୋକ୍ଷଣେ
ଏଭଳି ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ବିଧି ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
କକୁଦ୍ମିନଂ ପତିଂ ଯା ଧନ୍ଯେ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଗୋଵୃଷମ୍
ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜଣେ ମହିଳା ବୃଷ, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେ ପୁନାତ୍ଯେଵ ଦଶାତୀତାନ୍ଦଶାପରାନ୍
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରିବାରର ଦଶ ପୁଷ୍ଟି ଓ ପରେ ଆସିଥିବା ଦଶ ପୁଷ୍ଟିକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର କରେ।
ଵୃଷୋତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ ତଦକ୍ଷଯମୁଦାହୃତମ୍
ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବୃଷକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ତଦକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ପିତୄଣାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମଧୁକୁଲ୍ଯାଃ ପିତୁସ୍ତସ୍ଯ ଅକ୍ଷଯାସ୍ତା ଭଵଂତି ଵୈ
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁ ଦାନ ସତ୍ୟକୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ପିତୄଣାଂ ଯା ଭଵେତ୍ତୃପ୍ତିସ୍ତାଂ ଵୃଷସ୍ତ୍ଵତିରିଚ୍ଯତେ ମଧୁ ଵା ନୀଲଖଂଡଂ ଵା ଅକ୍ଷଯଂ ସର୍ଵମେଵ ତତ୍
ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଯେତେ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ, ବୃଷ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଇଥାଏ; ମଧୁ କିମ୍ବା ନୀଳ ଚିନି ଯେଉଁହେଉ, ସବୁ ଅକ୍ଷୟ।
ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ 4.131.
ଅନେକ ପୁଅ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ଏକଜଣ ଯଦି ଗୟାକୁ ଯାଏ—
ନ କରୋତି ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ସୁତୀର୍ଥେ ଵା ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍
—ସେ ଯଦି ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥାଏ—
ଯଦ୍ଭୂମିମାଲିଖତି ଶୃଙ୍ଗଖୁରୈଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଯଦ୍ଵା କରୋତି ପ୍ରତିମଲ୍ଲଵୃଷାନ୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ। ଖଣ୍ଡଂ ସମସ୍ତମପି ତସ୍ଯ ଵିଵାହକର୍ତୁଃ ସଂତୋଷମାଵହତି ଶକ୍ରସଭାଗତସ୍ଯ
ଯେଉଁ ଭୂମିକୁ ବୃଷ ତା'ର ଶିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଖୁର ଦ୍ୱାରା ଛୁଏ, କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ୟ ବୃଷକୁ ଦେଖି କିଛି କରେ, ସେହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବାହ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଯେପରି ଶକ୍ରଙ୍କ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମୈକତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଏକତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଫାଲ୍ଗୁନପୂର୍ଣିମାଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଉତ୍ସଵୋ ଜାଯତେ ଲୋକେ ଗ୍ରାମେଗ୍ରାମେ ପୁରେ ପୁରେ
ଫାଲ୍ଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଗାଁ ଓ ସହରରେ ଏକ ପର୍ବ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
କିମର୍ଥଂ ଶିଶଵସ୍ତସ୍ଯାଂ ଗେହେଗେହେଽତିଵାଦିନଃ
ସେ ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଶିଶୁମାନେ କାହିଁକି ବେଶି ଶବ୍ଦ କରନ୍ତି?
ଅଡାଡେତି ଚ କା ସଂଜ୍ଞା ଶୀତୋଷ୍ଣେତି କିମୁଚ୍ଯତେ କିମସ୍ଯାଂ କ୍ରିଯତେ କୃଷ୍ଣ ଏତଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
'ଅଡ଼ାଡ଼' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କଣ? 'ଠଣ୍ଡା ଓ ଗରମ' କାହିଁକି କୁହାଯାଏ? ଏହି ସମୟରେ କଣ କରାଯାଏ, କୃଷ୍ଣ? ଏହା ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଆସୀତ୍କୃତଯୁଗେ ପାର୍ଥ ରଘୁର୍ନାମ ନରାଧିପଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପାର୍ଥ, କୃତୟୁଗରେ ରଘୁ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ସ ସର୍ଵାଂ ପୃଥିଵୀଂ ଜିତ୍ଵା ଵଶୀକୃତ୍ଯ ନରାଧିପାନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଥିଲେ।
ନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନ ଚ ଵ୍ଯାଧିର୍ନାକାଲମରଣଂ ତଥା
ସେଠାରେ କେବେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, କିମ୍ବା ରୋଗ, କିମ୍ବା ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନଥିଲା।
ତସ୍ଯୈଵଂ ଶାସତୋ ରାଜ୍ଯଂ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରତସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ—
ଅସ୍ମାକଂ ହି ଗୃହେ କାଚିଢ୍ଢୌଂଢା ନାମେତି ରାକ୍ଷସୀ
ଆମ ଘରେ ଏକ ଢ଼ଉଁଢ଼ା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ଥିଲେ।
ରକ୍ଷଯା କଂଡକେନାପି ଭେଷଜୈର୍ଵା ନରାଧିପ
ତାଙ୍କୁ କଣ୍ଟା କିମ୍ବା ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟେ ରୋକିପାରାଯାଉନଥିଲା, ରାଜା।
ପୌରାଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଘୁର୍ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ 4.132.
ବୃଦ୍ଧମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି ରଘୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
କଥମେଷା ନିଯଂତଵ୍ଯା ମଯା ଦୁଷ୍କୃତକାରିଣୀ
ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବାକୁ ମୁଁ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବି?
ରକ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ରାଜା ପୃଥିଵୀପାଲନାତ୍ପତିଃ
ରକ୍ଷା କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ 'ରାଜା' କୁହାଯାଏ; ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦ୍ୱାରା 'ପତି' କୁହାଯାଏ।
ଵଶିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ଢୌଂଢା ନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତା ରାକ୍ଷସୀ ମାଲିନଃ ସୁତା
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଢ଼ଉଁଢ଼ା ନାମକ ଏହି ରାକ୍ଷସୀ ମାଲିନଙ୍କ ଝିଅ।
ତଯା ଚାରାଧିତଃ ଶଂଭୁରୁଗ୍ରେଣ ତପସା ପୁରା
ସେ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।