କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ଦୀପକସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଦତ୍ତସ୍ତେନ ଚୈକଦା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକଥର ସେଠାରେ ଦୀପ ଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଦେଵତାଯତନେଽଵାତ୍ସଂ ତତ୍ରାହମପି ମୂଷିକା
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ମୂଷିକ ଭାବେ ବସୁଥିଲି ।
ଗୃହୀତାଥ ମଯା ଵର୍ତିର୍ଵୃକଦଂଶୋ ରରାସ ଚ 4.130.
ତାପରେ ମୁଁ ବାତି ଧରିଲି, ଏବଂ ଏକ ବଘୁ ଆସି ଟାଣି ନେଲା ।
ଵକ୍ତ୍ରପ୍ରାଂତେନ ପଶ୍ଯଂତ୍ଯା ସ ଦୀପଃ ପ୍ରେରିତୋ ମଯା
ମୁଁ ମୁହଁର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେଖି ଦୀପଟିକୁ ଚଳାଇଥିଲି ।
ମୃତାହଂ ଚ ପୁନର୍ଜାତା ଵୈଦର୍ଭେ ରାଜକନ୍ଯକା
ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ପୁଣି ବିଦର୍ଭରେ ରାଜକୁମାରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି ।
ଏଷ ପ୍ରଭାଵୋ ଦୀପସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ଶୋଭନଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଅସଂକଲ୍ପିତମଧ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରେରଣଂ ଯନ୍ମଯା କୃତମ୍
ମୋର ଅଚେତନ ଭାବରେ ଦୀପଟିକୁ ଚଳାଇବା ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାର ଣାଦ୍ଦୀପାନହମେତାନହର୍ନିଶମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୀପ ଦାନ କରେ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସପତ୍ନୀଃ ସା ଦୀପଦାନପରାଯଣା
ଏଭଳି କହି, ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀମାନେ ଦୀପ ଦାନରେ ଲାଗିଗଲେ ।
ତତଃ କାଲେନ ମହତା ସହ ରାଜ୍ଞା ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ସହିତ ରହିଲେ ।
ତଂ ଲୋକମାସାଦ୍ଯ ନୃପେଣ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସା ରାଜପତ୍ନୀ କମଲାଭନେତ୍ରା
କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସେଇ ରାଜପତ୍ନୀ, ରାଜା ସହିତ ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ।
ଦୀପପ୍ରଦାନମପି ପୁଣ୍ଯତରଂ ଵଦଂତି ଵିପ୍ରାଗ୍ନିଗୋସୁରକୁଲୈକଗୃହାଂଗଣେଷୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଦେବତା ଓ ନିଜ ଘରର ଅଙ୍ଗଣାରେ ଦୀପ ଦାନ କରିବାକୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଦୀପଦାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଦୀପ ଦାନ ବିଧି' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକ ଶତ ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଵିଧିଵର୍ଣନମ୍
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା ।
ଚୈତ୍ର୍ଯାମଥ ତୃତୀଯାଯାଂ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଦଶେଽହ୍ନି ଵା
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନ କିମ୍ବା ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ—
ଗୋଭିଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହିତଂ ସୃଜେଚ୍ଚୈଵ ଵିଧିଂ ଶୃଣୁ
—ଚାରିଟି ଗାଈ ସହିତ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ଏହାର ବିଧି ଶୁଣ।
ତତ୍ତେହଂ ଚ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଧିଂ ଗର୍ଗପ୍ରଚୋଦିତମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ କହିଥିବା ବିଧି ବଖ୍ୟା କରିବି।
ମାତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଦାଭ୍ଯୁଦଯକାରକମ୍
ତା’ପରେ ସଦା ସୁଭୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ମାଆଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଜପିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଦେଵତାମ୍
ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ରୁଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧିବଦ୍ଧ ରୂପେ ବସାଇବେ।
ଅଥୈନଂ ଜୁହୁଯାତ୍ଷଡ୍ଭିଃ ପୃଥଗାହୁତିସଂଜ୍ଞିତୈଃ
ତା’ପରେ ଛଅଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକଵର୍ଣଂ ଦ୍ଵିଵର୍ଣଂ ଵା ରୋହିତଂ ଶ୍ଵେତମେଵ ଵା
ଏକ ରଙ୍ଗର, କିମ୍ବା ଦୁଇ ରଙ୍ଗର, କିମ୍ବା ଲାଲ କିମ୍ବା ଧଳା ବୃଷ—
ଚତସ୍ରୋ ଵତ୍ସତର୍ଯଶ୍ଚ ତାଭିଃ ସାର୍ଧ ମଲଂକୃତମ୍
—ଏବଂ ଚାରିଟି ଦୁଧାଳି ଗାଈ, ସେମାନେ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ସଜାଇଦିଆ—
ସମିତାସ୍ତେନ ସହିତାଃ କ୍ରୀଡଧ୍ଵଂ ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ 4.131.
—ସେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳନ୍ତୁ।
ଅଂକିତଂ ଶଂଖଚକ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ଷିତଂ କୁସୁମାଦିନା
ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଲାଗିଥିବା, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା—
ଵିମୁଂଚେଦ୍ଵତ୍ସକାଭିଶ୍ଚ ନୀଲାଭିର୍ବଲିନଂ ଵୃଷମ୍
—ନୀଳ ରଙ୍ଗର ବଛାମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଗର୍ଗମୁନିନା ଵିଧାନଂ ଵୃଷମୋକ୍ଷଣେ
ଏଭଳି ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ବିଧି ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
କକୁଦ୍ମିନଂ ପତିଂ ଯା ଧନ୍ଯେ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଗୋଵୃଷମ୍
ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜଣେ ମହିଳା ବୃଷ, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗେ ପୁନାତ୍ଯେଵ ଦଶାତୀତାନ୍ଦଶାପରାନ୍
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ପରିବାରର ଦଶ ପୁଷ୍ଟି ଓ ପରେ ଆସିଥିବା ଦଶ ପୁଷ୍ଟିକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର କରେ।
ଵୃଷୋତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ ତଦକ୍ଷଯମୁଦାହୃତମ୍
ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବୃଷକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵଂ ତଦକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ପିତୄଣାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।