ପୁଲିନେଷୁ ନଦୀନାଂ ଚ କୂପମୂଲେଷୁ ପାଂଡଵ
ନଦୀ ତଟରେ ଓ କୂଆର ମୂଳରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଲଲିତେ ଵଦ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଲଲିତଂ ଵଚନଂ ତଥା
ହେ ଲଳିତା, ଭଲ କଥା କହ; ମୃଦୁ ଓ ଶୁଭ କଥା କହ।
ଭଵତ୍ଯାଃ ସୁମହାନ୍ଯତ୍ନୋ ଦୀପପ୍ରଜ୍ଵାଲନେ ଯଥା 4.130.
ଦୀପ ଜଳାଇବାରେ ତୁମର ଉଦ୍ୟମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼।
ମନ୍ଯାମହେ ତ୍ଵଯାଵଶ୍ଯଂ ଦୀପଦାନଫଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ଲଲିତୋଵାଚ ନାହଂ ମତ୍ସରିଣୀ ଭଦ୍ରା ନ ଚ ରାଗାଦିଦୂଷିତା
ଆମେ ଭାବୁଛୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଶୁଣିଛ। ଲଳିତା କହିଲେ: ମୁଁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେନି, ହେ ଭଦ୍ରା, ଏବଂ ମୁଁ କାମାଦି ଦୋଷରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏକପତ୍ଯାଶ୍ରିତାଃ ସାଧ୍ଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯୋ ମମ ମାନଦାଃ
ଏହି ସତୀ ମହିଳାମାନେ ଏକମାତ୍ର ପତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ମଯୈତଦ୍ଦୀପଦାନସ୍ଯ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଫଲମ୍
ମୁଁ ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ କରୁଛି।
ଉମାଦେଵୀତି ମଦ୍ରେଷୁ ଦେଵିକା ସା ସରିଦ୍ଵରା ଶ୍ରୁତା କିଂ ଭଵତୀଭିଃ ସା ଦେଵିକା ପାପନାଶିନୀ
ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉମାଦେବୀ, ଦେବିକା ଓ ସରିତ୍ସ୍ରେଷ୍ଠା ବୋଲି ଯିଏ ପରିଚିତ, ସେଇ ଦେବିକା ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି । ତୁମେ ଏହାକୁ ଶୁଣିଛ କି ?
ତସ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ସକୃନ୍ନଦ୍ଯାଂ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ହରିଣା ନୃସିଂହଵପୁଷା ଯତ୍ର ସ୍ନାନଂ କୃତଂ ପୁରା
ସେଇ ନଦୀରେ କେବଳ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ମିଳେ । ସେଠାରେ ହରି ନରସିଂହ ରୂପେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ।
ସୌଵୀରରାଜସ୍ଯ ପୁରା ମୈତ୍ରେଯୋଭୂତ୍ପୁରୋହିତଃ
ପୁରୁଣା କାଳରେ ସୌବୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ମୈତ୍ରେୟ ହେଇଥିଲେ ।
ଅହନ୍ଯହନି ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ପୁଷ୍ପଧୂପାନୁଲେପନୈଃ
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସେବା କରୁଥିଲେ ।
କାର୍ତ୍ତିକ୍ଯାଂ ଦୀପକସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଦତ୍ତସ୍ତେନ ଚୈକଦା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକଥର ସେଠାରେ ଦୀପ ଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଦେଵତାଯତନେଽଵାତ୍ସଂ ତତ୍ରାହମପି ମୂଷିକା
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ମୂଷିକ ଭାବେ ବସୁଥିଲି ।
ଗୃହୀତାଥ ମଯା ଵର୍ତିର୍ଵୃକଦଂଶୋ ରରାସ ଚ 4.130.
ତାପରେ ମୁଁ ବାତି ଧରିଲି, ଏବଂ ଏକ ବଘୁ ଆସି ଟାଣି ନେଲା ।
ଵକ୍ତ୍ରପ୍ରାଂତେନ ପଶ୍ଯଂତ୍ଯା ସ ଦୀପଃ ପ୍ରେରିତୋ ମଯା
ମୁଁ ମୁହଁର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେଖି ଦୀପଟିକୁ ଚଳାଇଥିଲି ।
ମୃତାହଂ ଚ ପୁନର୍ଜାତା ଵୈଦର୍ଭେ ରାଜକନ୍ଯକା
ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ପୁଣି ବିଦର୍ଭରେ ରାଜକୁମାରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି ।
ଏଷ ପ୍ରଭାଵୋ ଦୀପସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ଶୋଭନଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଅସଂକଲ୍ପିତମଧ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରେରଣଂ ଯନ୍ମଯା କୃତମ୍
ମୋର ଅଚେତନ ଭାବରେ ଦୀପଟିକୁ ଚଳାଇବା ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାର ଣାଦ୍ଦୀପାନହମେତାନହର୍ନିଶମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୀପ ଦାନ କରେ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସପତ୍ନୀଃ ସା ଦୀପଦାନପରାଯଣା
ଏଭଳି କହି, ସେ ଓ ତାଙ୍କ ସହପତ୍ନୀମାନେ ଦୀପ ଦାନରେ ଲାଗିଗଲେ ।
ତତଃ କାଲେନ ମହତା ସହ ରାଜ୍ଞା ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ସହିତ ରହିଲେ ।
ତଂ ଲୋକମାସାଦ୍ଯ ନୃପେଣ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସା ରାଜପତ୍ନୀ କମଲାଭନେତ୍ରା
କମଳ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ସେଇ ରାଜପତ୍ନୀ, ରାଜା ସହିତ ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ।
ଦୀପପ୍ରଦାନମପି ପୁଣ୍ଯତରଂ ଵଦଂତି ଵିପ୍ରାଗ୍ନିଗୋସୁରକୁଲୈକଗୃହାଂଗଣେଷୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ଦେବତା ଓ ନିଜ ଘରର ଅଙ୍ଗଣାରେ ଦୀପ ଦାନ କରିବାକୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ବୋଲି ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଦୀପଦାନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରିଂଶଦୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଦୀପ ଦାନ ବିଧି' ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏକ ଶତ ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଵିଧିଵର୍ଣନମ୍
ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ବିଧିର ବର୍ଣ୍ଣନା ।
ଚୈତ୍ର୍ଯାମଥ ତୃତୀଯାଯାଂ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଦଶେଽହ୍ନି ଵା
ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନ କିମ୍ବା ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ—
ଗୋଭିଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହିତଂ ସୃଜେଚ୍ଚୈଵ ଵିଧିଂ ଶୃଣୁ
—ଚାରିଟି ଗାଈ ସହିତ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ ଏହାର ବିଧି ଶୁଣ।
ତତ୍ତେହଂ ଚ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଧିଂ ଗର୍ଗପ୍ରଚୋଦିତମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ କହିଥିବା ବିଧି ବଖ୍ୟା କରିବି।
ମାତୃଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଦାଭ୍ଯୁଦଯକାରକମ୍
ତା’ପରେ ସଦା ସୁଭୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ମାଆଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ଵିଦ୍ଵାଞ୍ଜପିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ରୁଦ୍ରଦେଵତାମ୍
ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ରୁଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧିବଦ୍ଧ ରୂପେ ବସାଇବେ।
ଅଥୈନଂ ଜୁହୁଯାତ୍ଷଡ୍ଭିଃ ପୃଥଗାହୁତିସଂଜ୍ଞିତୈଃ
ତା’ପରେ ଛଅଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।